De arrestatie van Telegram-topman Pavel Doerov zet de berichtenapp weer in de kijker. Het platform profileert zich als de online plek waar vrijheid van meningsuiting gegarandeerd is en gebruikers hun overheid niet moeten vrezen. Een gebrek aan samenwerking met autoriteiten, in combinatie met weinig moderatie, maakt van Telegram echter ook een plek waar online criminelen ongestoord hun gang kunnen gaan, haatspraak gedijt en naaktbeelden zonder toestemming rondgaan.
Telegram: het platform dat vrije meningsuiting hoog in het vaandel draagt, maar waar criminelen zich ook thuis voelen
Daan Nicolay
Gepubliceerd:
Doerov werd zaterdag opgepakt op de luchthaven van Le Bourget, bij Parijs. Telegram zou volgens de Franse autoriteiten te weinig doen om criminele activiteit op het platform aan banden te leggen en informatie te delen met het Franse gerecht.
Telegram heeft naar eigen zeggen zo'n 900 miljoen gebruikers. Het is erg populair in Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie. Bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne deelden vele ooggetuigen en soldaten rechtstreeks beelden en nieuwsfeiten op het platform, dat op die manier ook een belangrijke bron van informatie werd voor traditionele media.
Doerov cultiveert zelf graag het beeld van Telegram als veilige plek voor vrijheid van meningsuiting. Het platform doet in tegenstelling tot andere sociale media amper aan inhoudelijke moderatie. Dit leidt echter ook tot heel wat problematische inhoud en zorgt ervoor dat velen die op andere sociale media geblokkeerd of beperkt worden naar Telegram overstappen.
Nepnieuws en holocaustontkenners
Groepen op Telegram kunnen tot 200.000 gebruikers groot zijn, wat het een effectief middel maakt om desinformatie te verspreiden. Nepnieuws over het coronavirus en de vaccins of over de oorlog in Oekraïne verspreidden zich dan ook makkelijk via de app. In Februari sprak VRT NWS nog met Belgen die pro-Russische desinformatie verspreidden op Telegram. Ook over de verkiezingen op 9 juni deed op Telegram heel wat nepnieuws de ronde.
Aanhangers van extreme ideologieën die geweerd worden op andere sociale media vinden elkaar op Telegram. In februari 2022 berichtte VRT NWS over hoe jodenhaat, dwepen met Hitler en de nazi’s en het ontkennen van de Holocaust vlot rondging op het platform.
Een rapport van de Verenigde Naties uit 2022 stelt dat bijna de helft van de berichten, foto's of video's over de Holocaust op Telegram de Holocaust ontkent of de feiten verdraait.
Communicatiemiddel voor democratische activisten
Telegram heeft het imago geen informatie te delen met autoriteiten, wat de app populair maakt bij groepen die hun overheid te vrezen hebben. Zo maakten activisten uit Hong Kong en Wit-Rusland gebruik van de app om protesten te organiseren. Maar ook terreurorganisaties en criminelen maken om die reden graag gebruik van Telegram.
Criminelen die illegale goederen willen verkopen op het internet maken traditioneel gebruik van het Dark Web. Maar omdat het erg makkelijk is om anoniem te blijven op Telegram, zijn criminelen er steeds vaker en openlijk actief. Verslavende medicijnen, drugs, wapens, het is allemaal makkelijk te vinden voor wie zijn weg kent op Telegram.
Delen naaktbeelden minderjarigen
Zonder toestemming naaktbeelden van iemand verspreiden, is strafbaar. Op Telegram gebeurt het echter actief in zogenaamde expose-groepen. Dat konden VRT NWS en Faqda van Studio Brussel twee jaar geleden al vaststellen.
In groepen met vaak tienduizenden leden delen gebruikers naaktfoto’s en -video’s van exen, onenightstand en andere meisjes die hier niet van op de hoogte zijn, vaak in combinatie met telefoonnummers of sociale mediaprofielen.
Niet zelden gaan de berichten gepaard met seksistisch commentaar. Of de meisjes in kwestie meerder- of minderjarig zijn is moeilijk vast te stellen.
