De Europese ruimtesonde Juice zal vannacht 'rakelings' langs de aarde vliegen. Afgelopen nacht voerde het ruimtetuig dat manoeuvre al eens uit langs de maan. Juice is op weg naar de planeet Jupiter, maar gebruikt de zwaartekracht van de maan en de aarde om de juiste snelheid en richting te krijgen. En dat is een primeur. De 2 manoeuvres zijn cruciaal: de kleinste stuurfout kan het einde van de missie betekenen.
Na passage langs de maan scheert ruimtesonde Juice vannacht voorbij de aarde: "Gewaagd manoeuvre"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Juice heeft er al een tocht van 1,2 miljoen kilometer door de ruimte opzitten. En toch vliegt de ruimtesonde momenteel opnieuw richting de aarde. Afgelopen nacht naderde Juice tot op 750 kilometer afstand van de maan. Het Europese ruimteagentschap ESA deelde foto's die werden gemaakt vanop het ruimtetuig tijdens die scheervlucht.
De komende nacht passeert Juice langs de aarde. Om 23.57 uur Belgische tijd, zal het ruimtetuig op 'amper' 6.807 kilometer langs de aarde scheren. Dat is vlakbij als je weet dat gps-satellieten op zo'n 20.000 kilometer hoogte vliegen.
Pittoreske route
Juice is in april 2023 vertrokken voor een lange reis naar Jupiter. Maar in plaats van rechtstreeks naar de planeet te vliegen, heeft de Europese ruimtevaartorganisatie ESA een ingewikkeld en lang traject uitgestippeld: de 'pittoreske route', zoals de ESA het zelf omschrijft.
Hoewel Jupiter gemiddeld 'slechts' 800 miljoen kilometer van de aarde is verwijderd, zou er volgens de ESA 60.000 kilogram brandstof aan boord nodig zijn om rechtstreeks naar Jupiter te vliegen.
Daar aangekomen, zou er ook nog eens een enorme hoeveelheid extra brandstof nodig zijn om Juice voldoende te vertragen om in een baan rond Jupiter te raken en er niet los voorbij te zoeven.
Daarom maakt Juice enkele omwegen. Een eerste, belangrijke stap is de passage langs de maan en de aarde. De zwaartekracht van de maan en aarde zal Juice voldoende afremmen en van koers doen veranderen richting Venus.
In 2025 zal Juice dan een stevige duw krijgen van de zwaartekracht van Venus. In 2026 en 2029 zal de ruimtesonde opnieuw langs de aarde vliegen om uiteindelijk in 2031 aan te komen bij Jupiter.
Alsof je met het gaspedaal ingeduwd door een heel smalle gang moet
Ignacio Tanco, Spacecraft Operations Manager ESA
"Deze ongelofelijk complexe, voortdurend veranderende route is zorgvuldig gepland de voorbije 20 jaar, maar het blijft erg gewaagd", klinkt het bij ESA. "De kleinste fout kan Juice uit koers brengen en dat zou het einde van de missie betekenen." Voor de aarde is er volgens experten geen enkel risico.
"Het is alsof je heel snel door een heel smalle gang gaat. Je duwt het gaspedaal helemaal in, terwijl je maar een paar millimeter mag uitwijken", zegt teammanager Ignacio Tanco van ESA.
Het manoeuvre is volgens de ESA een dubbele wereldprimeur. Het is de eerste keer dat een ruimtetuig zowel voorbij de maan als de aarde scheert en dat de zwaartekracht van 2 hemellichamen tegelijk wordt gebruikt.
Wat is het doel van Juice?
Juice (een afkorting voor Jupiter Icy Moons Explorer) zou over 7 jaar moeten aankomen bij Jupiter. Ze zal de planeet (en het weer op de planeet) van naderbij bestuderen, maar het meest wordt uitgekeken naar het scannen van 3 ijsmanen rond Jupiter. Wetenschappers willen achterhalen of daar leven mogelijk is.
Onder de dikke ijskorst op die manen, liggen vermoedelijk diepe oceanen van vloeibaar, zout water. Juice gaat tussen 2031 en 2034 zo'n 35 keer langs de manen vliegen om te kijken hoe dik de ijslaag is, of er effectief een oceaan onder ligt en hoe die is samengesteld.
Op basis daarvan willen ze dus achterhalen of er leven mogelijk is of niet. Juice zal na de missie uiteindelijk neerstorten op de ijsvlakten van Ganymedes.
Kan je Juice spotten aan de hemel?
Juice zal op het dichtste punt boven Zuidoost-Azië en de Stille Oceaan vliegen. Daar zal je de grootste kans hebben om een klein, lichtgevend puntje te zien overvliegen aan de hemel. Al zal je getrainde ogen, een krachtige verrekijker of telescoop nodig hebben.
De kans dat je Juice met je eigen ogen zal zien, is bijna nul. Maar krachtige telescopen hebben de ruimtesonde de voorbije dagen en weken wel al verschillende keren in beeld gebracht.
Instrumenten testen
Tijdens de scheervlucht zal de ESA ook de 10 wetenschappelijke instrumenten activeren. "De 'maan-aarde-flyby' biedt een uitstekende testomgeving om voor het eerst gegevens van een echt ruimteoppervlak te verzamelen en te analyseren."
"Het geeft wetenschappers en ingenieurs de kans om hun instrumenten te kalibreren, eventuele resterende problemen op te lossen en wie weet doen ze zelfs enkele verrassende wetenschappelijke ontdekkingen", klinkt het bij ESA.
Een van de instrumenten wordt momenteel verstoord door elektronische ruis. De passage voorbij de maan is een van de weinige kansen om te controleren hoe de ruis de metingen beïnvloedt en een oplossing te bedenken voor Juice aankomt bij Jupiter.
