Oekraïne verbiedt de orthodoxe kerk die banden heeft met Rusland. President Volodimir Zelenski heeft vandaag zijn handtekening gezet onder een wet die al geruime tijd in de maak was. De Oekraïense regering ziet de wet als een middel om Russische propaganda tegen te gaan.
Oekraïense president Zelenski zet handtekening onder wet die met Rusland verbonden orthodoxe kerk verbiedt
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
De wet werd vorig jaar al in een eerste lezing goedgekeurd door het Oekraïense parlement, de Verchovna Rada. Eerder deze week gebeurde dat ook in een tweede, definitieve lezing. 265 van de 450 parlementsleden stemden er uiteindelijk mee in.
President Volodimir Zelenski heeft vandaag zijn handtekening gezet onder de wet, waardoor die officieel in werking is getreden.
Rusland wordt in de wettekst niet bij naam genoemd. De tekst spreekt van een verbod op "religieuze organisaties waarvan de controle zich buiten Oekraïne bevindt, in een staat die gewapende agressie uitvoert tegen Oekraïne".
De wet viseert de Oekraïens-orthodoxe Kerk die verbonden is met het patriarchaat van Moskou. De kerk distantieerde zich na de Russische invasie weliswaar van Rusland en de Russische patriarch Kirill, maar volgens de Oekraïense regering staat ze nog altijd onder Russische invloed. In het eerste oorlogsjaar vielen de geheime diensten honderden kerken en kloosters binnen omdat de geestelijken werden verdacht van spionage voor Rusland.
Populairste kerk tijdens Sovjet-Unie
De geviseerde Oekraïens-orthodoxe kerk was lang de grootste en populairste in Oekraïne. Maar sinds de val van de Sovjet-Unie en de daaropvolgende onafhankelijkheid en een groeiend nationalisme heeft ze steeds meer aanhangers verloren.
Dat proces werd versneld met de oprichting van een andere kerkgemeenschap, de Orthodoxe Kerk van Oekraïne, die zich meer naar het Westen richt. In 2018 kreeg die laatste van de patriarch van Constantinopel (Istanbul), het hoofd van alle orthodoxe kerken, "autocefalie". Dat betekent dat ze los staat van de Russische kerk.
Na de Russische invasie heeft de Oekraïense stroming van de orthodoxe kerk nog meer aan belang gewonnen. Volgens een peiling uit juli 2022 identificeerde nog maar 4 procent van de Oekraïense gelovigen zich met de kerk die onder het patriarchaat van Moskou stond, tegenover 54 procent die zich aansloot bij het patriarchaat van Kiev (ter vergelijking: een jaar voordien ging het om respectievelijk 18 en 42 procent).
Toch was de nieuwe wet die de met Rusland verbonden Oekraïens-orthodoxe kerk verbiedt niet geheel onomstreden. Critici zeggen dat hij in strijd is met de vrijheid van godsdienst die in de Oekraïense grondwet is opgenomen. Een deel van de bevolking gaat nog altijd naar kerken die gelinkt waren aan het patriarchaat van Moskou, zoals ze dat gewoon waren tijdens de Sovjettijd.
Anti-Russische wet op Onafhankelijkheidsdag
Niet toevallig ondertekende president Zelenski precies vandaag de wet die rechters meer mogelijkheden geeft om op te treden tegen met Rusland verbonden religieuze groepen. Het is vandaag namelijk Onafhankelijkheidsdag: 33 jaar geleden riep Oekraïne zijn onafhankelijkheid uit en maakte het zich los van de Sovjet-Unie.
Nog vandaag ondertekende Zelenski nog een andere wet waarmee Oekraïne zich verder afzet tegen Rusland. Hij zette zijn handtekening onder de ratificatie van het Statuut van Rome, een eerste stap naar aansluiting bij het Internationaal Strafhof (ICC).
Op het socialemediaprofiel X meldde Zelenski vandaag ook dat Rusland en Oekraïne ieder 115 krijgsgevangenen hebben uitgewisseld. Aan Russische kant gaat het om soldaten die gevangen werden genomen door Oekraine bij het recente offensief in de Russische grensregio Koersk. De Oekraïense krijgsgevangenen werden gevat bij de Russische opmars in het oosten van Oekraine.
