Fien Germijns en Pieterjan De Smedt laten 50 jongeren 3 dagen politici uithoren: "Geeft scoutskampgevoel"

Fien Germijns neemt de fakkel over van Tom Waes die het eerste seizoen samen met De Smedt voor zijn rekening nam. Tijd om zich voor te bereiden op de opnames had ze door haar drukke agenda amper. Germijns presenteert onder meer 'Fien en Thibault staan op', de ochtendshow op Studio Brussel, en de quiz 'Switch' op VRT 1. Maar een brede politieke interesse heeft ze sowieso. 

"Ik zou het te jammer vinden om er totaal niet mee bezig te zijn. Er zijn toch enkele dingen die je met je stem in een richting kan sturen, denk ik, al zeg ik niet dat 1 stem alles gaat veranderen. Maar over van alles klagen en er uiteindelijk niet mee voor zorgen dat er misschien iets verandert, helpt ook niet. In de aanloop naar verkiezingen begin ik dan ook alle mogelijke informatie te consumeren om het gevoel te hebben dat ik helemaal mee ben en dat ik een doordachte keuze ga maken." 

Al voelt de Vlaamse politiek voor Germijns vaak ook wel een beetje als een soap. "Je kijkt ernaar en je denkt: 'kom nu toch eens allemaal overeen'. Er zijn zoveel dingen waar jullie hetzelfde over denken, waarom dan zoeken naar die verschillen?" 

Germijns wordt vakkundig bijgestaan door Pieterjan De Smedt, Wetstraatjournalist bij VRT NWS die regelmatig ook het duidingsprogramma 'Terzake' op VRT Canvas presenteert. 

Samen ontvangen ze deze keer 50 Vlaamse jongeren die 3 dagen op 1 locatie verblijven. Ze gaan allemaal voor het eerst stemmen voor de gemeente- en provincieraad en mogen hun vragen voorleggen aan 12 bekende en minder bekende politici die actief zijn in de gemeentepolitiek. 

"Dat geeft een soort scoutskampgevoel", legt De Smedt uit. "Die dynamiek tussen jongeren die tijdens de debatten compleet anders denken en van mening verschillen, maar buiten samen toch een broodje eten of staan te pingpongen. Het zou me niet verbazen dat we binnen enkele jaren horen over een koppel dat elkaar daar heeft leren kennen." 

De selectie politici is een mix van vaste waarden en jonge, relatief nieuwe gezichten. "Je zou Bart De Wever (N-VA), Conner Rousseau (Vooruit) en Jos D’Haese (PVDA) uiteraard wel terug willen zien, maar dan waren we gewoon het eerste seizoen opnieuw aan het maken", legt De Smedt uit. 

Wat wel hetzelfde is als in het eerste seizoen, dat in het voorjaar in de aanloop naar de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen werd uitgezonden, zijn de uiteenlopende vragen. Moet 's nachts de straatverlichting branden? Voel ik me veilig genoeg wanneer ik na een fuif naar huis fiets? Hoe gaan we om met vuilnis op straat? Ga ik ooit een huis kunnen kopen? 

"Ik ben altijd nieuwsgierig naar wat mensen bezighoudt", legt Germijns uit. "Veel van die vragen zijn trouwens niet alleen van toepassing op jongeren. Maar het is wel belangrijk dat we nog eens uit hun mond horen wat hen bezighoudt en het is vaak heel ontwapenend, de manier waarop zij hun vraag stellen." 

Voor De Smedt zit de kracht van het programma vooral in de manier waarop de politici op die vragen reageren. Zo stelt Milan, een student geneeskunde, de vraag of ze ooit al eens dronken achter het stuur gekropen zijn. "Dan zitten ze daar met al die ogen op hen gericht... de eerlijkheid blijft gewoon het mooiste aan dit programma."

Hoewel het om het tweede seizoen gaat, konden politici zich nog steeds niet voorbereiden. "Het is zoals deelnemen aan een quiz: je kunt nooit alles weten", gaat De Smedt verder. "Een Limburgs meisje vroeg hoe we moeten omgaan met de komst van de wolf. Dat is een vraag die geen enkele politicus verwacht had."

Wat politici volgens hem wel geleerd hebben uit het vorige seizoen is om te proberen de persoon die voor je staat niet te kwetsen. In het vorige seizoen ging het er enkele keren nogal hard aan toe, onder meer in een gesprek tussen Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken en trans jongen Bee  (vanaf minuut 33). "Ze waren nu misschien iets voorzichtiger, maar dat heeft het zeker niet saai gemaakt. De gesprekken waren zeker niet minder interessant." 

Toch zijn er zeker opnieuw onderwerpen waar over gepraat zal worden of die mensen aan het denken gaan zetten. 

"Er was een meisje dat op de laatste opnamedag terecht opmerkte: we zitten hier nu al 3 dagen en er zijn nog maar 3 vrouwen gepasseerd. Slechts 1 op de 5 burgemeesters is een vrouw, waarop ze vraagt: hoe denk jij dat het komt?", geeft Germijns als voorbeeld. 

"En er was ook iemand die zei: ik heb mij nooit in iemand kunnen herkennen in mijn dorp door mijn etnische afkomst. Bij die 2 discussies leidde dat tot de vraag: moeten daar quota voor komen? Je had daar veel verschillende meningen over en dat is prima. Maar dat er weinig vrouwen en mensen met kleur in de politiek zijn: ik hoop wel dat mensen daar bij stilstaan en dat ze er misschien aan denken om zichzelf te engageren in de lokale politiek." 

"En we hebben ook al zeker 1 probleem opgelost", geeft De Smedt mee. "Er was iemand die zich afvroeg waarom we niet meer kerstmarkt mogen zeggen? Het was een jongen van Turkse afkomst die in die hele kerstmarkt-winterdorpdiscussie zei dat er toch helemaal geen probleem was met het woord 'kerstmarkt' en de conclusie was: "Leve de kerstmarkt"."  

"Wat bij mij vooral blijft hangen inderdaad, is dat er, door 3 dagen met elkaar te babbelen en naar elkaar te luisteren vaak niet meer zo’n groot verschil op die meningen zit", zegt Germijns. 

"Mensen die misschien het gevoel hadden: ‘wij mogen niet overeenkomen', gaven elkaar soms bijna een high five toen ze zagen dat ze over bepaalde kwesties toch hetzelfde dachten. Dat was zo schattig om te zien dat zij zo bereid waren om met elkaar in gesprek te gaan. Het gaat niet per se over elkaar overtuigen, maar wel een grond vinden in een detail van een debat om toch te verbinden. Er was helemaal geen polarisatie in die groep." 

Ook het feit dat ze hun smartphones moesten afgeven, zal er zeker mee voor gezorgd hebben dat de jongeren meer met elkaar gepraat hebben.  

"Het mooie is dat die mensen met verschillende meningen, hoe uitgesproken ook, toch met elkaar spreken en luisteren", vult De Smedt aan. "En dat jongeren echt met politiek en inhoud bezig zijn, en niet zo zeer met de gezichten en de politieke spelletjes. Dat heeft vorig seizoen bewezen. Dat had ik zelf niet kunnen denken, dat het zo fel zou zijn."