De 'gewone poetslipvis' lijkt te begrijpen dat hij zichzelf ziet in de spiegel. In een wetenschappelijk experiment gebruikten die vissen een spiegel om in te schatten hoe groot ze waren en te beslissen of een 'vijand' niet te groot was om aan te vallen.
Poetslipvis werpt blik in de spiegel om te beslissen of hij de vijand aankan
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
Die bijzondere vaststelling is vandaag gepubliceerd in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift 'Scientific Reports' . De onderzoekers hielden tegen de rand van een aquarium een foto van een andere vis. De poetslipvissen in het aquarium vielen die aan, ongeacht of het een grote of een kleine 'vijand' was.
Daarna hielden de onderzoekers de vissen een spiegel voor, om daarna opnieuw vissen te laten zien aan de rand van het aquarium. Zodra de vis zichzelf eerst in de spiegel had gezien, viel hij de grotere vissen vaak niet meer aan. Ze konden dus beter inschatten welke 'vijand' een haalbare kaart was, ook al zagen ze zichzelf en die vijand niet op hetzelfde moment.
Slimmer dan je denkt
"Het is een gekende test, de 'mirror self-recognition test', maar het is de eerste keer dat een visje erin slaagt", vertelt visbioloog Pieterjan Verhelst van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. "Meestal zien we dat bij zoogdieren, zoals primaten bijvoorbeeld, en kinderen kunnen het vanaf ongeveer anderhalf jaar".
"Van die dieren veronderstellen we dat dat slimme dieren zijn, in tegenstelling tot vissen. Mensen denken bijvoorbeeld nog dat een goudvis een geheugen van 2 seconden heeft". Dat die niet zo dom zijn als we denken, bleek eerder al. Ze hebben een besef van plaats en tijd.
Al gaat dit experiment met de poetslipvis een stap verder. "Hier gaat het om 'self-awareness'. Dat betekent nog niet het zelfbewustzijn dat wij als mens hebben, waarmee we existentiële vragen stellen", verklaart Verhelst. "Maar het toont wel dat een vis een complex wezen is".
"De onderzoekers begrijpen het zelf ook niet goed, want een vis komt natuurlijk geen spiegels tegen in de natuur", legt Verhelst uit. "Hoe dit dan evolutionair mogelijk is, is nog maar de vraag". Verder onderzoek zal dat moeten uitwijzen of een andere verklaring vinden voor hun gedrag bij de spiegel.
De carwash van de vissen
Het gaat in dit experiment dus om de gewone poetslipvis (Labroides dimidiatus), in het Engels noemen ze die specifiek de blauwstaart poetslipvis. Mocht je je afvragen hoe ze ooit op die naam gekomen zijn: je mag het letterlijk nemen.
Poetslipvissen bewegen voornamelijk rond koraalriffen en zoeken daar grote vissen om te poetsen. "Dat is de carwash van de vissen. De hele grote baarzen rusten ergens en dit type visjes haalt overal parasieten en andere dingen weg", zegt Verhelst. In dit geval een verrassend slimme carwash dan toch.
