In China gaat vanaf januari - voor het eerst in 46 jaar - de pensioenleeftijd omhoog. Chinese vrouwen en mannen met een kantoorjob moeten 3 jaar langer werken, tot respectievelijk 58 en 63 jaar. Voor vrouwen die als arbeider aan de slag zijn, wordt de pensioenleeftijd opgetrokken van 50 naar 55 jaar. China hoopt op die manier de druk op het pensioenstelsel te verlichten.
China verhoogt voor het eerst in bijna halve eeuw de pensioenleeftijd: "Situatie is onhoudbaar"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In geen enkel land ter wereld kunnen werknemers zo vroeg met pensioen als in China, maar dat verandert nu. De beslissing zat er al een tijdje aan te komen, want de Chinese economie gaat gebukt onder een krimpend bevolkingsaantal en een snel verouderende werkende bevolking.
"De situatie was onhoudbaar", zegt Chinakenner bij VRT NWS Tom Van de Weghe. "De levensverwachting is er de afgelopen 75 jaar bijna verdubbeld. Meer vergrijzing betekent ook dat je meer pensioenen moet betalen. Door de bevolkingskrimp zijn er ook steeds minder werknemers die nodig zijn om dat allemaal te bekostigen." Door mensen nu langer te laten werken, hoopt de Chinese overheid de druk op het pensioenstelsel te verlichten.
3 jaar langer werken
Vrouwen en mannen met witteboordberoepen, kantoorbanen als ambtenaren, dokters, architecten, etc., moeten 3 jaar langer werken. Voor vrouwen met een kantoorjob wordt de pensioenleeftijd opgetrokken van 55 naar 58 jaar, voor mannen van 60 naar 63 jaar. Vrouwen die als arbeider aan het werk zijn, moeten 5 jaar langer werken, tot hun 55 jaar.
De beslissing wordt erg snel ingevoerd, vanaf januari volgend jaar. De overheid heeft geen andere keuze dan snel in te grijpen, zegt Xiujian Peng, onderzoeker aan de Victoria Universiteit in Australië, die de Chinese bevolking en economie bestudeert. "Er zijn steeds meer mensen die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken, en dus staat het pensioenfonds onder hoge druk. Daarom denk ik dat het nu tijd is om serieus actie te ondernemen", zegt hij aan persagentschap AP.
Op social media reageren veel Chinezen ongerust op de beslissing. Ze vrezen dat een verhoging van de pensioenleeftijd betekent dat er meer kandidaten zullen zijn voor bepaalde vacatures. Dat boezemt vooral angst in bij jongeren, waar de werkloosheidsgraad nog nooit zo hoog groot was als nu . Ruim 20 procent van de afgestudeerde jongeren tussen 16 en 24 jaar vindt geen werk. Veel anderen moeten genoegen nemen met een job onder hun scholingsgraad. "Een acuut probleem van té hoog opgeleide jongeren", zo noemt de Chinese overheid het.
Chinese bevolking wordt ouder
De hervorming van het pensioenstelsel was nodig, aangezien de Chinese bevolking ook steeds ouder wordt. De gemiddelde levensverwachting in China was 78 jaar in 2021, en zou volgens schattingen 80 jaar bedragen in 2050. In 1960 was dat nog 44 jaar. Tegelijk is de werkende bevolking aan het krimpen.
Vorig jaar daalde de Chinese bevolking voor het eerst in 60 jaar. Dat had volgens experten veel te maken met het coronavirus. China voerde lange tijd een "zero-covidbeleid": strenge maatregelen om zoveel mogelijk besmettingen te voorkomen. Pas eind 2022 werden die maatregelen opgeheven, wat tot veel besmettingen - en wellicht dus ook overlijdens - leidde begin 2023.
Anderzijds zijn er in China ook steeds minder geboortes. In 2023 werden er ongeveer 9 miljoen baby's geboren, 540.000 minder dan een jaar eerder, maar bijna de helft in vergelijking met 2016.
Ouders krijgen minder kinderen
Lange tijd voerde China een eenkindpolitiek. Elk koppel mocht slechts 1 kind op de wereld zetten om de overbevolking tegen te gaan, maar in 2016 werd die regel versoepeld en mochten koppels 2 kinderen krijgen. In 2021 werd dat cijfer verder opgetrokken naar 3 kinderen.
Toch aarzelen veel koppels. Mensen kiezen ervoor om later - of niet - te trouwen en beslissen om géén kinderen te krijgen. Zij die dat wel doen, hebben vaak maar 1 kind.
Dat is vooral het gevolg van de economische toestand van het land: kinderopvang en onderwijs zijn veel duurder geworden. Ook de dagelijkse levenskost ligt veel hoger dan vroeger, de jeugdwerkloosheid bereikt recordhoogten en de lonen van veel bedienden dalen. De onzekerheid op de arbeidsmarkt leidt ertoe dat vrouwen minder snel hun carrière onderbreken om kinderen te krijgen.
De nieuwe bevolkingsgegevens baren de Chinezen, als tweede economie ter wereld, zorgen. De vrees bestaat dat de groeivooruitzichten afnemen, omdat er minder consumenten en werknemers zijn. Daarnaast zijn er de stijgende kosten van de vergrijzing: de ouderenzorg en pensioenuitkeringen vergroten de financiële druk op de lokale overheden.
