Man die doodgeschoten werd aan ziekenhuis in Dendermonde had vermoedelijk psychose: "Complete overspoeling door prikkels"

In de nacht van vrijdag op zaterdag heeft de politie een man doodgeschoten aan het AZ Sint-Blasius-ziekenhuis in Dendermonde. Wat er precies gebeurd is, blijft onduidelijk. Het parket van Dendermonde zegt officieel enkel dat het slachtoffer een psychische voorgeschiedenis had. Verdere details geeft het parket niet. Het onderzoekt loopt. Ook het Comité P, het orgaan dat toezicht houdt op de politie, is betrokken.

"Uit goede bronnen horen we dat de man een psychose gehad zou hebben", zegt justitiejournalist Philip Heymans. "Hij zou dat zelf hebben voelen opkomen en de politie gebeld hebben, omdat hij vreesde dat hij een gevaar kon vormen voor zichzelf of voor anderen."

"Hij is vrijwillig meegegaan, maar aan het ziekenhuis zou het misgelopen zijn. Volgens sommige bronnen zou de man agressief geworden zijn, anderen zeggen dat de man al geboeid geweest zou zijn. Maar op de concrete omstandigheden hebben we dus geen zicht."

De man zou al bekend geweest zijn bij de politie. "Niet vanwege criminele feiten, maar wel omdat hij psychische problemen had. Hij kon de symptomen van psychose bij zichzelf herkennen en belde in het verleden al de politie dan om hulp."

"Een psychose is een aandoening van het brein waarbij complete overprikkeling ontstaat", zegt psychiater Kirsten Catthoor, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie. "Dat betekent dat alle prikkels, zintuiglijke gewaarwordingen, gevoelens en gedachten heel hard binnenkomen bij de patiënt. Hij wordt helemaal overspoeld. De patiënt slaagt er niet in om al die sensaties op een juiste manier te filteren en te interpreteren."

En dat leidt tot interpretatiefouten. "In het medische jargon noemen we dat positieve symptomen, symptomen die er in normale omstandigheden niet zijn. Hallucinaties bijvoorbeeld, het horen, zien, ruiken, voelen, proeven van dingen die er niet zijn of die niet echt zijn. En wanen, dat zijn hardnekkige ideeën die niet stroken met de realiteit, bijvoorbeeld de overtuiging dat men vergiftigd of achtervolgd wordt, hoewel dat niet zo is."

Andere symptomen van een psychose kunnen sterke prikkelbaarheid en geagiteerdheid zijn. Daarnaast komen verward en gedesorganiseerd spreken en handelen vaak voor. Dat merk je bijvoorbeeld aan heel snel of heel langzaam praten, chaotisch en onsamenhangend denken, druk of vreemd bewegen, of helemaal niet meer.

Een psychose is een angstaanjagende en heftige ervaring, zowel voor de patiënt als voor zijn omgeving. Een psychose is ook niet zonder gevaar, omdat een patiënt onder invloed van zijn symptomen een risico kan vormen voor zichzelf en anderen.

"Bij een acute onbehandelde psychose, waarbij er geen behandeling is met medicatie of andere ondersteunende therapie, is het risico het grootst", zegt Catthoor. Dat geldt ook in het geval van druggebruik.

De spoeddienst van een ziekenhuis is dan de juiste plek om naartoe te gaan. "Dit is een situatie die we een urgentie noemen in de psychiatrie en waar dringende hulp echt absoluut noodzakelijk is. In principe is aan elke spoeddienst een psychiater verbonden die kan worden opgeroepen."

De man in Dendermonde zou de politie gebeld hebben omdat hij voelde dat het zou misgaan. "Dat kan", zegt Catthoor. "Mensen die in het verleden al eens een of meerdere psychoses hebben gehad, kunnen de symptomen voelen aankomen. Zich ongemakkelijk, angstig, verward,... beginnen te voelen. Stemmen beginnen te horen. Patiënten die dat bij zichzelf kunnen herkennen, kunnen dan hulp vragen."

Catthoor zegt wel dat dat heel individueel is. "Er zijn ook patiënten die de symptomen niet bij zichzelf kunnen herkennen, die daar geen besef of inzicht in hebben."

Over de precieze omstandigheden van de feiten in Dendermonde is weinig bekend, er kunnen dus nog geen conclusies getrokken worden. Hoe dan ook denkt Catthoor dat een betere samenwerking tussen de geestelijke gezondheidszorg en de politiediensten wel aangewezen is.

"Voor politie is het dikwijls moeilijk zonder extra ondersteuning van de geestelijke gezondheidszorg. Anderzijds denk ik ook dat de geestelijke gezondheidszorg de politie soms nodig heeft. De benadering van mensen met een psychose vraagt enige specialisatie. Een opleiding over hoe je met mensen met een psychose praat, hoe je een situatie kan inschatten, empathie, geduld..."

Catthoor verwijst naar de snelleresponsteams in Antwerpen. "Dat zijn politiemensen die specifiek opgeleid zijn om met onder andere mensen met psychische problemen om te gaan. Die samenwerking met de psychiatrie verloopt beter dan met de reguliere politie. Hoe je mensen met een psychose benadert, dat kan aangeleerd worden."

Volgens Catthoor is absolute beheersbaarheid van dit soort problemen onmogelijk, "maar door in te zetten op samenwerking en opleiding kan je hartverscheurende situaties als deze helpen vermijden".