De voorbije zomer was wereldwijd de warmste ooit gemeten op aarde. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Europese klimaatdienst Copernicus. Ook voor Europa zijn de cijfers duidelijk. Het was de warmste zomer ooit, al was er een duidelijke opdeling tussen het westen en noorden enerzijds, en de rest van het continent anderzijds.
De wereldwijde temperatuur lag voor juni, juli en augustus samen 0,69 graden Celsius boven het gemiddelde van de periode 1991-2020. Daarmee verliep de voorbije meteorologische zomer op het noordelijk halfrond nog wat warmer dan die van vorig jaar, toen de afwijking naar boven 0,66 graden bedroeg.
Op onderstaande grafiek van Copernicus is duidelijk te zien hoe de boreale zomers de laatste jaren steeds warmer zijn geworden. De balkjes tonen de afwijking van het gemiddelde van 1991-2020. De voorbije 2 zomers in het bijzonder steken er bovenuit, met de hoogste piek dus dit jaar.
Het gaat om de wereldwijde temperatuur, waardoor de afwijking in absolute cijfers klein lijkt. Maar vergis je niet, op wereldschaal maakt elk tiende van een graad een groot verschil.
Door de opeenstapeling van warmterecords zou 2024 wel eens het warmste jaar ooit gemeten kunnen worden
Samantha Burgess van Copernicus
"We hadden de warmste dag ooit gemeten op aarde deze zomer, de warmste juni- en de warmste augustusmaand. Die opstapeling van records maakt het steeds waarschijnlijker dat 2024 het warmste jaar ooit gemeten wordt," zegt Samantha Burgess van de klimaatveranderingsdienst van Copernicus.
"Extreem weer zoals we dat nu gezien hebben, zal enkel nog intenser worden en meer vernietigende gevolgen hebben voor mens en planeet tenzij we snel het aantal broeikasgassen kunnen doen dalen."
Ook een record voor Europa, met een grote marge
Ook de gemiddelde zomertemperatuur voor Europa was nooit hoger in onze moderne geschiedenis. De gemiddelde temperatuur lag maar liefst 1,54 graden boven het gemiddelde van de voorbije 30 jaar. Het vorige record dateerde van 2022, met 1,34 graden extra.
De marge van verbetering is bijzonder groot, en heeft onder meer te maken met het water van de Middellandse Zee dat steeds warmer wordt. "Boiling hot" noemden experts het enkele jaren geleden al - kokend heet, relatief gezien dan. Sindsdien is dat er niet op verbeterd, integendeel.
Heetste zomer ooit in Europa had 2 gezichten
Je zal misschien de wenkbrauwen fronsen bij het Europese record, maar er was een duidelijk verschil tussen Oost- en Zuid-Europa enerzijds, en het westen en noorden anderzijds. In die laatste regio, waartoe ook België behoort, was het vaak nat, terwijl de Middellandse Zeeregio en Oost-Europa kreunden onder de hitte en droogte.
Griekenland kreeg te maken met natuurbranden, in Roemenië mislukte de graanoogst. Zelfs de oogst van zonnebloemen viel tegen door de extreme hitte en droogte. Roemenië beleefde een van de ergste hittegolven uit zijn geschiedenis, met temperaturen boven de 40 graden in juli.
Voor alle duidelijkheid: het mag dan geen al te beste zomer geweest zijn in België, de gemiddelde temperatuur lag met 18,3 graden in Ukkel nog altijd hoger dan de gemiddelde temperatuur van de periode 1991-2020 (17,9 graden). Het regende wel meer dan gemiddeld.
Ook augustus zelf was historisch warm
Ook over de maand augustus apart had Copernicus de nieuwste data. De maand was wereldwijd de warmste ooit gemeten, weliswaar samen met augustus vorig jaar.
Onze aarde was de voorbije maand 1,51 graden Celsius warmer dan de pre-industriële periode 1850-1899, waarmee we dus in de praktijk nog altijd rond die opwarming van anderhalve graad blijven hangen. Door het uitdoven van het weerfenomeen El Niño is er wel een lichte verbetering in het niveau van opwarming.
Klimaatopwarming? Bovenstaande cijfers lijken misschien abstract, maar hebben een grote invloed op ons weer. De klimaatopwarming leidt tot klimaatverstoring, met meer extremen zoals lange droge periodes, hittegolven of lange periodes met regen, of intense buien met mogelijke overlast. De voorbije jaren hebben we die klimaatverstoring ook in België kunnen voelen met een opstapeling van extremer weer, met onder meer afgelopen winter nog de wateroverlast in de Westhoek.
