De Europese Unie heeft 650.000 van de beloofde 1 miljoen artilleriegranaten geleverd aan Oekraïne. Ruim een jaar geleden maakte de Unie zich sterk de munitie binnen de 12 maanden te leveren, maar de Europese defensie-industrie kon de omvang van die bestelling niet aan. "De afgelopen zomer werd een versnelling hoger geschakeld", zegt Joseph Borrell, de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlandbeleid van de EU.
Europese Unie heeft, na inhaalbeweging, al 65 procent van beloofde munitie geleverd aan Oekraïne
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Eind maart vorig jaar. Tijdens een bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie van 17 EU-landen werd beslist om gezamenlijk munitie aan te kopen voor Oekraïne. Het land kreunde op dat moment onder de munitietekorten, en de EU-landen maakten zich sterk 1 miljoen 155 millimetergranaten binnen de 12 maanden te leveren, een investering van zo'n 2 miljard euro. Ook ons land maakte deel uit van die wapencoalitie.
Wat zijn 155 millimetergranaten?
155 millimetergranaten zijn grote artillerieprojectielen die worden afgevuurd door 155 mm-houwitsers, krachtige kanonnen die door militaire eenheden worden gebruikt. Deze granaten kunnen verschillende soorten ladingen bevatten, zoals explosieve, rook- of verlichtingsladingen, en zijn ontworpen om doelen op lange afstanden te raken.
Ze spelen een cruciale rol in moderne oorlogsvoering door hun precisie en vernietigingskracht. 155 mm-granaten worden vaak ingezet voor het uitschakelen van vijandelijke troepen, voertuigen en versterkingen.
Te ambitieus?
De hoge vertegenwoordiger Joseph Borrell noemde de wapencoalitie toen al een "groot succes", maar velen hadden toch hun bedenkingen bij de Europese belofte. Alles wees er immers op dat de EU haar woord niet zou kunnen houden, simpelweg omdat de Europese defensie-industrie niet voldoende granaten kon produceren.
Voor de levering moest de Europese Unie beroep doen op haar grootste defensiebedrijven. Binnen de Unie zijn er een 15-tal bedrijven die de artilleriegranaten kunnen produceren. Nammo, deels in handen van de Noorse en Finse overheid, is 1 van de grootste. Op het moment van de beslissing werkte het bedrijf al aan een andere bestelling van 35.000 granaten. Een flink aantal, maar een bestelling van 1 miljoen granaten ging zelfs 1 van de grootste Europese producenten het petje te boven.
Nochtans had de NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg ruim een maand voor de beslissing al gewaarschuwd dat het "tempo van het munitieverbruik van Oekraïne vele malen hoger ligt dan onze huidige productiesnelheid." Op dit moment kan de Europese Unie 'slechts' 300.000 granaten van 155 millimeter per jaar produceren. Volgens schattingen zou de levering dus pas klaar zijn in 2027, vier jaar te laat dus.
Inhaalmanoeuvre
De deadline van 12 maanden is ondertussen al ruim overschreden. Een jaar na de aankondiging, eind maart dit jaar, werd nog maar de helft van de beloofde granaten geleverd aan Oekraïne. Toch lijkt het nu wel de goede kant op te gaan met de productiecapaciteit. "Nu zitten we aan 65 procent van ons oorspronkelijke doel", zegt Borrell nu aan reporters. "Tijdens de zomer hebben we een versnelling hoger geschakeld. De industrie draait nu op volle toeren."
Volgens Estland, grondlegger van de wapencoalitie, waren de (misschien onrealistische) aantallen een manier om de EU-lidstaten ter verantwoording te roepen en om de industrie onder druk te zetten. "Zonder die belofte zou het dominerende narratief geweest zijn dat iedereen zich neerlegde bij een nederlaag", vertelt Kusti Salm, permanente vertegenwoordiger van het Estse Defensieministerie.
Dat was nodig, want in januari besloot de Unie om - ondanks de slabakkende productie - nog eens 100.000 extra artilleriegranaten bovenop de andere bestelling te leveren aan Oekraïne.
De Unie maakt zich sterk dat het tegen eind 2024 tot 1,4 miljoen artilleriegranaten per jaar zou kunnen produceren. Dat is ongeveer 3 keer zoveel als een jaar geleden. De Europese defensie-industrie is ontwaakt uit een diepe winterslaap, zoveel is duidelijk.
