38 procent van de Vlamingen stemde afgelopen verkiezingen in juni op een andere partij dan 5 jaar geleden. Dat blijkt uit nieuw kiezersonderzoek van de Universiteit Antwerpen. Ze brachten de kiezersbewegingen tussen de Vlaamse partijen in kaart. Wie kon kiezers van andere partijen overtuigen? En hoeveel moesten partijen precies prijsgeven aan elke tegenstander? Bekijk hier het overzicht.
4 op de 10 Vlamingen stemden in 2024 anders dan in 2019: bekijk in detail de kiezersbewegingen per partij
Kiezers zijn veel minder trouw dan enkele decennia geleden. Veel burgers laten zich om de 5 jaar overtuigen om voor een andere partij te stemmen. Tussen 2019 en 2024 veranderen 38 procent Vlamingen van voorkeur. Dat zorgde voor onderstaande verkiezingsuitslag.
Achter die cijfers gaan veel kiezersbewegingen schuil. Een nieuw onderzoek van de Universiteit Antwerpen brengt die stromen in kaart. Op die manier kunnen we meer zien dan die reguliere verkiezingsuitslag, die aangeeft hoeveel procentpunt elke partij won of verloor. De stromen tonen bij welke opponenten de partijen kiezers wegkaapten en aan welke andere partijen ze kiezers verloren.
N-VA bleef nipt de grootste partij van Vlaanderen maar verloor wel kiezers tussen 2019 en 2024. Van de vertrekkers trok het grootste deel naar Vlaams Belang, ongeveer 1/5e.
Enkele Vlaams Belang-kiezers maakten ook de omgekeerde beweging, vooral tijdens de laatste maanden voor de campagne. Van wie in 2024 op N-VA stemde koos 4,5 procent in 2019 voor Vlaams Belang. Van de nieuwkomers bij N-VA kwam ook een aanzienlijk deel van Open VLD.
Interpretatie grafieken
De grafieken geven de verhoudingen binnen een partij aan tussen nieuwe kiezers of de kiezers die de partij verlaten. Ze zeggen dus niets over het absolute aantal vertrekkers of blijvers.
Zo kan het zijn dat een partij er relatief gezien in slaagt meer kiezers van de vorige keer aan boord te houden, maar in totaal meer kiezers verliest dan een partij die minder kiezers aan boord weet te houden.
De N-VA behaalde minder stemmen dan in 2019, maar bleef op 9 juni wel nipt de grootste partij. De partij van voorzitter Bart De Wever was de Vlaamse partij die er het minst in slaagde om nieuwe kiezers aan te trekken, maar aangezien de partij weinig kiezers verloor, was het totale verlies vrij klein.
Van de kiezers die vertrokken ging het grootste deel naar Vlaams Belang. 1/5e van de kiezers die in 2019 op de N-VA stemde, maakte nu de overstap naar Vlaams Belang.
Een klein aantal kiezers maakte de omgekeerde beweging, vooral tijdens de campagne in de maanden voor de verkiezingen. Van wie in juni op de N-VA stemde, koos 4,5 procent voor Vlaams Belang 5 jaar geleden. De N-VA wist ook onbesliste kiezers en liberalen te overtuigen.
Vlaams Belang wist op 9 juni een stuk meer kiezers te overtuigen dan in 2019. Geen enkele Vlaamse partij groeide zo sterk.
De nieuwe kiezers kwamen grotendeels van de N-VA. Een kwart van de Vlaams Belang-kiezers in 2024 stemde 5 jaar geleden op de N-VA. De partij van voorzitter Tom Van Grieken wist ook te putten uit de groep first time voters en mensen die vorige keer niet, ongeldig of blanco stemden.
Vlaams Belang heeft een erg trouw kiespubliek. 81 procent van wie in 2019 op de partij stemde, deed dat in 2024 ook. Geen enkele andere partij heeft zo’n trouwe aanhang. Van diegenen die toch vertrokken, gingen de meesten naar de N-VA. Een deel stemde ongeldig, blanco of niet, of stapte over naar PVDA.
De socialisten gingen er op 9 juni flink op vooruit. Ze zijn nu de derde partij van Vlaanderen. 56 procent van wie in juni op Vooruit stemde, deed dat in 2019 niet. Alleen PVDA doet op dat vlak beter. Vooruit haalde zijn winst vooral bij Groen, dat flink verloor, bij first time voters of mensen die onbeslist waren.
De kiezers die Vooruit de rug toekeerden zochten duidelijk linksere oorden op. 11 procent van het electoraat uit 2019 stemde in juni op PVDA. Een ander deel trok naar Groen of haakte af. Dat deel stemde ongeldig, niet of blanco.
CD&V verloor ten opzichte van 2019, de partij was nooit eerder zo klein. De christendemocraten hebben een trouw electoraat. Maar 30 procent van de kiezers verliet de partij, enkel Vlaams Belang doet beter. Diegene die vertrokken, zag CD&V vooral vertrekken richting Vooruit. Wat betreft nieuwe kiezers haalde CD&V opvallend veel onbeslisten en first time voters binnen.
Open VLD behaalde een slecht resultaat, de partij belandde in crisis. De liberalen verloren veel kiezers en slaagden er niet in veel kiezers terug te winnen, veel minder dan gemiddeld. Ongeveer 40 procent van hun kiezers was nieuw.
Kiezers die Open VLD verlieten, trokken vooral naar de N-VA. Een deel vond onderdak bij Vooruit en CD&V.
PVDA haalde een pak meer stemmen dan in 2019. Het was zelfs de partij die relatief gezien de meeste nieuwkomers kon aantrekken. 58 procent van wie op PVDA stemde, deed dat in 2019 niet. De partij wist vooral groenen en socialisten te overtuigen. Dat zijn ook de partijen waar de PVDA langs de andere kant stemmen aan verloor.
Groen verloor de verkiezingen en is nu de kleinste Vlaamse partij. Gek genoeg was de partij niet onsuccesvol in het aantrekken van nieuwe kiezers. De helft van wie op 9 juni op Groen stemde, deed dat niet in 2019. Met meer dan 20 procent zijn de groenen kampioen in het binnenhalen van de onbeslisten en first time voters.
Het probleem voor Groen is dat nog meer kiezers overstapten naar een andere partij. Een vijfde van de kiezers uit 2019 stemde in juni op Vooruit, een aanzienlijk deel trok naar PVDA.