Opgelet voor oplichters die betalen met een nagemaakte bankapp. Onze redactie ontving verschillende getuigenissen van slachtoffers. Zo ook van Mégane uit Menen. Zij verkocht een dure laptop aan iemand die in haar bijzijn het bedrag leek over te schrijven via een bankapp. Die bleek vervalst. Het geld kreeg ze niet en de laptop was weg. Hoe herken je die apps nu?
Mégane werd opgelicht met valse bankapp: hoe herken je ze?
Elke week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Mégane uit Menen verkocht via Facebook haar laptop. Een koper meldde zich. "We hadden met die persoon afgesproken aan het station van Gent."
Om zeker te zijn vroeg Mégane om het geld ter plekke over te schrijven. "Hij heeft dat ook gedaan, we hebben dat gezien. Hij heeft ons rekeningnummer ingevuld in zijn bankapp, en op zijn app zagen we het bedrag verschijnen als zijnde overgeschreven."
Mégane nam zelfs nog een foto van de overschrijving (zie hieronder), maar het geld verscheen nooit op haar rekening. "Als we het bankrekeningnummer van de persoon in kwestie natrokken online, bleek het rekeningnummer niet te bestaan."
Ook een foto van de identiteitskaart van de oplichter kon haar niet helpen. Mégane diende een klacht in tegen de oplichter bij de politie. Het is echter onduidelijk of hij zijn echte identiteit gebruikte of een identiteitskaart van iemand anders doorstuurde.
Het geval van Mégane is niet alleenstaand. Onze redactie sprak ook met Sofie (schuilnaam) die in mei een laptop van 750 euro op dezelfde manier kwijtspeelde. In 2020 werden 2 mannen in Mechelen al eens veroordeeld voor dit soort fraude. Ook zij namen contact op met verkopers van tweedehandse elektronica, en betaalden ze met een valse bankapp.
Valse apps te koop online
VRT NWS ging zelf op zoek naar dergelijke apps op het darkweb en op sociale media. We vonden voornamelijk mensen die zelf op zoek waren naar valse bankapps om te gebruiken.
Maar we vonden ook profielen terug van mensen die beweren valse apps van Belgische banken te verkopen, waarvan sommige met telefoon waarop de app staat. VRT NWS kon niet verifiëren dat deze aanbieders de apps ook daadwerkelijk konden leveren.
Of zelf na te maken
De federale politie laat weten bekend te zijn met de nagemaakte bankapps. "Dit type modus operandi is niet nieuw, maar blijkbaar steekt dit nu opnieuw de kop op. De overschrijving wordt niet vervalst, het kan gaan om een testapp of nagemaakte app", aldus woordvoerder Jonathan Pfund.
"Je kan perfect een valse app maken met een fictief overzichtsscherm waarop je een saldo en enkele overschrijvingen ziet met vervolgens een pop-up venstertje om een overschrijving na te bootsen." VRT NWS vond inderdaad online ook aanbiedingen van programmeercodes om zelf een bankapp na te maken.
"Ik verloor honderden euro's door een vervalste bank-app"
Geen exacte cijfers bekend
Lien Meurisse, woordvoerder van de FOD Economie, die ook bevoegd is voor consumentenzaken, laat in 'Het uur van de waarheid' weten dat het fenomeen van de valse bankapps ook voor haar niet onbekend is. "We krijgen er ook wel meldingen over. We hebben wel geen specifieke cijfers, omdat deze vorm van oplichting mee wordt opgenomen in een bredere categorie."
Er zijn dus geen exacte cijfers bekend van hoe vaak oplichting met valse bankapps voorkomt. Als het wordt aangegeven bij de politie, wordt het meegerekend in wat de politie registreert als 'internetfraude'. Tussen 2017 en 2022 was er een verdrievoudiging van 14.174 geregistreerde gevallen naar 41.911. In 2023 nam het aantal feiten van internetfraude voor het eerst af, met 4,5 procent en waren er 'maar' 40.040 geregistreerde gevallen.
Hoe kan je jezelf beschermen?
We bundelen enkele tips van bankfederatie Febelfin en de FOD Economie:
Check op voorhand het account van de (ver)koper. Wees voorzichtig als het om een recent aangemaakt profiel gaat, en je geen echte naam en/of foto's ziet. Let ook op voor negatieve recensies.
Wanneer iemand je probeert te betalen via een methode die je niet kent of die ongebruikelijk lijkt, wees dan extra voorzichtig of ga niet door met de transactie.
Betaal niet via een link of mail, spreek fysiek af om de betaling af te handelen.
Controleer altijd betalingen direct in je eigen bankapp of via internetbankieren voordat je het product overhandigt. Vertrouw niet alleen op een screenshot of bevestiging die door de koper wordt getoond, zelfs als dit er officieel uitziet.
Stuur zelf vanuit je bankapp of een mobiele betalingsdienst een betaalverzoek (bijvoorbeeld QR-code) naar de koper en wacht tot de betalingstransactie succesvol werd afgerond voor je de goederen overhandigt.
Als je onmiddellijk het geld op je rekening wil zien verschijnen, kan je aan de koper vragen om een instantoverschrijving uit te voeren. Dat is een overschrijving die onmiddellijk wordt verwerkt, 24 op 7, ook op feestdagen en in het weekend. Het geld verschijnt binnen enkele seconden op je rekening, ook al komt het geld van een andere bank. De meeste Belgische banken bieden dit aan, al dan niet tegen een extra kost en met eventueel een limiet op het bedrag. Of jouw bank instantoverschrijvingen aanbiedt, vind je op deze website .
Je kan ook nog altijd vragen aan de koper om in cash te betalen.
Wie slachtoffer is, onderneemt best volgende stappen:
Vermoed je dat het om oplichting gaat? Meld dit aan het verkoopplatform en aan ConsumerConnect , het meldpunt van de Economische Inspectie.
Dien een klacht in bij de Lokale Politie in je buurt .
Heb je persoonlijke gegevens en/of codes gedeeld met de oplichters? Verander die dan zo snel mogelijk.
Breng het verkoopsplatform op de hoogte over de frauduleuze koper.
Neem zo snel mogelijk contact op met de bank, als er ook geld van jouw rekening is gestolen.
