Op korte termijn is er geen enkel opvulmiddel dat het aantal fietsongevallen aan tramsporen kan terugdringen. Dat blijkt uit een eindrapport van de Reizigers- en Fietsersbond. "Op een halve eeuw tijd heeft men al van alles geprobeerd, er is nooit iets van gekomen." Er komen andere aanbevelingen om valpartijen te verhinderen.
Zoektocht naar materiaal om tramsporen in Gent fietsveiliger te maken levert niets op
Ward Schouppe
Gepubliceerd:
Gentenaars, studenten, pendelaars en bezoekers die af en toe de fiets nemen, weten dat ze moeten opletten aan de tramsporen in de stad. Zo goed als iedereen komt vroeg of laat te weten dat ze voor lelijke valpartijen kunnen zorgen, zeker als het glad is. Elk jaar zijn er, volgens een schatting van de Gentse ziekenhuizen, 500 valpartijen. Heel af en toe loopt het erg slecht, of zelfs dodelijk, af.
De Reizigers- en Fietsersbond ging op zoek naar een middel om dat probleem te verhelpen. Vlaanderen steunde de studie met 30.000 euro. Het rapport bekijkt verschillende materialen. Specialisten, onder meer van de UGent, voerden testen uit, ook voorbeelden uit het buitenland komen aan bod in het rapport. Er waren ook internationale studiereizen.
"Rubber verslijt te snel en kan zware belasting niet aan"
Rubber kan als materiaal dienen om tramsporen op te vullen. Zo raken fietswielen minder makkelijk knel en zijn er minder oneffenheden. De allereerste testen gebeurden 10 jaar geleden al door De Lijn. De onderzoeksresultaten daarvan zijn verloren geraakt en er moesten nieuwe testen gebeuren.
Bij rubber zijn er vooral problemen met de lijm of het type vulling in de sporen. Het materiaal verslijt snel. "Een tram slingert altijd een beetje, de vullingen worden zo weggegomd. Ook de vele rembewegingen aan de haltes hebben grote impact", zegt Winfried Huba van de Fietsersbond.
De voorbije halve eeuw zijn er 100 patenten aangevraagd voor allerlei materialen, maar in geen enkel geval is er ook echt iets in productie gegaan.
Winfried Huba, Fietsersbond Gent
"We hadden gehoopt dat vullingen tot 2 jaar zouden standhouden, maar dat blijkt in de praktijk slechts enkele maanden. De voorbije halve eeuw zijn er 100 patenten aangevraagd voor allerlei materiaal, in geen enkel geval is er uiteindelijk overgaan tot grootschalige productie", gaat Huba verder.
Er is in het buitenland vooral geëxperimenteerd met rubber. Het gaat dan om het opvullen van de groef, een indrukbare strook langs de lengte van het spoor of grotere rubberen elementen tussen en naast de sporen. Het is vooral het eerste scenario - met de opvulling - dat in Gent interesse wekte, de andere opties zijn duur of niet toepasbaar in een historische binnenstad. Volgens het rapport is de eerste piste voorlopig echter ook onhaalbaar.
De Lijn deed intussen wel een nieuwe proefrit aan de stelplaats in Gentbrugge om zo’n rubberopvulling te testen. Het comfort voor de fietser verhoogt, of er ook minder valpartijen zijn, is nog onduidelijk. Er lopen op dit moment ook testen in het stadscentrum van Gent, op enkele korte trajecten. De Lijn werkt er met een vulling van 2 centimeter. Het is, op basis van het nieuwe rapport, onzeker of dat een structurele oplossing zal opleveren.
Wissels verplaatsen en duidelijkere markeringen
Er zijn aanbevelingen over wat wel op korte termijn een verschil kan maken. De tramsporen kunnen aangepast worden. In sommige smalle straten zijn er nu grote spoorwissels, wat het extra risicovol maakt voor fietsers. "De Lijn heeft een plan om op termijn enkele wissels in Gent te verplaatsen naar bredere straten, zo wordt het op de smalle stukken veiliger", zegt Huba.
Een andere aanbeveling is dat er duidelijke markeringen en rijpaden aangeduid worden langs en over de tramsporen. "Zo weten fietsers waar ze veilig kunnen rijden en hoe ze het best oversteken." De stad Gent bracht begin vorig jaar al fietsiconen en pijltjes aan op de weg. "Of ze werken is niet duidelijk, misschien is een volledige markering in een duidelijke kleur nog beter." Dat moet verder onderzocht worden.
Het rapport stipt ook de optie aan om met ruwere verf of coatings te werken in de markeringen op de weg. Ze zorgen voor meer grip, zeker bij glad weer. Zo daalt de kans op een valpartij. Het is een maatregel die in Gent nog niet structureel wordt toegepast.
"We zullen blijven vallen, maar doen dat dan beter zacht"
Een laatste belangrijke aanbeveling is de weginrichting 'vergevingsgezinder' maken. "Het komt er eigenlijk op neer dat we zullen blijven vallen met de fiets, en er dus maar beter voor zorgen dat we dat doen zonder ons ernstig te bezeren", zegt Huba.
Het rapport pleit dan ook voor meer uitwijkmogelijkheden voor fietsers en het weghalen van obstakels langs de weg. De stad deed op dat vlak al inspanningen met een 'ontpaalplan'. Daarbij werden onnodige paaltjes weggehaald of vervangen door minder stevige exemplaren die kunnen meegeven bij een valpartij. Het rapport ziet ook nog winst in het verder wegwerken van hoge borduurstenen en andere hoogteverschillen.
Betere Europese samenwerking en meer geld
De Reizigers- en de Fietsersbond willen een betere samenwerking tussen verschillende Europese overheden en steden. "Ze voeren allemaal apart onderzoeken uit, terwijl iedereen eigenlijk op zoek is naar een oplossing voor hetzelfde probleem. De resultaten van alle studies moeten beter gedeeld worden", staat er nog te lezen in het rapport.
De bonden roepen Vlaanderen op heldere richtlijnen te maken en die door te spelen naar lokale besturen. "Ook bij wegenwerken en grote werven aan tramsporen moet er nagedacht worden over de fietsveiligheid." De bonden vragen meer centen aan Vlaanderen om de oplossingen die wél werken te installeren.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
