Alle ogen zijn vannacht gericht op het allereerste (en wellicht enige) televisiedebat tussen de Amerikaanse presidentskandidaten Kamala Harris en Donald Trump. Meteen de eerste keer ook dat de twee oog in oog met elkaar zullen staan, want ze hebben elkaar nooit eerder ontmoet. Het debat komt op een cruciaal moment in de verkiezingsrace. Dit moet je alvast weten.
Er staat heel wat op het spel vannacht. Vraag dat maar aan Joe Biden, die bij het laatste debat in juni zó ondermaats presteerde dat hij niet veel later de fakkel moest doorgeven aan zijn vicepresident Kamala Harris.
Sindsdien is er veel gebeurd. Trump overleefde een moordaanslag en plukte daarvan de vruchten in de peilingen. Harris werd vervolgens officieel genomineerd als Democratische kandidaat en maakte volgens peilingen in de strijdstaten de achterstand op Trump weer goed.
Maar de wittebroodsweken van Harris lijken duidelijk voorbij. Uit een nationale peiling van The New York Times van afgelopen zondag blijkt dat Trump en Harris weer praktisch op gelijke hoogte staan, met zelfs een kleine voorsprong voor Trump. De peiling gaf ook aan dat een aanzienlijk deel van de kiezers nog steeds behoefte heeft aan meer informatie over de vicepresident.
Debatten zelf beslissen de verkiezingen niet, maar duwen ze wel in een bepaalde richting. Het debat van vannacht is meer dan een confrontatie van ideeën; het is een botsing van 2 totaal verschillende stijlen. Elke misstap kan zware gevolgen hebben voor beide kandidaten.
Wanneer en hoe kijken?
Het debat begint om 21 uur Amerikaanse tijd of 3 uur 's nachts bij ons. Het wordt live uitgezonden door ABC News vanuit het National Constitution Center in Philadelphia, en wordt ook gestreamd op Disney+ en Hulu. Ook VRT NWS zal het debat 90 minuten lang live streamen, van 3 tot 4.30 uur vannacht.
Wat zijn de regels tijdens het debat?
Net zoals tijdens het debat tussen Biden en Trump in juni zullen ook nu weer de microfoons van de kandidaten gedempt worden wanneer hun tegenstander spreekt. Dat was toen een wens van Team Biden.
Maar Harris wou daar nu vanaf omdat ze zo te weinig weerstand kan bieden wanneer Trump onwaarheden zou verkopen. De top van ABC ging daar niet op in, maar is wel bereid om de microfoons open te draaien wanneer het tot een verhitte discussie komt.
De kandidaten krijgen per vraag 2 minuten om te antwoorden of te weerleggen. Ze mogen geen schriftelijke aantekeningen bij zich hebben en ze mogen elkaar geen vragen stellen. Ze mogen geen contact hebben met campagnemedewerkers tijdens de reclameblokken. Ook nu weer zal er geen publiek aanwezig zijn.
Welke thema's komen aan bod?
Er is nog geen lijst met vragen vrijgegeven, maar die zullen wellicht gaan over de grote thema's die de race tot nu toe gedomineerd hebben. Denk maar aan economie, immigratie, abortus en de weigering van Trump om zijn verlies bij de verkiezingen van 2020 te erkennen. Ook het buitenlandbeleid zal aan bod komen met de oorlogen die woeden in Oekraïne en Gaza.
Verwacht wordt dat Trump vooral de inflatie en immigratie zal benadrukken, omdat Harris daar het meest kwetsbaar is. Hij zal ook benadrukken dat ze vaak 'flipflopt' en van standpunt verwisselt, bijvoorbeeld als het gaat over hydraulische ontginning van olie of fracking die ze ooit afkeurde en nu steunt.
Harris zal vermoedelijk vragen stellen bij de (on)geschiktheid van Trump als president en zijn onduidelijke standpunten rond abortus.
Wat staat er op het spel?
Dit debat komt op een cruciaal moment. Wat vannacht gebeurt, zal de toon zetten voor de laatste fase van een van de meest turbulente en onvoorspelbare verkiezingen in de Amerikaanse geschiedenis.
Beide kandidaten zullen moeten balanceren tussen het aanspreken van hun eigen achterban en het overtuigen van de weinige onbesliste kiezers die de uitkomst in november zouden kunnen bepalen. Uiteindelijk zal deze verkiezing neerkomen op een kleine groep kiezers (6 à 7 procent) die nog een beslissing moet nemen.
