De onderhandelaars voor de vorming van een federale regering stonden al vrij ver met hun besparingsplannen. Uit de gelekte begrotingstabel van ex-formateur Bart De Wever (N-VA) blijkt dat er plannen waren om voor 13,5 miljard te besparen, onder meer via een hervorming van de arbeidsmarkt en de pensioenen en door te snijden in het budget voor onder meer asiel en migratie. Volgens politicoloog Carl Devos (Universiteit Gent) kan die informatie vooral vervelend zijn voor Vooruit, dat blijkbaar toch heel wat water in zijn rode wijn had gedaan.
Federale onderhandelaars hadden al plannen om voor 13,5 miljard te besparen: dit lag op tafel
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
13,5 miljard besparingen, 11 miljard nieuw beleid en 19 miljard aan terugverdieneffecten: dat zijn zowat de belangrijkste hoofdlijnen uit de begrotingstabel van de intussen ex-formateur. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet over een akkoord dat de Arizona-partijen hadden, maar wel over concrete plannen waarover ze het eens hadden kunnen raken.
In de gelekte begrotingstabel ontdekken we toch wel enkele opvallende en forse plannen om in de uitgaven te snoeien:
symbolisch belangrijk is snijden in het overheidsapparaat (o.a. afschaffing van de Senaat, 30 procent besparen op de kabinetten van de ministers, bevriezen partijdotaties, 2 procent besparen op personeelskosten en werkingskosten).
50 procent besparen op het budget van ontwikkelingssamenwerking.
50 procent besparen op federaal wetenschapsbeleid.
afbouw van subsidies aan o.m. NMBS en Bpost.
bezuinigen op asiel en migratie (o.m. beperking opvangplaatsen, wachttijd van 5 jaar voor men recht heeft op leefloon).
hervorming van werkloosheidsverzekering (o.m. beperking van de werkloosheidsduur tot 2 jaar).
hervorming pensioenen.
Niet alle maatregelen waren al in detail uitgewerkt.
Enkele opvallende verhogingen
Voor gezondheidszorg wordt het groeipad dan weer opgetrokken tot 3 procent in 2029. Onder meer voor Vooruit en Les Engagés was dit een stokpaardje: de groei in dat budget moest behouden blijven.
In defensie zou fors worden geïnvesteerd, een belangrijk punt voor de N-VA. Tegen het einde van de legislatuur is het de bedoeling om er 1,8 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan te besteden. Dat is dus nog altijd lager dan de 2 procent die door de NAVO wordt gevraagd.
Nadruk op saneren
Hoe dan ook valt het op dat de sanering van de overheidsfinanciën vooral gebeurt door besparingen en hervormingsmaatregelen in de arbeidsmarkt en de pensioenen. Extra inkomsten via fiscale maatregelen dienen vooral om de fiscale hervorming te betalen. Opvallend hier zijn een aantal plannen voor btw- en accijnsverhogingen.
Het is op het luik van de fiscale hervormingen dat de formatiegesprekken uiteindelijk zijn spaak gelopen.
Een vervelend lek
De onderhandelaars stonden dus veel verder met hun plannen dan tot nu toe was aangenomen. "Dat hadden ze tot nu toe vrij goed geheim kunnen houden", reageert politicoloog Carl Devos (Universiteit Gent). Maar of het een goede zaak is dat de informatie nu naar buiten komt, is nog maar de vraag. "Ik vermoed dat er in de komende dagen breed gereageerd zal worden, bijvoorbeeld vanuit de vakbonden of de ziekenfondsen."
Als je een onderhandeling wil torpederen, moet je het niet-akkoord dat op tafel lag naar buiten brengen
Politicoloog Carl Devos (Universiteit Gent)
Met name voor Vooruit, de enige linkse partij die bij de onderhandelingen betrokken was, kan dit vervelend zijn. "Dit is een gelekte tekst", zegt Devos. "Daarover is geen akkoord, maar heel veel mensen zullen dat snel vergeten. Ik vermoed dat Vooruit heel veel zal moeten uitleggen aan een aantal linkse middenveldorganisaties en actoren."
De begrotingstabel is wellicht niet zomaar gelekt. "Als je een onderhandeling wil torpederen, moet je het niet-akkoord dat op tafel lag naar buiten brengen. Dat is de beste manier om een akkoord te kelderen."
