Miljoenen honden en katten wegen op het klimaat: met deze tips hou je je viervoeter klimaatvriendelijk

In Belgische huishoudens lopen er naar schatting 1,6 miljoen honden en 2,3 miljoen katten rond . Een kat veroorzaakt elk jaar ongeveer evenveel CO2-uitstoot als met de auto van Brussel naar Rome rijden, volgens het Zwitsers onderzoeksbureau ESU . Een hond verdubbelt dat nog eens – al zouden mensen met een huisdier wel minder op reis gaan.

Hoe dan ook dragen ze dus bij aan de klimaatverandering. De voornaamste oorzaak van die uitstoot is het vlees dat we onze dieren geven. Daar kan je verandering in brengen, maar ook op andere vlakken is er wel wat mogelijk.

Zonder het te beseffen, geven we onze katten en honden vaak te veel eten. "Ongeveer de helft van die populatie lijdt aan overgewicht of obesitas", legt professor diervoeding Myriam Hesta van de Universiteit Gent uit in de VRT-podcast 'Ons klimaat'. Minder eten geven, is ook een klimaatwinst.

"In theorie is het gemakkelijk, in de praktijk minder", vult Hesta aan. "Mensen hebben de neiging om extraatjes bij te geven." 

Maar je dier moet natuurlijk eten. Daarom kan je ook een verschil maken met welk eten je geeft. Natvoer heeft op 2 manieren meer impact op het klimaat dan droogvoer, volgens Hesta. "Natte voeders bevatten over het algemeen wat meer dierlijke producten dan droge". En ook het transport speelt een rol. "Natte voeders bevatten 70 procent water, tegenover 10 procent bij droge. En dat water moet ook getransporteerd worden, dus als het niet lokaal geproduceerd wordt, is dat misschien minder interessant."

En dan is er nog het vlees in het voer. "Je kan kijken naar de soort van eiwitbron. Vaak wordt er gebruik gemaakt van dierlijke bijproducten in plaats van puur vlees. Die bijproducten uit de vleesindustrie worden door ons als mens niet geconsumeerd. In die zin is dat traditionele voeder zo slecht nog niet." Het heeft dus veel minder impact dan een biefstuk.

En dan kan je nog kijken naar de diersoort. "We weten dat kippenvlees duurzamer is dan runds". Net als bij mensen dus. 

Of je kan als alternatief een keer vegetarisch voer uitproberen. "Voor honden is dat een optie, omdat die naast vlees ook andere dingen kunnen eten. Voor katten is het moeilijker, want een kat is een strikte vleeseter", legt Hesta uit. "Dan moet je kunstmatige voedingsstoffen toevoegen, zoals taurine".

"Tegenwoordig wordt er ook met insecten gewerkt. Die zijn een heel goede eiwitbron en kunnen ook voor katten." Daar is veel minder water voor nodig dan voor vlees en de larven eten afvalresten van groenten en planten. "Er is wel nog langetermijnonderzoek nodig naar gezondheidseffecten, maar veel mensen zijn daar al mee bezig."

Ook in ons land experimenteren bedrijven ermee. IMBY pet food heeft bijvoorbeeld droogvoer voor honden en katten op basis van meelworm. En er is ook vriesvers voer met insecten. Dat is rauw vlees dat je bewaart in de diepvries, met hoger kwaliteitsvlees. Het merk Freshfrozen for Pets heeft in de reeks Wolf's Menu voor honden ook een hamburgertje met pulp van larven van de zwarte soldaatvlieg.

Dat is voor de bedrijven zelf ook interessant. "De veestapel in onze contreien is aan het inkrimpen en dat gaat er niet op verbeteren. Dus wij zien dat bepaalde grondstoffen in de toekomst minder aanwezig gaan zijn", zegt zaakvoerder Pierre Kemseke van Freshfrozen for Pets. Al wordt het nieuwe voer nog niet veel verkocht. "Je moet als consument wel een bepaalde drempel over."

