Harris kruipt onder de huid van Trump tijdens debat en zet zichzelf op de kaart

Het eerste presidentiële debat start met een opvallend moment: Kamala Harris loopt recht op Donald Trump af en wil hem de hand schudden. Trump stapt rechtstreeks naar zijn spreekgestoelte, maar beantwoordt uiteindelijk wel haar uitgestoken hand. "Kamala Harris", stelt ze zich voor. Het is de eerste keer dat de 2 elkaar persoonlijk ontmoeten. "Veel plezier", reageert Trump.

Het debat start enigszins stroef. Harris is zichtbaar zenuwachtig. Ze valt over haar woorden en moet soms in het midden van een zin naar adem happen. De presidentskandidate kan zich wel snel herpakken en gaat meteen in de aanval. Dat leidt tot enkele opvallende momenten tijdens het debat.

In de aanloop naar het debat was er wat discussie tussen de verschillende kandidaten over het al dan niet dempen van de microfoons. Het team van Harris was voorstander om de micro's aan te laten. Trump staat immers bekend om zijn uitbarstingen en onderbrekingen tijdens de debatten, en flapt er regelmatig iets uit dat hem later in een lastig parket brengt.

De strategen van Harris opperden dat een gedempte microfoon hem gedisciplineerder zou laten overkomen dan hij werkelijk is. Uiteindelijk besloot ABC News toch om de microfoons te dempen, om situaties zoals tijdens een van zijn vorige presidentiële debatten met Hillary Clinton, waarbij de kandidaten elkaar voortdurend onderbraken, te vermijden.

Toch was op de achtergrond soms de reactie van de kandidaten te horen. Wanneer Harris Trump onderbrak tijdens zijn betoog, haalde hij slim uit. "Sorry, maar ik ben nu aan het woord", zei hij. "Dat klinkt bekend in de oren, niet?" Voor veel (jonge) kijkers was dat alvast wel het geval, want op sociale media ging een soortgelijke uitspraak van Harris viraal. Tijdens een verkiezingsdebat met oud-vicepresident Mike Pence in 2020 legde ze hem zo het zwijgen op. 

"De moderatoren van het debat zullen de uitspraken van de kandidaten niet controleren op onjuistheden, en zullen het debat enkel faciliteren", had de nieuwszender ABC News voor het debat aangekondigd. Toch komen presentatoren David Muir en Linsey Davis geregeld tussenbeide. 

Bij de discussie over abortus bijvoorbeeld. Op een bepaald moment zegt Trump dat in sommige staten baby's tot na de geboorte geaborteerd kunnen worden. Een uitspraak die niet klopt, en meteen wordt weerlegd door presentatrice Davis. Ook Harris komt er later nog op terug. Ze noemt de uitspraak een "schande" en een belediging voor vrouwen.

Ook op een ander moment komen de presentatoren tussen, wanneer Trump het heeft over de migratiecrisis. Hij haalt een complottheorie aan die de dagen voor het debat circuleerde op sociale media, die stelt dat migranten honden, katten en huisdieren van Amerikanen opeten in Springfield, in de staat Ohio. "De burgemeester heeft aan ABC News gezegd dat daar geen bewijs voor is", komt Muir tussen.

Trump noemt Harris ook op verschillende momenten een leugenaar. Tijdens het debat is ze dan ook soms 'creatief' met cijfers, bijvoorbeeld wanneer ze het heeft over Trumps nalatenschap. "Hij heeft een werkloosheid nagelaten die groter was dan na de Grote Depressie (een wereldwijde economische crisis van de jaren 30, red.)", zei ze.

Dat klopt niet, schrijven factcheckers van The New York Times. De werkloosheid bereikte tijdens de pandemie van 2020 het hoogste niveau sinds de Grote Depressie (ongeveer 14 procent), maar bedroeg 6,4 procent in de maand dat Trump stopte met het presidentschap. Dat aantal is hoog, maar minder dan tijdens de Grote Depressie.

