Het gonst op sociale media en een fikse regenbui met klachten plenst in mijn mailbox. Veel reacties op een Terzake-reportage vanuit de VS, met de Amerikaanse politicoloog en Harvard-professor Daniël Ziblatt. Hij is bezorgd over de neergang van de democratie in Amerika. We zien in de reportage ook Donald Trump die in een korte quote “waarschuwt voor een bloedbad” als hij niet verkozen wordt. Veel kijkers zijn verontwaardigd en vinden dat die quote niet correct is weergegeven.
Uw vraag aan de nieuwsombudsman: "Is de fameuze bloedbad-quote van Donald Trump correct weergegeven in Terzake?"
Bert Lauwers
Gepubliceerd:
"Aan de kijker wordt de suggestie gewekt dat Trump het heeft over de uitslag van de verkiezingen. Echter, Trump spreekt over een bloedblad voor de auto-industrie indien hij niet verkozen wordt. (…) Het interview lijkt aan beeldvorming te doen en onwaarheden te bevatten."
"Het is manipulatief, opruiend, polariserend, en onze overheidszender (en eender welk ander medium) onwaardig".
"De deontologie van de nieuwsdienst is gebaseerd op de waarden nauwkeurigheid, onpartijdigheid en goede trouw. Op welke manier past het gebrekkige knip- en plakwerk van deze reportage binnen de zogenaamde deontologie van de VRT?"
Ohio, maart 2024
Even terug in de tijd. De bloedbad-quote is intussen niet meer zo recent, hij komt uit een campagnespeech van Donald Trump in Ohio, op 16 maart. Ohio is de “Rust Belt”, de oude industriegordel waar Amerikaanse fabrieken zielloos wegroesten, waar massa’s banen verloren zijn gegaan.
Trump spreekt er over de Amerikaanse auto-industrie die zwaar lijdt door de concurrentie met goedkope Chinese auto’s. En hij zegt: “Als ik niet verkozen word, wordt het een bloedbad voor het land”.
Zijn uitspraak wordt vrij snel opgepikt door de reguliere media en gaat ook rond op de “socials”, in de VS en bij ons. De discussie laait op over wat Trump precies had gezegd. Bedoelde hij een écht bloedbad? Een golf van politiek geweld? Of wees hij op een figuurlijk bloedbad in de Amerikaanse auto-industrie? Bij nader inzien is het toch dat laatste. Belangrijke nuance dus.
Ook VRT NWS pikt de speech op, maar past de titel en formulering in de onlinebijdrage later toch aan. De uitspraak van Trump is ook voorwerp van een aantal factchecks, onder meer bij Factcheck Vlaanderen .
Beeldmontage
Hoe moet je als journalist monteren? Het redactiestatuut van VRT NWS is duidelijk. Het komt er op neer dat bij “iedere verwerking van beeldmateriaal respect moet worden opgebracht voor de originele context”.
In de Code van de Raad voor de Journalistiek lezen we: “De journalist schrapt of verdraait geen essentiële informatie in teksten, beelden, klankopnames of andere documenten”. De Code geldt ook voor VRT NWS.
“Opruiend taalgebruik”
Björn Soenens sprak met Daniël Ziblatt en maakte de reportage voor Terzake. Hij wijst op de harde taal in de Amerikaanse verkiezingscampagne, onder meer van Donald Trump. Hij stuurde mij deze reactie:
“Ik begrijp dat sommige kijkers mogelijk de hele context willen van een quote. En het spijt me als sommigen zich daar mogelijk misleid door voelen, door het ontbreken van die context. Ik begrijp de klagers daarover dus ergens wel. Maar er was dus helemaal geen kwaad opzet mee gemoeid. Geen manipulatie. Omdat de reportage onder meer gaat over opruiend en opstokend taalgebruik, en niet over de autosector, is de context van de quote onvermeld gelaten”.
Da’s een eerlijke reactie van de maker zelf, die haast dagelijks verslag doet vanuit de “war zone”. Hij wilde de harde retoriek in de Amerikaanse kiescampagne illustreren, waar Daniël Ziblatt naar verwijst. Maar de aanwending en het gebruik van de bloedbad-quote is hier niet goed verlopen. In het licht van wat het Redactiestatuut hierover zegt, moest dit beter en preciezer.
Noot van de redactie: intussen is er een nieuwe montage van de reportage gemaakt, waarbij een andere quote werd gebruikt.
