Wat is de Philadelphi-corridor en waarom wil de Israëlische premier Netanyahu die koste wat kost in handen houden?

Beginnen bij het begin: hoe is de corridor ontstaan? Daarvoor moeten we terug naar 1979. Israël en Egypte hadden net vredesakkoorden gesloten, een jaar na de befaamde Camp David-akkoorden.

Israël ging ermee akkoord om zijn troepen uit de Sinaï-woestijn terug te trekken en het stuk land terug te geven aan Egypte. Israël had die woestijn veroverd tijdens een zesdaagse oorlog tussen beide landen in 1967.

In dat akkoord stond ook dat de nieuwe grens parallel zou liggen met die van de Palestijnse gebieden. Er zou een soort bufferzone komen tussen de Palestijnse gebieden, Israël en Egypte. Israël zou dat stukje land van 14 kilometer controleren.

26 jaar later, in 2005, trekt Israël al zijn militairen terug uit de Gazastrook na toenemende internationale druk. Egypte en Israël sluiten de Philadelphi-akkoorden waarin staat dat Egypte de controle overneemt van de bufferzone.

750 grenswachters en militair materieel moeten vermijden dat er wapens en geld gesmokkeld kunnen worden tijdens de evacuatie van de Israëlische troepen. De bufferzone wordt omgedoopt tot de Philadelphi-corridor.

Meteen daarna komt er vanuit Israëlische hoek kritiek dat het verlaten van de corridor een strategische fout was. Het zou toch de militarisatie van de Gazastrook toelaten. Maar Israël beslist om door te zetten met de plannen. Het wil verdere spanningen in de regio vermijden.

Dat gaat 2 jaar lang goed, maar al snel weet de Palestijnse radicale groepering Hamas (deels) de controle over te nemen. Daar is het volgens Israël dan ook fout gegaan. Hamas zou een heus netwerk aan tunnels hebben gebouwd onder de corridor om wapens en geld te kunnen smokkelen.

Egypte zegt dat het in de jaren daarna een merendeel van het netwerk van Hamas heeft vernietigd, waardoor het netwerk volgens Egypte de facto tot op de dag van vandaag onmogelijk gebruikt kan worden als smokkelroute.

Dat klopt niet, zegt Netanyahu. Israël vindt dat Egypte te weinig heeft gedaan om de wapensmokkel tegen te gaan.

De controle hernemen van de Philadelphi-corridor is dan ook al even een belangrijk doel voor Israël. Dat is in mei gelukt. Het leger meldde toen ook meteen dat ze 20 tunnels van Hamas hadden gevonden.

Dat werd door verschillende bronnen op de Egyptische televisie dan weer tegengesproken. Het zou een excuus zijn voor de aanhoudende militaire operaties in het gebied.

Even doorspoelen naar vandaag: de Philadelphi-corridor is een essentieel element in de onderhandelingen tussen Hamas en Israël over een staakt-het-vuren, een gevangenenruil en de vrijlating van de overgebleven gijzelaars in de Gazastrook.

De vraag is: hoe aanwezig mag Israël zijn in Gaza na het bereiken van een (definitief) staakt-het-vuren?

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil koste wat kost de controle over de corridor behouden. "De as van het kwaad heeft de Philadelphi-corridor nodig en daarom moeten we de Philadelphi-corridor controleren", zei Netanyahu in een toespraak gisterenavond.

"Hamas staat er daarom op dat we er niet zijn, en daarom sta ik erop dat we er wél zijn. Aanwezigheid in de Philadelphi-corridor is in de eerste plaats een politiek-strategische kwestie. We moeten duidelijk maken dat we er zijn."

Als Israël zich uit de corridor zou terugtrekken, zou internationale druk het moeilijk maken om terug te keren, zei hij. Hij wil niet dat de geschiedenis zich herhaalt en dat Hamas zichzelf militair sterker kan maken. 

Dat is volgens oppositielid Yair Lapid niet de échte reden van Netanyahu. "De Philadelphi-corridor kan hem niets schelen, wel de Ben Gvir-Smotrich-corridor." Lapid bedoelt daarmee dat Netanyahu zijn politieke coalitie met Ben Gvir en Smotrich in leven wil houden.

Voor Lapid is het heel duidelijk: "Hij wil de oorlog niet beëindigen, dat heeft hij al 3 keer gezegd. Hij wil geen deal sluiten, hij wil onze kinderen niet terug naar huis brengen."

De woorden van Lapid krijgen weerklank bij de families van de gijzelaars. Afgelopen weekend werd er zwaar geprotesteerd in Israël nadat 6 gijzelaars dood werden teruggevonden, gevolgd door een algemene staking gisteren.

En ook gisterenavond is er op verschillende plekken betoogd tegen Netanyahu in de hoop de druk op de regering op te voeren.

Maar ook internationaal groeit de druk. Zo heeft de Amerikaanse president Joe Biden gisteren gezegd dat Netanyahu te weinig doet om tot een deal te komen. Biden zei dat zijn definitief voorstel bijna klaar is. Volgens The Washington Post gaat het om een 'take it or leave it'-deal. Een laatste poging van de VS dus om tot een akkoord te komen.