Wel is het verschil tussen de kandidaten groot. Volgens CNN deed Trump 33 onjuiste uitspraken, Harris deed er 'slechts' 1.

De strategie van beide kandidaten is vanaf het begin van het debat erg duidelijk. Harris probeert Trump kwaad te maken, terwijl ze zelf kalm en presidentieel overkomt. Trump benadrukt de band tussen Harris en (de niet zo populaire) Biden, en wil Harris ter verantwoording roepen voor het deel van Bidens beleid waar veel Amerikanen niet tevreden over zijn. Hij noemt Joe Biden consequent "haar baas". "Je debatteert tegen mij, niet tegen hem", haalt Harris uit.

De strategie van Harris lijkt (soms) te werken. Bij bepaalde onderwerpen wordt de oud-president zichtbaar kwaad, zeker wanneer ze het heeft over de crowdsizes of de grootte van de massa bij de campagnemomenten van Trump. "Mensen verlaten zijn rally's vroeger uit vermoeidheid", zegt Harris. Een gevoelig onderwerp bij de Republikeinen, want ook tijdens de Democratische Conventie heeft oud-president Obama er de spot mee gedreven. 

"Mensen hebben geen enkele reden om naar haar rally's te gaan", reageert Trump kwaad. Hij verwijst ook naar (onbevestigde) geruchten als zou het campagneteam van Harris bussen inleggen naar campagnebijeenkomsten. "Ik heb Trump al lang niet meer zo kwaad gezien", schrijft een reporter van The New York Times.

"Trump was scherp, maar liet zich soms vangen en uit zijn tent lokken door Kamala Harris", concludeert VS-correspondent Björn Soenens. Al kan Trump zijn woede over het algemeen wel binnen de perken houden. Wanneer Harris naar hem uithaalt, staart hij voor zich uit of tuit hij de lippen. Als Trump aan het woord is, kijkt Harris wel zijn richting uit. Ze lacht vaak zijn opmerkingen weg, of haar lichaamstaal toont dat ze het niet met hem eens is.

Beide kandidaten hebben duidelijk een andere visie op Amerika, maar inhoudelijke debatten vervielen vaak in over-en-weerverwijten. Volgens strategen was het nochtans erg belangrijk dat de kandidaten zich duidelijk konden positioneren, vooral voor Harris was dat van belang. Miljoenen twijfelende kiezers kennen Trump al, en weten waar hij voor staat, maar velen willen Harris ook beter leren kennen. 

"Als het echt gaat over winnaars en verliezers, dan kan je stellen dat Harris meer bereikt heeft dan Donald Trump", vindt Soenens. "Ze is erin geslaagd om te connecteren met Amerika. Ze heeft zichzelf op de kaart gezet, beter kenbaar gemaakt aan het volk, zonder dat ze haar koelbloedigheid verloor."

Ook heeft Trump enkele kansen laten liggen om Harris het vuur aan de schenen te leggen. Verwacht was dat hij Harris vooral zou verwijten te weinig actie te hebben ondernomen tijdens haar vicepresidentschap. In zijn slotwoord gaat hij daar nog deels op in, maar vervalt dan opnieuw in platitudes en gebrabbel.

Het debat eindigt met de slotverklaring van de kandidaten, en die is een samenvatting van beide campagnes tot nu toe. Harris eindigt het debat op een positieve noot, en benadrukt dat ze een president wil zijn voor alle Amerikanen. Ze roept de kiezers op de pagina om te slaan en wil de politiek naar de toekomst tillen, zegt ze.

Trump gebruikte zijn laatste woord om uit te halen naar zijn tegenkandidaat, en gebruikte daarvoor dezelfde strategie als bij zijn vorige debat met Hillary Clinton 8 jaar geleden. "Als je zoveel geweldige ideeën hebt om de problemen van het land op te lossen, waarom heb je ze dan niet eerder uitgevoerd? We zijn een falende natie. We zijn een natie die ernstig in verval is."

Beide kandidaten gingen uit elkaar zonder een handdruk.