"Poetin lijkt ermee te leven dat Oekraïne een deel van zijn grondgebied bezet": zo kijkt Rusland naar de inval in Koersk

"Vandaag zijn we begonnen met de bouw van betonnen schuilkelders in de regio Koersk. Op mijn aanwijzingen heeft het stadsbestuur de belangrijkste punten vastgesteld, waar zulke schuilkelders essentieel zouden zijn."

Deze aankondiging van de gouverneur van Koersk toont dat Rusland zijn defensieve lijn probeert te versterken in de provincie waar Oekraïne is binnengevallen. Eerder was op satellietbeelden te zien dat de Russen haastig nieuwe loopgraven aanlegden. Sinds het begin van de inval heeft het Oekraïense leger dan ook al meer dan 1.000 kilometer grondgebied en tientallen dorpen kunnen veroveren.

"Rusland slaagt er niet meteen in het offensief in Koersk af te slaan", zegt VRT NWS-journalist en Rusland-expert Marijn Trio in 'De wereld vandaag' op Radio 1. Het zou nog weken of maanden kunnen duren voor het Russische leger een tegenoffensief op poten kan zetten, maar ik geloof niet dat de Oekraïners de komende dagen nog veel terrein zullen veroveren."

Wat het Oekraïense offensief vooral heeft getoond, is dat Rusland niet genoeg troepen heeft om de volledige frontlijn efficiënt te verdedigen, zegt Trio. "Poetin moet eigenlijk kiezen: soldaten weghalen uit Donetsk of extra manschappen zoeken. Dat eerste wil hij niet doen."

"Voorlopig kijkt de regering naar contractuele soldaten: mannen die zich vrijwillig inschrijven voor geld. Die beloningen zijn enorm gestegen sinds het begin van de oorlog. Naast het maandloon kan je nu een eenmalige bonus krijgen tot 10.000 euro. Dat is een veelvoud van wat iemand in Rusland gemiddeld verdient."

Een algemene mobilisatie moeten we volgens Trio niet meteen verwachten. "Toen dat in 2022 gebeurde, veroorzaakte dat heel wat sociale onrust in Rusland. Het was mogelijk een van de gevaarlijkste momenten voor Poetin, dus dat zal waarschijnlijk een van zijn laatste opties zijn."

"Wat we nu wel zien, is dat sommige mannen via de dienstplicht een jaar moeten dienen in het leger, ook al stelt het Russisch recht dat dat niet mag. Die mannen behoren tot de laagste stand in de militaire hiërarchie, waardoor ze vaak met intimidatie en mishandeling te maken krijgen."

Voorlopig lijken de Russische maatregelen niet genoeg om snel te reageren op de situatie in Koersk. "Poetin lijkt ermee te leven dat Oekraïne een deel van zijn grondgebied bezet", zegt Trio.

"Ik denk dat hij de huidige situatie als 'niet onoverkomelijk' beschouwt. Recente peilingen tonen bijvoorbeeld dat de angst onder de Russische bevolking is gestegen, maar niet zo erg als tijdens de algemene mobilisatie. Sociale onrust moeten we dus niet meteen verwachten."

"Poetin doet ook alsof er niets aan de hand is. Hij reist ook veel rond, onder meer Tsjetsjenië, om te laten zien dat het gewone leven doorgaat. Russische media hebben ook de opdracht gekregen om te tonen dat de situatie onder controle is. 'Oekraïne bezet inderdaad een deel van ons grondgebied, maar heb geduld, we zullen ze wel verslaan', is de boodschap."

Ondertussen blijft Rusland wel oprukken in het oosten van Oekraïne, waar de stad Pokrovsk op het punt staat om te vallen. Hoewel het niet helemaal duidelijk is wat de regering in Kiev met het Koersk-offensief wilde bereiken, gaan analisten er wel van uit dat de Oekraïense president Volodimir Zelenski Rusland wilde dwingen om troepen weg te halen van het front en naar eigen land te verschepen.

"Dat heeft zo te zien niet gewerkt. De militaire dynamiek in Oekraïne is niet veranderd. Mogelijk is zelfs het omgekeerde bereikt: dat de opmars richting Pokrovsk door de inval is versneld."

Zelenski blijft bij zijn bondgenoten aandringen om met westerse wapens doelwitten dieper in Rusland onder vuur te nemen. Daar heeft Oekraïne voorlopig nog geen toestemming voor. Zelenski stelt dat Poetin eigenlijk geen rode lijnen heeft om te overschrijden, al betwijfelt Trio die bewering.

"We weten natuurlijk niet hoe Poetin gaat reageren, dus ik denk niet dat het voorbehoud van het Westen altijd overdreven is. De kans bestaat wel degelijk dat het conflict escaleert. Volgens mij heeft Poetin er nu voor gekozen om zich niet te laten provoceren door Oekraïne. Hij heeft het over een 'antiterreuroperatie' in Koersk, niet over een invasie. Daardoor moet hij niet dreigen met tactische kernwapens, want volgens zijn redenering wordt het voortbestaan van Rusland momenteel niet bedreigd."