Robbrecht en Daem brengen "zwevende" architectuur in concertzaal Bozar

Bozar in Brussel, een van onze culturele vlaggenschepen, is van vele markten thuis. Je kan er concerten, tentoonstellingen, films en lezingen bijwonen in een prachtig, maar ook soms ingewikkeld gebouw van Victor Horta. Bij de start van het nieuwe cultuurseizoen legt Christophe Slagmuylder, CEO en artistiek directeur van Bozar, de nadruk op meer gastvrijheid.

Te beginnen met de grote Hortahal, de inkomhal, die soms wel wat weg heeft van een "marmeren begrafeniszaal". Dit moet een plek worden om "te blijven hangen en te blijven plakken", vindt Slagmuylder. Om dat te realiseren is een architectuurwedstrijd uitgeschreven waarvoor maar liefst 94 projecten werden ingediend.

Uiteindelijk is gekozen voor de plannen van het Brusselse architectenbureau Giusto Van Campenhout en kunstenaar Michel François.  Met 3 elementen: een lichte tent, een tapijt dat het marmeren vloerontwerp van Victor Horta identiek nabootst en circulair meubilair in bijpassende kleuren. 

Een lichte invulling dus, want het hele gebouw is beschermd erfgoed. De herinrichting is "aanpasbaar, bewoonbaar en biedt ook akoestisch comfort", zeggen de laureaten. De ruimte kan transformeren al naargelang de activiteit. In de lente van 2025 moet het resultaat te zien zijn.

Spectaculairder is de tijdelijke ingreep van Robbrecht en Daem Architecten in de grote Henry Le Boeufzaal. Voor het startconcert op 20 september hebben ze 5 zwevende objecten in de zaal opgehangen, die direct te maken hebben met het werk dat wordt uitgevoerd: ‘Muziek voor snaren, percussie en celesta’ van de Hongaarse componist Béla Bartók.

Het zijn 5 lichte, veelhoekige vormen van hout en lichtdoorlatend materiaal die boven het publiek hangen, op verschillende plaatsen in de zaal. Ze hebben "een innerlijke kracht", zegt Paul Robbrecht aan VRT NWS. Tijdens een kleine demonstratie was te zien en te horen hoe ze subtiel oplichten, in dialoog met de muziek.

"De essentie is dat we de Horta-architectuur als een micro-universum zien, met de muziek en het publiek. Het stuk zal 2 maal na elkaar worden uitgevoerd en we vragen aan de mensen om 2 zeer verschillende posities in te nemen in de zaal."

Muziek is (ook) wiskunde en dat geldt zeker voor dit stuk van Bartók. Ook architect Paul Robbrecht baseerde zich op de beroemde cijferreeks van Fibonacci (1, 2, 3, 5, 8 enzovoort) om de objecten vorm te geven. Robbrecht heeft ze liefkozend ook al namen gegeven: "de piano" of "de harp".

Een ingreep van een van onze bekendste architecten in een van de bekendste concertzalen is best wel bijzonder. "Het was een godsgeschenk. Dank aan Bozar. Ze wisten dat wij muziekminnaars zijn, hoewel we geen muziek kennen. We hebben ook het Concertgebouw in Brugge ontworpen."

Jammer, maar helaas: de interventie in Bozar is tijdelijk en enkel te beleven tijdens het concert en het openingsweekend. "Voor mij mag het blijven hangen. We kunnen er nieuwe dingen op uitproberen", lacht Paul Robbrecht. Mogelijk wordt de installatie later wel nog elders gebruikt.

‘Staging the concert’: onder die titel volgen nog toevoegingen aan Bozar-concerten vanuit andere artistieke disciplines. Ook choreograaf Alexander Vantournhout en kunstenaar Sammy Baloji houden zich klaar voor het 2e deel van het seizoen.

Alles om kunst en publiek dichter bij elkaar te brengen, dus. De gastvrijheid moet met ruimtelijke ingrepen worden verbeterd, maar ook met een heldere communicatie en een samenhangend, leesbaar programma, besluit Christophe Slagmuylder. Met al zijn diverse culturele disciplines en onderlinge kruisbestuivingen wil Bozar een "meerstemmige blik" bieden.