Nicolas T., de man die 17 jaar geleden bij verstek werd veroordeeld voor een dubbele moordpoging, is definitief op vrije voeten. Het hof van assisen in Henegouwen heeft zijn zaak onontvankelijk verklaard omdat het bewijsmateriaal na zoveel jaar onleesbaar en onbruikbaar is geworden. Daardoor kon een eerlijk proces niet meer gegarandeerd worden.
Veroordeeld voor dubbele moordpoging en toch definitief vrij: dossier onleesbaar na opslag in vochtige ruimte
Jonas Gilliams
Gepubliceerd:
In 2022 konden het Belgische Fugitive Active Search Team (FAST) van de federale politie Nicolas T. samen met de Griekse politie onderscheppen in Griekenland. Hij stond toen al een aantal jaar op de Belgische Most Wanted-lijst, omdat hij verdacht werd van een dubbele moordpoging op 2 autoverkopers. Hij werd daarvoor in 2005 bij verstek veroordeeld tot een gevangenisstraf van 25 jaar door het hof van assisen van Henegouwen.
De man kwam nooit opdagen op zijn proces en was 17 jaar lang spoorloos. Toen hij 2 jaar geleden uiteindelijk aan België werd uitgeleverd, tekende hij meteen verzet aan tegen zijn veroordeling. De Kamer van Inbeschuldigingstelling vernietigde daarop het vonnis uit 2005 en het parket moest opnieuw een vordering voorbereiden. T. werd ondertussen onder voorwaarden vrijgelaten.
Recht op een eerlijk proces in het gedrang
De eerste hoorzitting van het nieuwe proces vond al plaats op 25 juni, maar het nieuws raakte nu pas bekend. Op die zitting vroeg het Openbaar Ministerie zelf om de zaak onontvankelijk te verklaren. Daarvoor haalde het verschillende redenen aan.
Ten eerste zijn heel wat getuigen uit het dossier, met name enkele rechercheurs en vooral het hoofd van het toenmalige onderzoek, intussen overleden. Daarnaast bleek het voor het parket onmogelijk om nieuwe getuigen te identificeren of te lokaliseren, waardoor het recht op tegenspraak van de beschuldigde niet meer kon gegarandeerd worden.
Dossier door vochtplekken onbruikbaar geworden
Opvallender is echter dat het hof van assisen vaststelde dat het bewijsmateriaal uit het dossier onbruikbaar is geworden. Volgens een officieel communiqué bevindt het materiaal zich in een "schrijnende toestand" omdat het dossier jarenlang in een vochtige ruimte bewaard is gebleven. Belangrijke elementen zijn daardoor onleesbaar of ontoegankelijk geworden.
Omdat er de voorbije 25 jaar heel wat technologische en wetenschappelijke evoluties hebben plaatsgevonden, is het wel belangrijk dat die elementen opnieuw onderzocht worden, vindt het hof. "Het is mogelijk dat de resultaten die in het verleden verkregen zijn, vandaag niet meer bruikbaar zijn in een proces." Maar die analyse is dus niet meer mogelijk.
Er is altijd een risico, zeker gezien de toestand van onze gebouwen
Christophe Blanckaert, woordvoerder van het hof van beroep in Bergen
"Een rechtsstaat onwaardig"
Het hof spreekt van een situatie die de "rechtsstaat onwaardig is."
"Het parket heeft zijn uiterste best gedaan om het dossier alsnog inkijkbaar te maken, maar er is geen garantie dat het materiaal volledig is. Het hof kon niet anders dan de hele zaak onontvankelijk te verklaren."
Volgens woordvoerder Christophe Blanckaert van het hof van beroep in Bergen, gaat het om een uitzonderlijk geval. "Maar er is altijd een risico, zeker gezien de toestand van onze gebouwen. Als renovaties uitblijven, kan dit een wederkerend probleem worden."
Minister van Justitie Paul Van Tigchelt deelt dezelfde bezorgdheid: "Wat er is gebeurd, kan niet. Het is een rechtsstaat onwaardig. Justitie is volop bezig met het digitaliseren van oude dossiers, die worden ingescand. Er is nog een grote weg af te leggen, maar het is wel de oplossing voor veel problemen."
Van Tigchelt kan niet uitsluiten dat er in de overgangsperiode nog dergelijke problemen met oude dossiers opduiken, als die niet goed bewaard zijn. "Maar als we de digitalisering verder zetten, moet dat binnen afzienbare tijd tot het verleden behoren."
