'En route!': tips voor jouw Open Monumentendag in beweging

In driekwart van de Vlaamse gemeenten is er vandaag iets te doen in het kader van Open Monumentendag. Er zijn 1.107 gratis activiteiten en 800 monumenten die deelnemen, "het hoogste aantal in 15 jaar," zegt coördinator Griet Langbeen. Open Monumentendag is en blijft het grootste ééndaagse cultuurevenement van Vlaanderen.

Leuven is gaststad van deze 36e Open Monumentendag. Er zijn meer dan 80 activiteiten in en rond Leuven. Een bezoekje aan de Sint-Jacobskerk is bijzonder. De kerk staat al tientallen jaren leeg en er wordt hard gewerkt aan een nieuwe toekomst, wellicht als open buurtcentrum. Sint-Jacob is de patroonheilige van de pelgrims. De kerk ontvangt dit weekend ook slapende gasten in de tijdelijke ‘Herberg Jacky ’. En in Leuven wordt een nieuw stukje pelgrimsroute ingelopen, de Via Lovaniensis. 

Fietsen en wandelen kan ook ‘van basiliek naar basiliek ’, tussen Grimbergen en Vilvoorde. In Grimbergen is een bezoek aan de werf van het Prinsenkasteel interessant, waar de restauratie van start gaat. Kinderen kunnen er ‘op middeleeuwse wijze’ zand helpen graven en vervoeren.

Erfgoed kan ook rollend of varend zijn. In Baasrode belooft het gezellig druk te worden. Je kan meerijden met de stoomtrein  tussen Baasrode-Noord, Buggenhout aan de Schelde en Sint-Amands. Ook de werkplaats waar die eerbiedwaardige stoom- en diesellocs worden gerestaureerd, kun je bezoeken. Of neem de boot vanuit Temse om de scheepswerven  en de stoomlocotmotievenin Baasrode te bekijken. Tussen de verschillende haltes op de route rijden er pendelbussen en huifkarren.  

In Gent staat de Sint-Jacobskerk centraal, een ankerpunt voor pelgrims die naar Santiago de Compostela trekken. Er zijn rondleidingen, toelichting door gepassioneerde pelgrims en ook een concert.

In Zedelgem keer je terug in de tijd in de Werkhuizen Gebroeders Claeys Flandria , later bekend als Flandria en Superia. Daar werd een breed gamma producten gemaakt: fietsen in allerlei vormen en formaten, brommers, kinderspeelgoed, rolstoelen, grasmaaiers, en ook haarden en radiatoren. In de vroegere fabrieksloodsen zijn zeldzame stukken te zien van privéverzamelaars. Ook de kleurrijke brommers van de Flandriaclub rijden langs. 

In Koksijde heropent het Navigo Visserijmuseum , met het skelet van de aangespoelde potvis Valentijn als één van de hoogtepunten. 

In Laakdal, in de Antwerpse Kempen, kun je een historische stoom-houtzagerij bezoeken, die bijna 100 jaar heeft gewerkt. De restauratie van het museum is nu afgerond en iedereen is welkom vanaf 14u, ook voor workshops, een hout-expo en speelplezier voor kinderen. Op houten speeltuigen, natuurlijk.  

In Antwerpen vaar je met een pendelbootje van het MAS naar de Droogdokkensite , waar je verschillende boten kunt bezoeken. Kinderen mogen abseilen van Vlotkraan 9 en er zijn ook radio-amateurs aan het werk. Aan de overkant, op Linkeroever, kun je de restauratie van het houten schip Ouderhoek van nabij bekijken.

Ook ‘de laatste reis’ krijgt aandacht op deze Open Monumentendag, met rondleidingen en wandelingen op allerlei begraafplaatsen. In Mechelen, waar recent flink wat koperen en bronzen beelden en ornamenten zijn ontvreemd, is er extra aandacht voor deze diefstallen. In Genk is het kerkhof van Bokrijk uitzonderlijk open, een anders afgesloten begraafplaats van de Broeders van de Christelijke scholen, met zo’n 200 graven midden in het bos. De site wordt "het best bewaarde geheim van Genk" genoemd.

Met als slogan ‘Het wordt tof op het kerkhof ’ zijn er zoektochten en workshops voor kinderen. Mensen van Monumentenwacht geven toelichting bij het beheer van de site. Er is zelfs muziek en een café. 

Limburg profileert zich ook als fietsprovincie. De route 'Van heren, bokkerijders en begijnen ' leidt je langs het kasteel van Heers dat gerestaureerd wordt, via de geschiedenis van de bokkenrijders in Wellen en langs de Begijnhofkerk van Sint-Truiden, Unesco-werelderfgoed.  

Ook over de taalgrens is er veel te beleven tijdens de Journées du Patrimoine in Wallonië. Hier kun je de locaties en de activiteiten bekijken, ook op een interactieve kaart. Met extra nadruk op de toegankelijkheid van monumenten.