Normaal hebben presidentiële tv-debatten niet bijster veel impact. Kijkers die er op afstemmen hebben meestal al hun mening bepaald. Maar dit is tot nog toe al een zeer spannende en onvoorspelbare verkiezingrace, en daarom kan dit debat een grote rol spelen.
Nu de verkiezingscampagne in de laatste rechte lijn zit, zullen Harris en Trump het debat gebruiken om hun campagne een extra duw te geven. Trump staat met Harris tegenover een heel andere tegenstander dan in juni. Biden was toen de oude zwakke man, maar als Harris het goed speelt komt die aandacht nu op Trump te liggen.
Door het slechte optreden van Biden werden de fouten van Trump zelf toen amper belicht. Hij heeft tijdens dat eerste debat ook heel wat onjuiste en misleidende informatie verspreid, zonder veel weerwerk van Biden. Als voormalig aanklager zal Harris dat deze keer niet laten gebeuren, want de voorbije dagen heeft ze hard gewerkt om onder de huid van Trump te kruipen door zijn onjuiste uitspraken te benadrukken.
Harris moet de Amerikaanse kiezer ervan overtuigen dat ze hard genoeg is, en voldoende kennis en visie heeft om de belangrijkste job van het land over te nemen. De Harris-campagne kadert deze race graag als een "aanklager versus misdadiger". Maar een debatpodium is geen rechtszaal.
Trump is een voormalige reality-tv-ster en dit is al zijn zevende presidentiële debat. Hij is dus de meest ervaren debater vannacht. Hij heeft de opdracht om Harris de wind uit de zeilen te nemen, zonder de onbesliste kiezers af te schrikken die zowel bezorgd zijn over het karakter van de voormalige president als over zijn beleid.
De zwakte van Trump is dat hij niet altijd de meest gedisciplineerde boodschapper is en vaak doordraaft of zichzelf verliest bij persoonlijke aanvallen, zoals hij eerder de afkomst van Harris in twijfel trok. Trump heeft alvast het advies gekregen om zich tijdens het debat niet te wagen aan het geslacht of de afkomst van Harris, om geen mensen tegen zich in het harnas te jagen.
Net als bij zijn debat met Biden op 27 juni, hebben zijn adviseurs hem aangemoedigd om terughoudender over te komen op het podium. "Kom niet te agressief over en sla de juiste toon aan." Dat zal deze keer nog belangrijker zijn.
Heeft Harris voldoende debatervaring?
Amper. Harris deed in 2020 mee aan een tv-debat toen ze als Democratisch senator van Californië deelnam aan de voorrondes van de presidentsverkiezingen. Zo nam ze in dat debat haar latere baas Joe Biden onder vuur.
Als running mate van Biden debatteerde ze ook met Mike Pence, de toenmalige running mate van Donald Trump. Harris liet zich niet van haar stuk brengen en bleef op haar strepen staan, toen vicepresident Pence haar meermaals onderbrak. "Mr. Vice President, I'm speaking now." Dat is Amerika niet vergeten.
Toch slaagde Kamala Harris er als vicepresident niet altijd in om overtuigend over te komen bij onvoorbereide tussenkomsten. Eind augustus maakte ze wel een goede beurt tijdens een interview met CNN.
Volgens sommige analisten is dit televisiedebat gevaarlijker voor Harris dan voor Trump. Zij moet zich vannacht voorstellen aan een groot deel van het land dat niet helemaal begrijpt waar ze voor staat of wat ze zal doen als ze tot president wordt gekozen. Bij een zwak optreden kan ze weer de hoop de kop indrukken die ze de voorbije weken aan de Democraten had gegeven.
Het feit dat Harris en Trump elkaar nooit eerder zagen, maakt het extra bijzonder. De laatste keer dat dit tijdens een groot nationaal debat gebeurde, was in 2008 tijdens het debat tussen 2 kandidaat-vicepresidenten, toenmalig gouverneur van Alaska, Sarah Palin tegen Joe Biden, toenmalig senator uit Delaware.
Komt er een vervolgdebat?
Normaal niet, maar het is niet uitgesloten. Wat wel zeker is, is dat er op 1 oktober een debat is tussen de vicepresidentskandidaten Tim Walz (Democraten) en JD Vance (Republikeinen) op CBS News.
