Wie op VRT NWS op zoek gaat naar een stemtest voor de gemeenteraadsverkiezingen, zal er geen vinden. Waarom heeft VRT NWS geen stemtest? Die vraag kreeg onze redactie verschillende keren toegestuurd. De reden? Omdat we niet dezelfde kwaliteitsgarantie kunnen geven als bij de verkiezingen op het Vlaamse en federale niveau.
Tijdens de verkiezingscampagne van afgelopen juni waren de VRT NWS-stemtest en nws.nws.nws-stemtest een groot succes. De Stemtest (opgesteld door VRT NWS, RTBF en de krantentitels van Mediahuis en FPIM) werd 7.026.713 keer ingevuld. De Vlaamse versie ervan werd bijna 5 miljoen keer ingevuld en de jongerenstemtest van nws.nws.nws 600.000 keer.
Uit onderzoek van de VRT Studiedienst blijkt dat 62 procent van de Vlamingen De Stemtest deed. Vooral via VRT NWS. De nws.nws.nws-versie was een belangrijke aanvulling om De Stemtest ook bij jongeren te krijgen.
77 procent van de Vlamingen had op één of andere manier contact met De Stemtest. Niet noodzakelijk door zelf de test te doen, maar door er bijvoorbeeld iets van te hebben gezien op sociale media of in de krant.
69 procent van de gebruikers zei achteraf beter te begrijpen waar politieke partijen voor staan. En 60 procent van de gebruikers zei zich daardoor meer betrokken te voelen bij de verkiezingen.
Dat zijn allemaal cijfers die VRT NWS aanmoedigen om enthousiast te blijven inzetten op De Stemtest, maar dan vooral bij nationale verkiezingen. De situatie bij de lokale verkiezingen is fundamenteel anders, en maakt het makers van een stemtest niet gemakkelijk.
1. Onmogelijk om alle partijen in alle gemeenten op te nemen
VRT NWS is ervan overtuigd dat we voor de stemtesten bij lokale verkiezingen (304 gemeenten, dat zijn 285 Vlaamse en 19 Brusselse gemeenten) niet dezelfde kwaliteit kunnen bieden als bij de verkiezingen van afgelopen juni.
Het is praktisch onmogelijk om alle partijen in alle gemeenten te laten deelnemen. Alleen de partijen die spontaan antwoorden op de oproep om deel te nemen, worden immers opgenomen in zo'n gemeentelijke stemtest. Wie niet reageert, wordt niet in De Stemtest opgenomen. Dat is een belangrijke beperking.
2. Onmogelijk om antwoorden van politieke partijen te controleren
Het is bovendien praktisch onmogelijk om alle antwoorden van alle politieke partijen te controleren. Uit onze ervaring bij de nationale stemtest blijkt dat politieke partijen toch af en toe een loopje nemen met het partijstandpunt, en hun standpunt moeten aanpassen na controle van partijprogramma's of uitspraken in de media.
"Er is niets fout mee om de antwoorden van partijen gewoon te aanvaarden, partijen bepalen zelf hun standpunt. Maar bij de nationale stemtest waren we in staat om die antwoorden ook echt op de korrel te nemen, en dat kan bij lokale stemtesten natuurlijk niet. Het zou veel te veel werk zijn", zegt prof. Stefaan Walgrave, één van de ontwerpers van de nationale stemtest van VRT NWS en De Standaard.
3. Onmogelijk om partijprogramma's te wegen
Het wordt ook praktisch onmogelijk om alle partijprogramma's 'te wegen'. In de nationale stemtest worden de thema's 'gewogen' door te kijken hoeveel aandacht partijen besteden aan thema's in hun verkiezingsprogramma.
Groen bijvoorbeeld hecht veel belang aan het thema 'energie’, dat blijkt uit hun partijprogramma'. Bij wie het standpunt over energie met Groen deelt, zal dat zwaarder doorwegen dan wanneer hij of zij het standpunt van een andere partij die minder belang hecht aan energie deelt.
4. Onmogelijk om uitgebreide bevraging te doen per gemeente
"Voor de nationale stemtest baseerden we de uiteindelijke selectie van de 35 stellingen onder meer op een uitgebreide bevraging van Vlaamse burgers, we wisten dus helemaal zeker dat onze selectie gebalanceerd was. Ook dat is lastiger voor lokale stemtesten", aldus opnieuw Walgrave.
Gevolg: minder garanties op kwaliteit
Het gevolg is dat VRT NWS vindt dat de garanties op kwaliteit van een gemeentelijke stemtest minder goed zijn, en onvoldoende beantwoorden aan wat VRT NWS wil aanbieden.
VRT NWS denkt dat het belangrijker is om te investeren in goede informatie die u zo volledig mogelijk op de hoogte brengt van de situatie in elke Vlaamse en Brusselse gemeente, met de politieke inzet in elk van die gemeenten, én met de standpunten van alle partijen. Want u informeren blijft onze belangrijkste opdracht, zodat u op 13 oktober zelf een keuze kan maken.
