Verbod Gaza-benefiet in Antwerpen is geen censuur, maar leidt wel tot spanningen tussen stad en cultuur

Strubbelingen tussen de cultuursector en het Antwerpse stadsbestuur: het lijkt geen alleenstaand geval. Twee jaar geleden nam Ruth Lasters nog ontslag als stadsdichter nadat haar kritisch gedicht over het onderwijs werd geweigerd door het stadsbestuur. 

En ook vorig jaar ontstond er commotie toen het stadsbestuur cultuurcentrum Arenberg verplichtte om multiculturele foto’s in de trappenhal te vervangen door klassieke schilderijen.

Nu raakte bekend dat kunstenaar Dennis Tyfus van het Antwerpse stadsbestuur geen benefiet mag organiseren voor Palestijnse kinderen in zijn eigen paviljoen De Nor in het Middelheimpark.

Volgens de stad is de actie niet gepast op die locatie, omdat het niet tegemoetkomt aan de inspanningen die ze levert om verschillende gemeenschappen in Antwerpen te verbinden, naar aanleiding van het Israëlisch-Palestijns conflict.

Grijpt het stadsbestuur te snel in en is er sprake van censuur? “Strikt genomen gaat het hier niet over censuur, want de activiteit kan wel op een andere plek plaatsvinden”, verduidelijkt Walter Weyns, cultuursocioloog aan de Universiteit Antwerpen. Dat is de Blikfabriek in Hoboken.

“Het is wel duidelijk dat we hier een spanningsveld betreden. De kunstenaar maakt gebruik van zijn artistieke vrijheid om projecten te organiseren. Die kunnen soms een politieke lading hebben en dat is perfect legitiem, want kunst is heel vaak niet neutraal. Die kan maatschappijkritiek bevatten, of in dit geval politiek geladen zijn.”

“Maar aan de andere kant moet een stad proberen de openbare orde te garanderen, en als die vreest dat zulke politiek getinte activiteiten tot spanningen kunnen leiden, kan ze die activiteiten verbieden.”

Volgens Weyns valt er dus over beide redeneringen iets te zeggen, maar hij betreurt de spanningen wel. “De overtuigingen in de cultuursector zijn vaak progressiever en die staan soms tegenover de overtuigingen van een bestuur met N-VA."

"Dat is in zekere zin jammer. Zelf ben ik geneigd om te zeggen: de autonomie van de kunstenaar is zeer groot en je moet als overheid toch opletten om die aan banden te leggen. Maar het is goed dat het aan de oppervlakte komt, want zolang je erover kan praten en argumenten kan uitwisselen, lijkt me dat oké."

Intussen heeft schepen voor Gelijke Kansen Karim Bachar (Vooruit) op sociale media gereageerd op het incident. "Toen ik las dat het een beslissing was van het stadsbestuur, viel ik van mijn stoel”, zegt hij aan VRT NWS.

“Het is helemaal niet besproken op het schepencollege en is dus geen beslissing van het college. De bevoegde schepen (cultuurschepen voor N-VA Nabilla Ait Daoud, red.) heeft me ook laten weten dat zij dat niet beslist heeft. Ik wil daar dus enige nuance in brengen."

Bachar vindt ook dat er geen inmenging mag zijn vanuit de politiek in de artistieke vrijheid. "Dit had moeten kunnen doorgaan op de plaats waar de kunstenaar het had gepland, het Middelheimmuseum."

Daarom zal Bachar de kwestie op de agenda zetten van het schepencollege, volgende week vrijdag, om meer duidelijkheid te hebben over wie de beslissing heeft genomen.

De stad wil niet communiceren over wie de beslissing genomen heeft, en houdt het bij een 'ambtelijke beslissing'.