Artistiek directeur Opera Ballet Vlaanderen over opvoering van 'Rain' van Anne Teresa De Keersmaeker: "Geen voorstander van cancel culture"

De Keersmaeker is sinds het seizoen 2022-2023 aan Opera Ballet Vlaanderen verbonden als associate artist. Woensdag gaat in Gent een nieuwe versie van 'Rain' (een voorstelling uit 2001 van haar) in première. 

Nu wordt die choreografie op 'Music for 18 musicians', minimalistische muziek van de Amerikaanse componist Steve Reich, gedanst door 10 jonge dansers van Opera Ballet Vlaanderen. De choreografie werd hen aangeleerd door 3 Rosas-dansers die in de oorspronkelijke versie meedansten: Ursula Robb, Jakub Truszkowski en Cynthia Loemij, die recent na 32 jaar bij Rosas vertrok. 

Want eind juni getuigden verschillende (ex)-medewerkers en dansers van het befaamde dansgezelschap Rosas in de krant De Standaard over een onveilige werkcultuur tijdens de coronaperiode en "psychisch geweld" door choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. 

In het voorjaar van 2022 lichtte een externe vertrouwenspersoon het gezelschap door. In het eindrapport was er sprake van grensoverschrijdend gedrag door taalgebruik, subtiele pesterijen en een ongezonde werkdynamiek. 

Vandenhouwe krijgt naar aanleiding van de première in 'Pompidou' op Klara de vraag hoe Opera Ballet Vlaanderen met dat nieuws is omgegaan. "Wij hebben die berichtgeving natuurlijk gezien, dat komt binnen in een huis, in de hele sector, denk ik. Wij nemen die bezorgdheden die uitgedrukt zijn heel ernstig en zijn ook heel open in de communicatie met onze medewerkers en met Rosas."

Vandenhouwe vindt het belangrijk om hier verder over na te denken en aan te werken. "Ik vind het vooral echt het moment om als sector, ook wij, als Opera Ballet Vlaanderen, te reflecteren over: wat is welzijn, wat is welbevinden binnen zo'n organisatie? Een veilig werkklimaat is heel belangrijk. We zetten daar, denk ik, zoals heel veel instellingen sinds een paar jaar, stappen." 

Het werk van Rosas doodzwijgen en de voorstellingen niet meer opvoeren, vindt Vandenhouwe dan weer geen goed idee. "Ik ben geen voorstander van cancel culture (mensen worden geboycot nadat ze in opspraak gekomen zijn, red.). Een voorstelling als 'Rain' heeft het leven van honderdduizenden mensen rijker gemaakt. Als ik die voorstelling zelf niet had gezien, zou ik echt iets gemist hebben. Daarom vind ik dat dat werk zelf vandaag wel getoond moet worden." 

"Sommige van onze jonge dansers, die nu 20 of 21 jaar, zijn ooit begonnen met dans omdat ze op YouTube een stukje van voorstellingen van Anne Teresa De Keersmaeker gezien hebben", benadrukt hij.  

Tegelijk denkt Vandenhouwe ook dat het een kwestie is van "botsende generaties". "Er wordt op verschillende manieren mee omgegaan. Ook in ons huis bestond er 10 à 15 jaar geleden geen echt HR-beleid rond. Intussen hebben wij vertrouwenspersonen en krijgen externe artiesten een gedragscode." 

"Ik merk dat de jonge generatie (Gen Z) mondiger is", gaat hij verder. "Ik vind dat bewonderenswaardig. Zij zeggen veel sneller: tot hier en niet verder. Ik heb met Gerard Mortier (Belgische opera-intendant die ook een indrukwekkende internationale carrière had, red.) gewerkt, dat was een andere generatie." 

"Ik zat als medewerker van hem bijna in een soort aanbidding: ik mag hier werken voor de belangrijkste operadirecteur ter wereld, je gaat echt mee in die veeleisendheid. Hij wilde de beste opera ter wereld maken. Ik weet dat dat bij veel kunstenaars zo is. Je gaat heel ver en je kan dat soort zaken alleen maar maken als je ver gaat."

Michael De Cock, artistiek leider van de KVS in Brussel, die ook in de studio van 'Pompidou' zat, pleit voor een genuanceerde kijk op de zaken. "Als je met de wetten van vandaag de generatie van gisteren analyseert, gaat 80 procent down. We kunnen zo blijven doorgaan, nog een paar jaar, en er zullen zeker nog 5 dossiers uit de kast vallen." 

"Mijn generatie, wij werden gebodyshamed, ik nu niet persoonlijk. Dora Van der Groen zei: we gaan je helemaal afbreken en weer opbouwen. Als je in de balletschool een kilo te veel woog, werd je daar op aangesproken. Dat zijn allemaal dingen die vandaag niet meer kunnen. We weten dat er dingen moeten veranderen." 

"Toxisch leiderschap is niet goed en nooit goed te praten en iedereen die daar vandaag over gehoord moet worden, moet gehoord worden. Maar het stoort mij dat de media en de academische wereld er een cocon rond weven van hoe geniaal die kunstenaar is, dat slaat soms te veel door."

"Echte mensen met talent gaan tot het uiterste, maar er is nu veel meer inspraak: check-in en check-out, dat is allemaal heel terecht, maar het is ook een generatiefenomeen, we mogen niet door de bril van vandaag het verleden (de jaren 80/90) analyseren." De klachten tegen De Keersmaeker dateren echter wel nog uit het recente verleden.

"Het was en het is overal", benadrukt Michael De Cock. "Denk je dat het niet gebeurt in het bankwezen, in de politiek, in de media? Waarom gaat het er altijd over in de kunsten? Omdat daar mondige mensen zijn."