De overbevolking in de gevangenissen kent sinds 2 weken opnieuw een zorgwekkende stijging. Dat geeft Mathilde Steenbergen, directrice-generaal van het gevangeniswezen, toe in een interne mail aan het personeel. "De toestand is dramatisch", klinkt het bij de vakbonden. "Er moeten realistische maatregelen komen op zeer korte termijn."
Overbevolking in gevangenissen bereikt stilaan kookpunt: "Maatregelen nodig op zeer korte termijn"
Jonas Gilliams
Gepubliceerd:
Op 4 september telden de Belgische gevangenissen in totaal 12.340 gedetineerden. 102 daarvan moeten nog altijd noodgedwongen op de grond slapen bij gebrek aan vrije bedden.
"Dat cijfer is zeer hoog", verduidelijkt Robby De Kaey van vakbond ACOD. "Mensen slapen letterlijk onder de lavabo en naast het toilet."
Bij ACV klinkt dezelfde alarmerende oproep. "Er moeten maatregelen komen op zeer korte termijn", vertelt Alain Blancke. "Daarna moeten we ook kijken hoe we dit structurele probleem op lange termijn kunnen oplossen."
Verwachte daling blijft uit
In principe daalt het aantal gedetineerden tijdens de zomer meestal vanwege het gerechtelijk verlof. Dit jaar bleef die klassieke daling uit.
"Het is moeilijk om een exacte oorzaak aan te duiden, maar ik zie toch 2 grote problemen", zegt De Kaey. "Sinds 1 september van vorig jaar moeten alle gevangenisstraffen effectief uitgevoerd worden, ook celstraffen van minder dan 3 jaar. De bedoeling was om daarvoor zogenaamde detentiehuizen op te richten, maar de uitrol daarvan laat op zich wachten."
Daarnaast leven er volgens De Kaey ook nog steeds meer dan 1.000 geïnterneerden (mensen met een psychische stoornis of een mentale beperking) in de gevangenissen. "Die mensen horen daar niet thuis. Zij moeten eigenlijk in een gespecialiseerde instelling zitten, maar ook daar is er gewoon geen plaats meer."
Nochtans werd de Belgische Staat al vaker veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens voor die aanpak.
Er is een toename van de agressie tussen gedetineerden onderling, maar ook naar het personeel toe
Robby De Kaey, federaal secretaris van ACOD
Stijgende onrust
In de Vlaamse gevangenissen zouden de problemen het grootst zijn. De Kaey merkt op dat hij de onrust in die instellingen stelselmatig voelt toenemen.
"Er is een toename van de agressie tussen gedetineerden onderling, maar ook naar het personeel toe. Er is sprake van ongedierte en andere hygiëneproblemen. In Hasselt zouden er binnenkort te weinig bestek en borden zijn om de gedetineerden te kunnen bedienen."
Eerder dit jaar werden er al stakingsacties ondernomen om de overbevolking aan te kaarten.
Voor de zomer al oproep, maar politiek talmt
In maart werden er al enkele maatregelen genomen om de grootste problemen aan te pakken. Vooral de verlenging van het penitentiair verlof, dat gedetineerden toestaat om onder bepaalde voorwaarden de gevangenis voor een beperkte periode te verlaten, moest de druk toen van de ketel halen. Vandaag lijkt die maatregel niet meer voldoende.
De realiteit in de gevangenissen verandert dagelijks, maar de politiek kan niet meer volgen
Robby De Kaey, federaal secretaris van ACOD
"Wij waren voor de zomer al vragende partij voor extra maatregelen", verduidelijkt De Kaey. "Maar de minister vond dat hij na 9 juni geen mandaat meer had voor grote initiatieven. Tegelijkertijd verandert de realiteit in de gevangenissen dagelijks en kan de politiek niet meer volgen."
Overleg moet zo snel mogelijk voor oplossingen zorgen
Ondertussen is het gevangeniswezen wel in actie geschoten. Gisteren was er al overleg met de vakbonden en ook met minister van Justitie Paul Van Tigchelt werd er al overleg ingepland. Volgende week zou er gecommuniceerd worden over de maatregelen die moeten genomen worden.
Het terugschroeven van de uitvoering van de korte gevangenisstraffen is voor ons nog altijd een mogelijkheid
Alain Blancke, nationaal afgevaardigde van de christelijke vakbond ACV
"Dat de regering nog altijd in lopende zaken is, maakt de situatie er natuurlijk niet gemakkelijker op", geeft Blancke toe. "Maar wij verwachten dat er snel realistische maatregelen komen. Het terugschroeven van de uitvoering van de korte gevangenisstraffen is voor ons nog altijd een mogelijkheid."
Het gevangeniswezen wilde zelf nog niet officieel reageren en wacht liever eerst de gesprekken met de verschillende vertegenwoordigers af. Steenbergen vertelt in haar mail wel dat de terugdringing van de overbevolking haar grootste prioriteit is. "Weet dat ik er alles aan doe om de omstandigheden in onze gevangenissen voelbaar en zo snel mogelijk te verbeteren."
