Welke deadline is nog haalbaar voor Vlaamse en federale formatie? "Partijen vrezen toegevingen te moeten doen, zo dicht bij verkiezingen"

Een Vlaamse regering tegen 23 september, de traditionele Septemberverklaring van de minister-president in het Vlaams Parlement? Vergeet dat maar, zegt politicoloog Carl Devos (UGent) in De Ochtend op Radio 1. "Dat is over 2 weken, dat is bijzonder snel. De versnelling die er dan moet komen, komt er niet."

Wil je die deadline nog halen, dan heb je een week of meer echte toponderhandelingen nodig, "met voorzitters die zich opsluiten en die er helemaal voor gaan", zegt Devos. "Als dat akkoord af is, moet je nog partijcongressen passeren. En je moet natuurlijk nog je ministers aanduiden. Dat lijkt mij uitgesloten vóór 23 september."

Meer nog: zelfs de verkiezingen van 13 oktober halen, wordt twijfelachtig. "Hoewel het heel dubbel is en ze eigenlijk liefst toch 1 regering willen kunnen presenteren aan de kiezer op 13 oktober. Maar aan de andere kant vreest men toegevingen te moeten doen, zo dicht bij de verkiezingen."

Voor een keer kan je in Vlaanderen de schuld voor de stilstand niet steken op MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, klinkt het fijntjes. "Het ligt aan iets anders en dat is gewoon de nabijheid van die lokale verkiezingen." 

En dat zorgt ook almaar meer voor een praktisch probleem. "Het zijn de voorzitters die de campagne van hun partij moeten leiden, die heel veel optredens en actes de présence moeten doen. Dat vraagt veel tijd en aandacht. Enkel als ze afspraken schrappen en zich volledig focussen op die Vlaamse formatie lukt het nog."

Op het federale niveau lijkt het al een uitgemaakte zaak dat er geen akkoord zal zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen. Toch heeft Carl Devos wel vragen bij de nieuwe manier van werken. "Men laat het nu over aan de niet-voorzitters, dus niet aan de mensen die de deals maken. Maar er is momenteel geen zekerheid over het budgettaire kader. Hoe kan je dan akkoorden maken als je niet weet hoeveel extra geld er pakweg kan gaan naar Defensie en waar dat dan vandaan moet komen?"

Daar komt nog eens bij dat de externe druk, die van de Europese Commissie, wat is weggevallen. "20 september, de dag waarop België de meerjarenbegroting had moeten voorleggen, was de stok achter de deur die De Wever gebruikte om iedereen in het gareel te houden. Maar nu blijkt dat ook andere, grote landen, met Frankrijk voorop, hun huiswerk nog niet klaar hebben." 

Toch hoort Devos dat het na de verkiezingen plots sneller zal gaan. "Ik denk dat men vooral na 13 oktober niet te veel tijd meer wil verliezen en een vliegende start wil nemen om in het najaar al die regeringen te kunnen vormen. De ene spreekt van Sinterklaas, de andere over Kerstmis."

"Het besef heerst dat we kostbare tijd aan het verliezen zijn. Er staan heel grote hervormingen en begrotingsinspanningen gepland. Hoe meer tijd je verliest met formeren in het begin van je regeerperiode, hoe groter de druk wordt op de overblijvende jaren. Dat beseffen onze politici ook."