Speelt je kat of hond dolgraag met kabels, een kartonnen doos, of je veters? Dan is het misschien zo gek nog niet om daar gebruik van te maken. Je kan kapot materiaal herwaarderen als speeltje of zelf aan de slag gaan en bijvoorbeeld een voerpuzzel maken met spullen die je in huis hebt. Of koop je aquarium of krabpaal tweedehands.

Ook dat is interessant voor het klimaat, want de algemene regel geldt ook hier: hoe minder je koopt, hoe minder impact op het klimaat, zeker als het gaat over plastic spullen. Plastics zijn over het algemeen gemaakt van aardolie of aardgas en bovendien is de productie ervan energie-intensief. 

Koop je liever een nieuw hok van hout? Dan kan je voor een FSC-keurmerk  kiezen, dat is hout uit duurzaam beheerd bos.

Milieucentraal, een Nederlandse voorlichtingsorganisatie, lijstte op welke kattenbakvullingen beter of slechter zijn voor het klimaat . Alvast een algemene tip: klontvormende kattenbakvulling is een goed idee. De urine zorgt dat de vulling klontert, en die klonters kan je wegscheppen. Zo kan je veel langer gebruikmaken van één zak vulling, want de rest van de vulling gaat niet gauw stinken.

En dan de soort:

• Korrels van hout, (gerecycleerd) papier, stro of maïsstengels scoren redelijk goed op klimaatvlak, al is er een nadeel: sommige vezels worden ook meer en meer voor andere toepassingen gebruikt, bijvoorbeeld voor veevoer of houtpellets. Alles wat een reststroom is, afval dus, is het beste. En pellets zijn minder goed dan korrels, omdat ze geen klonten vormen. Let op: je gooit het achteraf beter niet op de composthoop of in de gft-bak, want het is vaak niet volledig composteerbaar en er kunnen ziekteverwekkers in zitten.

• Witte Turkse bentoniet weegt ook weinig op het klimaat, maar het is een minerale grondstof. Dat wil dus wel zeggen dat het uit mijnen komt en op de afvalberg belandt. 

• Silica gebruik je beter niet. Silicagel die in China gemaakt wordt, heeft een grote klimaatimpact en het is op verpakkingen meestal niet duidelijk waar het vandaan komt.

Nog geen huisdier, maar wel plannen om er eentje in huis te halen? Dan kan ook die keuze een verschil maken:

• Hoe kleiner, hoe beter , gemiddeld genomen. Grote dieren vragen bijvoorbeeld meer land dan kleine dieren (denk aan paarden of ezels), en een grote hond eet meer dan een kleintje.

• Vleeseters zoals katten en honden hebben meer klimaatimpact dan planteneters zoals konijnen, hamsters en cavia's. En een kip kan leven van graan en restjes uit je keuken. 

• Vissen hebben dan weer weinig voer nodig, maar een tropische vis heeft verwarmd water nodig, wat ook energie vraagt. Kies je toch voor tropisch, dan kan je opletten dat het water niet warmer is dan nodig en dat de bak goed dicht of geïsoleerd is.

Welk dier je ook in huis haalt: je kan even aankloppen in een asiel of langsgaan bij mensen die hun huisdier niet langer kunnen houden. Zo moet er geen dier speciaal voor jou gefokt worden. En er zijn nog steeds veel honden en katten waar geen thuis voor gevonden wordt, zo blijkt onder meer uit het overvolle asiel in Genk. Vaak kan het dier ook op proef komen, als je twijfelt of het wel zal lukken.

Broodfokkerij leidt er bij bepaalde rassen bovendien toe dat de dieren lijden aan aandoeningen, net omdat ze zo specifiek tot een bepaald ras gekweekt zijn, zoals de gekende Scottish folds of "vouwoorkatten". 

Al bij al is er dus veel mogelijk, en huisdiereneigenaars zouden bovendien minder op reis gaan - op zich al een klimaatwinst dus. Wil je nog meer tips of inspirerende verhalen van klimaatvriendelijke ondernemers? Dan kan je luisteren naar de VRT NWS-podcast 'Ons klimaat', over huisdieren, maar ook over kleding, koffie, internet, reizen en veel meer.