De geelnekamazone, een Costa Ricaanse papegaaiensoort, is de laatste jaren steeds meer tweetalig geworden. Dat ontdekten Amerikaanse onderzoekers. Ze vermoeden dat die taalevolutie een overlevingsstrategie is. "Het leefgebied van de geelnekamazone heeft erg te lijden gehad onder ontbossing", legt bioloog Diederik Strubbe uit.
Papegaaien in Costa Rica werden tweetalig (en dat heeft waarschijnlijk met hun overlevingskansen te maken)
Niet alleen mensen spreken verschillende dialecten, ook in het dierenrijk is dat het geval.
Amerikaanse onderzoekers hebben 22 jaar lang het taalgebruik van één diersoort in het bijzonder in kaart gebracht: de geelnekamazone, te vinden in Costa Rica. "Die vogels spreken allemaal een eigen dialect", bevestigt bioloog Diederik Strubbe (UGent) in 'Nieuwe feiten' op Radio 1.
Van stabiele dialecten...
De papegaaien hebben een noords, zuiders en Nicaraguaans dialect. Dat werd voor het eerst ontdekt in 1994. "Dat is lang stabiel gebleven: gelijk waar je ging, je hoorde op dezelfde plaatsen hetzelfde dialect. Als je een vogel hoorde, dan wist je vanwaar in het land die afkomstig was."
Say quoi? Papegaaien uit Costa Rica zijn tegenwoordig tweetalig
Een goede communicatie is cruciaal voor de soort, benadrukt Strubbe. "De papegaaien leven vaak in groepen. Om voedsel te vinden of om indruk te maken op de juiste partner, is het belangrijk dat je de lokale taal spreekt."
Toen de vogels migreerden naar een ander gebied, namen ze het lokale dialect over. De grenzen van een dialect bleven dus vastliggen, net zoals er bij ons in Antwerpen vooral Antwerps en in Limburg vooral Limburgs gesproken wordt. Maar daar is de laatste jaren verandering in gekomen, vonden de onderzoekers.
...naar een bonte mix
"De onderzoekers stelden vast dat de dialecten helemaal verschoven waren", zegt Strubbe. "Bepaalde dialecten hoorden ze bijna niet meer, andere dialecten hoorden ze opeens op een andere plaats. Er was ook steeds vaker een mix, en een aantal vogels is opeens tweetalig geworden."
"De reden is waarschijnlijk dat het niet goed gaat met de papegaai. Het leefgebied van de geelnekamazone heeft erg te lijden gehad onder ontbossing. Ook de kwaliteit van gebieden die niet ontbost zijn, is vaak achteruit gegaan. Dat maakt dat die soort sterk in haar leven bedreigd is."
Als je je tweetalig kan opstellen, kan je naargelang wie je tegenkomt een groep vormen en daarin functioneren
Diederik Strubbe, bioloog
De veranderde taalsituatie is dus eigenlijk een overlevingsstrategie. "De vogels die er nu zijn, moeten grotere afstanden afleggen dan vroeger. Voordien bleven ze relatief dicht bij huis, maar nu moeten ze op zoek naar de plaatsen waar er een goede habitat is. Daar komen ze andere vogels tegen, die ook moesten wegzwerven van hun oorspronkelijk gebied."
Communicatie is dus crucialer dan ooit voor de soort. "Ze moeten nu flexibel nieuwe groepjes vormen. Als je je tweetalig kan opstellen, kan je naargelang wie je tegenkomt een groep vormen en daarin functioneren. Dat is een voordeel."
Dat de soort niet zonder slag of stoot ten onder gaat, is dus te horen aan hun taalgebruik.
