Na een namiddag wachten en speculeren gisteren, is er dan toch nog geen naam uit de bus gekomen voor de Eurocommissaris die ons land moet voordragen. Wel lijkt daarvoor nu iedereen naar de Franstalige liberalen van MR te kijken: wanneer leggen zij hun kaarten op tafel? En wie is dan de meest strategische keuze?
Didier Reynders of toch Hadja Lahbib: wie draagt ons land voor als Eurocommissaris? En waarom duurt het zo lang?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
1. Enkel België, Bulgarije en Italië hebben nog geen kandidaat-Eurocommissaris naar voren geschoven: waarom duurt het hier zo lang?
Dat heeft natuurlijk alles te maken met de afgesprongen onderhandelingen van de zogenoemde federale 'Arizona-coalitie' die N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés probeerden te vormen. Plots liggen de kaarten anders en zijn de opgebouwde evenwichten weer weg.
"Het gebeurt wel vaker dat we wat langer aarzelen", zegt Hendrik Vos, professor Europese politiek aan de UGent. "Dat heeft te maken met een soort afspraak in België in de verdeling van de posten, dat een commissarisschap ongeveer evenveel weegt als een zware ministerpost in de regering. Dat maakt dat partijen dan toch die moeilijke afweging maken."
"Vandaag zie je dat veel partijen willen vasthouden aan een ministerpost, waardoor dat commissarisschap dan blijkbaar niet zo gegeerd is. Dan belandt het allemaal op de lange baan."
2. Is er eigenlijk al iets uitgeklaard sinds gisteren?
Ja, het is zeker dat het wel degelijk de 5 Arizona-partijen zullen zijn die een beslissing zullen nemen over de naam die ons land voordraagt, zegt Wetstraatjournalist Bart Verhulst, "en dus niet de ontslagnemende federale regering, want dat is op dit moment nog altijd de officiële gesprekspartner van de Europese Unie in ons land".
"Sommige onderhandelaars aan tafel hadden gedacht: misschien moet die regering maar de beslissing nemen. Dan hoeven wij daar geen prijs voor te betalen als we die post toch krijgen. Maar ontslagnemend premier De Croo (Open VLD) had laten weten dat dat iets voor de onderhandelaars is. Dat is door hen ook wel aanvaard, want anders zou het betekenen dat de partijen van Bart De Wever (N-VA) en van koninklijk bemiddelaar Maxime Prévot (Les Engagés) niet betrokken zouden zijn."
3. Wie maakt het meeste kans?
Sowieso wordt het een Franstalige, dat lijkt wel al beslist te zijn. "Omdat, zo luidt de redenering, de Nederlandstaligen met Bart De Wever wellicht al de premier zullen leveren", zegt Verhulst. "Daarom zijn de 3 Nederlandstalige partijvoorzitters al snel vertrokken, waarna Maxime Prévot (Les Engagés) en Georges-Louis Bouchez (MR) alleen achterbleven."
Uit die gesprekken is gebleken dat Les Engagés eigenlijk geen interesse hebben in de post van Eurocommissaris, omdat die te zwaar weegt in de verdeling van de ministerposten die op het einde van de regeringsonderhandelingen nog moet gebeuren. "Dan zou die partij bijna geen enkele zware ministerpost kunnen claimen."
En dus ligt de bal in het kamp van de MR. "De meest gehoorde naam is die van Didier Reynders." Maar ook ontslagnemend minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib wordt hier en daar genoemd. Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil namelijk liefst niet alleen mannennamen krijgen, om het genderevenwicht in haar Commissie te behouden.
4. Zou het strategisch verstandig zijn om een vrouwelijke kandidaat te sturen?
"Von der Leyen wil heel graag naar het Europees Parlement stappen met een Commissie die voldoende vrouwen telt, liefst minstens de helft", zegt professor Vos. "Daar zal ze niet aan geraken. Op dit moment zijn er maar 7 van de 27 namen zeker vrouwen. Dus als je nu vanuit ons land een vrouw naar voren schuift, maak je misschien, zelfs al is het heel laat, kans op een iets zwaardere portefeuille dan als je weer Reynders naar voren zou schuiven."
"Von der Leyen kent Didier Reynders. Die heeft zijn job gedaan, maar heeft vooral ook niet in de weg gelopen. Dus het gevoel dat Reynders opnieuw een belangrijke portefeuille in de wacht zou kunnen slepen, wordt toch niet algemeen gedeeld."
5. Begint de tijd niet te dringen?
De deadline ligt op het eind van deze maand, lees: vandaag of ten allerlaatste dit weekend. Bouchez zei gisteravond bij de RTBF dat België "binnen de gestelde deadline een naam zal kunnen indienen".
"Die deadline is voor alle duidelijkheid een vraag van Von der Leyen", zegt Hendrik Vos, professor Europese politiek aan de UGent. "Je overtreedt dus geen wet of schendt geen verdrag als je je daar niet aan houdt. Maar als je die vraag negeert, betaal je daar op een andere manier een prijs voor. Je zult dan achter het net vissen als het gaat over zware portefeuilles in de Commissie."
6. Heeft deze discussie de Arizona-gesprekken nu nieuw leven ingeblazen?
"Als het lukt om tijdig een naam in te dienen, is dit een eerste lichtpuntje", zegt Verhulst. "Dat zegt dat ze wel degelijk samen iets kunnen beslissen en dat daarvoor genoeg vertrouwen is rond de tafel. Daarover kan Maxime Prévot als koninklijk bemiddelaar maandag dan verslag uitbrengen bij koning Filip."
Of dat dan echt een doorstart is van de onderhandelingen, dat is een ander paar mouwen. "Want sinds de crisis van vorige week zijn de posities van verschillende partijen toch wel verstrakt. Bart De Wever sprak over de grootste ontgoocheling ooit en MR-voorzitter Bouchez heeft zich uitgesloofd om te zeggen dat het niet alleen over die grote vermogens gaat."
Intussen is ook Vooruit almaar meer onder druk komen te staan van de socialistische vakbond, de Franstalige socialisten en de toekomstige linkse oppositie. "Dat alles maakt dat, als ze er opnieuw aan kunnen beginnen, het zeer twijfelachtig en bijna onmogelijk is dat er een echte regering zal staan vóór de gemeenteraadsverkiezingen."
