76 procent van de Vlamingen voelt zich veilig in zijn of haar eigen woonomgeving. Dat meldt Statistiek Vlaanderen . Toch blijft veiligheid een belangrijk verkiezingsthema. "Politici benadrukken graag dat onveiligheid heerst, want dan kunnen ze zich profileren als degene die de criminaliteit zal oplossen", verklaart Mattias De Backer, postdoctoraal onderzoeker bij KU Leuven.
In het voorjaar van 2024 voelde 33 procent van de inwoners van het Vlaamse Gewest zich nooit onveilig in hun eigen woonomgeving, 43 procent gaf aan zich zelden onveilig te voelen.
Dat komt overeen met de cijfers uit 2022. In 2021 en 2023 voelde de Vlaming zich nog iets veiliger. 79 procent gaf toen aan zich meestal veilig te voelen.
Wat is het verschil tussen veiligheid en veiligheidsgevoel?
Veiligheid kan objectief vastgesteld worden aan de hand van cijfers over bijvoorbeeld de criminaliteit. Veiligheidsgevoel daarentegen is subjectief. Verschillende factoren beïnvloeden dat gevoel, zoals iemands opvoeding of omgeving, discours in de politiek of media.
Een woonwijk kan dus objectief als eerder veilig of onveilig bestempeld worden aan de hand van het aantal misdaden die er gepleegd worden, maar elke inwoner van die wijk voelt zelf aan of hij zich er al dan niet veilig voelt.
Verschil tussen lang- en kortgeschoolden
Langgeschoolden voelen zich vaker veilig dan midden- of kortgeschoolden.
Volgens Mattias De Backer, postdoctoraal onderzoeker bij KU Leuven, heeft dat vooral te maken met de mate waarin je te maken krijgt met criminaliteit. "Hoogopgeleiden circuleren meestal op werkplekken of in woonwijken waar de objectieve veiligheid hoger ligt, waardoor ze zich ook veiliger voelen."
Verschil tussen steden en platteland
Ook mensen die op het platteland wonen, voelen zich veiliger (84 procent) dan inwoners van grootsteden (62 procent). Hiervoor wijst De Backer weer naar de objectieve veiligheid die hoger ligt in dunbevolkte dorpen dan in drukke steden.
Daartegenover staat de groep die zich soms, vaak of altijd onveilig voelt (24 procent). Als gevolg van die angst, mijdt die groep soms, vaak of altijd bepaalde plekken in hun omgeving. Maar daardoor verhoogt net de kans op meer angst.
Onveiligheidsgevoel vloeit ook voort uit wat mensen zich laten aanpraten, niet enkel uit wat ze zelf meemaken
Mattias De Backer, postdoctoraal onderzoeker aan KU Leuven
Het zijn plattelandsbewoners die vaker plekken vermijden waar ze zich onveilig voelen. Dat verbaast De Backer niet: "Als je vaker geconfronteerd wordt met criminaliteit, ga je er wat schouderophalend mee om." Dat is niet positief, maar verklaart wel waarom stadsbewoners minder snel onveilige plekken zullen vermijden.
Veiligheid als verkiezingsthema
De cijfers van Statistiek Vlaanderen staan in contrast met het feit dat veiligheid een prioritair thema was tijdens de afgelopen federale en Vlaamse verkiezingen.
Toch verbaast dat De Backer niet. "De criminaliteitscijfers gaan al enkele decennia achteruit, maar het veiligheidsgevoel volgt niet. Integendeel."
Hoe komt dat? "Onveiligheidsgevoel vloeit ook voort uit wat mensen zich laten aanpraten, niet enkel uit wat ze zelf meemaken", zegt De Backer.
Daarmee doelt hij op framing bij media en politici, maar ook op wat iemand hoort in zijn omgeving of tijdens zijn opvoeding. "Politici benadrukken graag dat onveiligheid heerst, want dan kunnen ze zich profileren als degene die de criminaliteit zal oplossen."
De resultaten zijn onderdeel van de Statistiek Vlaanderen-bevraging (SV-bevraging) . Verschillende keren per jaar wordt een staal van 6.000 willekeurig gekozen Vlamingen van 18 jaar of ouder bevraagd over uiteenlopende thema's. De resultaten worden gebruikt voor Vlaamse openbare statistieken.
