Voorzittersverkiezingen Open VLD gaan tweede ronde in: "Wie het ook wordt, we moeten partij hervormen vanuit oppositie"

Aanvankelijk namen 8 kandidaten deel aan de verkiezing. Zoals verwacht haalde geen van hen een absolute meerderheid, waardoor een tweede ronde nodig is tussen de 2 kandidaten met de meeste stemmen.

Eva De Bleeker, voormalig staatssecretaris van Begroting en huidig Vlaams Parlementslid, kon met 26,3 procent of 2.203 stemmen voorlopig de meeste partijleden overtuigen. Zij neemt het op tegen Vincent Verbeecke, voormalig woordvoerder van Vlaams minister Gwendolyn Rutten, die in de eerste ronde afklokte op 21,5 procent of 1.803 stemmen.

De leden kunnen vanaf deze middag opnieuw stemmen. Zaterdag om 12 uur sluit de stemming. In de loop van de namiddag weten we dan wie de opvolger wordt van Tom Ongena, die op 9 juni ontslag nam na het historisch slechte verkiezingsresultaat van zijn partij. 

Breken met het verleden en met de desastreuze deelname aan de Vivaldi-regering: dat lijkt de inzet van de verkiezingen. "We moeten voorkomen dat de nieuwe voorzitter een Vivaldi-verleden heeft", zegt Verbeecke.

Vooral Verbeecke haalde daarin fors uit naar al wie bij de totstandkoming van de Vivaldi-regering betrokken was. "Die regering is door onze strot geramd op een online meeting waar 7 slides zijn getoond. We moeten voorkomen dat de nieuwe voorzitter een Vivaldi-verleden heeft."

De Bleeker maakte deel uit van die Vivaldi-regering, tot ze in het najaar van 2022 moest opstappen na fouten in de begrotingsopmaak. Voor velen belichaamt ze net de zucht naar vernieuwing door de wrange manier waarop ze uit Vivaldi werd gezet.

"Een schande", zegt ook Verbeecke over dat ontslag. "Dat is een goed voorbeeld van de machocultuur waar de partij aan ten onder gegaan is. Maar ik zit nog geen 7 jaar in het partijbestuur en ik heb niet de voorzitter gesteund die Vivaldi heeft gemaakt."

"Ik heb in die regering altijd consequent de liberale principes verdedigd en de liberale lijn proberen trekken, dus ik voel mij niet aangesproken", repliceert De Bleeker.

Volgens De Bleeker is het probleem vooral dat de partij onvoldoende gevochten heeft om haar stempel te drukken op dossiers. "De MR is er wel in geslaagd om eigen accenten te leggen. Onze liberale basis is er, maar het probleem is dat we er in het verleden niet aan vastgehouden hebben."

De Bleeker focust in haar campagne dan ook vooral op een terugkeer naar de basis van de partij, met een efficiëntere organisatie. "We moeten consequent terugkoppelen en vertalen wat leeft bij onze achterban. Zo kunnen we stap voor stap onze geloofwaardigheid weer opbouwen."

Eenzelfde geluid klinkt bij Verbeecke. Al volstaat dat voor hem niet. “Alexander De Croo won in 2009 de voorzittersverkiezingen met dezelfde slogan, ‘Terug naar de basis', en dat heeft geleid tot de totale defenestratie van alles waar onze partij voor staat."

“We moeten onze partij fundamenteel herstichten”, zegt hij. "Over 2 jaar moeten we een nieuwe partij naar voor schuiven, met een nieuwe beginselverklaring en nieuwe thema's. En vooral: we moeten stoppen met onze principes aan de kant te schuiven voor regeringsdeelname.”

Dat is iets waar beiden het in elk geval over eens zijn: regeringsdeelname is voorlopig niet aan de orde. Zowel op Vlaams als op federaal niveau maakt de partij zich op voor de oppositie, na vele jaren in de meerderheid.

Nochtans lopen de onderhandelingen op federaal niveau momenteel stroef. Op papier zou Open VLD de plaats van Vooruit kunnen innemen in een centrumrechtse regering met de N-VA, CD&V, Les Engagés en zusterpartij MR. Samen halen ze een nipte meerderheid van 76 op 150 zetels.

Maar voor De Bleeker en Verbeecke is het geen optie om de federale regering te depanneren. "Niet met mij als voorzitter", klinkt het unisono. "Zo’n mini-meerderheid is sowieso niet werkbaar”, vult De Bleeker aan. “Bovendien heeft de kiezer duidelijk gesproken. Het is niet aan ons.”

De nieuwe voorzitter staat hoe dan ook voor een lastige opdracht. Hij of zij moet de kiezer weer proberen te overtuigen én de partij opnieuw verenigen na heel wat interne strubbelingen en onvrede de voorbije jaren.

Tekenend was de opkomst bij de eerste ronde van de voorzittersverkiezingen: slechts 1 op de 5 partijleden brachten hun stem uit. Ter vergelijking: bij de vorige reguliere voorzittersverkiezingen in 2020 - toen Egbert Lachaert verkozen werd - waren dat er nog bijna dubbel zoveel.

"Veel leden hebben de partij de rug toegekeerd toen we in de Vivaldi-regering zijn gestapt", zegt Verbeecke. "Onze leden vinden zich niet meer terug in de partij. We moeten zorgen dat ze zich terug vertegenwoordigd voelen", aldus De Bleeker.

Enigszins ironisch: als De Bleeker voorzitter wordt, wordt Alexander De Croo haar ondervoorzitter. De statuten van de partij bepalen immers dat die positie ingevuld wordt door het partijlid dat de meeste stemmen krijgt bij de verkiezingen voor het partijbestuur. De Bleeker haalde daarbij 4.118 stemmen, gevolgd door De Croo met 3.692 stemmen.

“Eva De Bleeker en Alexander De Croo aan het hoofd van onze partij, dat lijkt me geen goed idee”, zegt Verbeecke daarover. “Als de leden mij als voorzitter verkiezen, zou ik met Eva als ondervoorzitter de partij kunnen hervormen.”

“Ik denk niet dat mensen voor u moeten stemmen omdat ik dan ondervoorzitter word”, reageert De Bleeker daarop. “Ik wil met iedereen samenwerken. Ik heb tijdens mijn campagne de voorbije weken veel gedrevenheid gevoeld. Ik ken de partij en ben startklaar.”

Wie het ook wordt: er valt weinig tijd te verliezen. In oktober volgen al de gemeenteraadsverkiezingen, waar de partij nieuwe klappen wil vermijden. Zaterdagnamiddag weten we wie de zware opdracht krijgt om de partij terug uit het moeras te trekken.