Russische soldaten "als ratten in de val" nu Oekraïne opnieuw brug in Koersk-oblast vernietigt

Op het socialemediaplatform Telegram schrijven verschillende gezaghebbende pro-Russische militaire bloggers dat het Oekraïense leger er opnieuw in geslaagd is om een brug over de rivier Sejm te raken. Het is al de 3e brug in enkele dagen tijd die door Oekraïne beschadigd of vernietigd wordt, en dat maakt de situatie voor de Russische troepen in de regio er niet gemakkelijker op.

Door de vernietiging van de bruggen zitten Russische troepen nu geklemd tussen de Sejm-rivier en de Oekraïense grens. "Er zitten zo'n 2.000 à 3.000 Russische soldaten in dat gebied. Samen met de burgers zitten zij nu als ratten in de val", vertelt Tom Simoens, professor Geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School (KMS), in De Wereld Vandaag op Radio 1.

"Ze zijn aan 3 kanten omsingeld door Oekraïense troepen, en aan de 4e kant door een rivier die op sommige plaatsen tot 100 meter breed is. Ik denk dat Oekraïne hoopt dat die soldaten zich nu gaan terugtrekken, of zich zullen overgeven."

Het gebied tussen de rivier en de Oekraïense grens is zo'n 700 vierkante kilometer groot, en het dreigt door de strategische aanvallen van Oekraïne moeilijk verdedigbaar te worden. Het is immers ook een stuk complexer geworden om de Russische troepen te bevoorraden, nu de bruggen naar de rest van Rusland zijn afgesneden.

"Als de 3 bruggen inderdaad volledig vernietigd zijn, kan dat de Russen grote logistieke problemen geven", schrijft Emil Kastehelmi, militair analist bij de Black Bird Group.

Rusland heeft wel al een pontonbrug over het water aangelegd, waarmee het - weliswaar in beperkte mate - troepen kan blijven bevoorraden en manschappen en militair materieel kan blijven aanvoeren. Als de aanvoerlijnen niet (volledig) hersteld worden, zullen troepen zich noodgedwongen moeten terugtrekken over de rivier.

"Ik sta wel een beetje te kijken van de snelheid waarmee Rusland die pontonbrug heeft aangelegd", zegt Simoens. "Over het algemeen werd aangenomen dat Rusland weinig pontonelementen had, maar toch slagen ze erin om 10 dagen na de start van het offensief zo'n brug op te werpen."

Naast logistieke problemen, maken de vernietigde bruggen het voor Rusland ook een stuk moeilijker om burgers uit de regio te evacueren. Bepaalde dorpen zouden door de aanvallen volledig zijn afgesneden van de rest van Rusland, wat een evacuatie moeilijk of zelfs onmogelijk maakt. 

Bij de 1e Oekraïense aanval zouden ook 2 vrijwilligers "vermoord" zijn toen ze inwoners aan het evacueren waren op het moment dat de brug ontplofte, meldt het Russische staatspersagentschap TASS. Het is moeilijk om die beweringen onafhankelijk te verifiëren.

"Ten slotte is er ook een ander, mogelijk doel voor de vernietiging van de bruggen, die op zo'n 10 kilometer van de Oekraïense grens liggen", schrijft de Amerikaanse krant The New York Times. "Het kan ook de voortgang van Oekraïense troepen naar naburige gebieden vergemakkelijken, zeggen analisten." De Oekraïense troepen hebben de laatste dagen op verschillende plaatsen in Koersk extra druk uitgeoefend, met schijnbaar als voornaamste doel om hun controle over Russisch grondgebied te vergroten.

Door het Oekraïense offensief in Koersk, is Rusland genoodzaakt om de inspanningen van zijn 'speciale militaire operatie' nu deels te verplaatsen naar eigen land. Op zo'n 45 kilometer van de grens met Oekraïne hebben Russische troepen loopgraven uitgegraven.

Als het Russische leger inderdaad zou terugvallen tot aan die loopgraven, dan zou Oekraïne een groot stuk gebied van 5.600 vierkante kilometer extra in handen krijgen. Op dit moment heeft het Oekraïense leger 'slechts' tot 10 à 20 kilometer in de Koersk-regio veroverd, maar een Russische terugtrekking is op dit moment nog niet aan de orde.

Toch blijft het voorlopig nog moeilijk om in te schatten welke gevolgen het Oekraïense offensief zal hebben op het verdere verloop van de oorlog. "Het is geen beslissende militaire operatie die Oekraïne zal helpen om de oorlog te winnen", schrijft de Amerikaanse denktank Study of War over het Koersk-offensief. "Al kan het wel helpen om belangrijke strategische doelen te behalen."

De Oekraïense legerleiding heeft dan ook niet noodzakelijk zijn zinnen gezet op het Russische grondgebied. Dat hebben ook verschillende officieren onomwonden gezegd. Vooral het strategische belang van de Koersk-regio lijkt de voornaamste drijfveer van het offensief. "Oekraïne wil vooral zichzelf beschermen voor Russische raketaanvallen, Russische troepen dwingen zich te hergroeperen en de logistieke operaties bemoeilijken", aldus Study of War.

"Onze operaties zijn puur een veiligheidskwestie voor Oekraïne", klonk het enkele dagen na de invasie bij de Oekraïense president Zelenski. Gisterenavond gaf hij meer tekst en uitleg en nam hij voor het eerst het woord "bufferzone" in de mond. "Het is onze belangrijkste taak in defensieve operaties om zo veel mogelijk Russisch oorlogspotentieel te vernietigen en een zo groot mogelijk tegenoffensief uit te voeren", zei hij in een video op X.

Aan het front plukt het Oekraïense leger voorlopig nog weinig vruchten van het succesvolle offensief in Koersk, zegt Simoens. "We merken dat de Russische artilleriebeschietingen niet afnemen. We zien ook niet dat de Russische infanterie-aanvallen afnemen in intensiteit en dat het tempo van de Russische opmars stopt of vermindert. Op dit moment verovert het Russische leger elke dag 10 vierkante kilometer. Dat is niet erg veel, maar als je dat elke dag optelt, wordt dat toch een stevig gebied."

In zijn toespraak benadrukt Zelenski dat het offensief in de Koersk-regio een defensieve actie is tegen Rusland, en dus geen aanvallend offensief. "De operatie is essentieel voor vrede in Oekraïne", klinkt het. Mogelijk komt die duidelijke verwoording er niet toevallig, zeker niet nu er vragen komen over het gebruik van hoogtechnologisch westers materieel in dat offensief.

"Voor het eerst werd de Koersk-regio geraakt door westerse raketten, waarschijnlijk afgevuurd van het Amerikaanse (mobiel raketartilleriesysteem) HIMARS", zei Maria Zakharova, woordvoerder bij het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, naar aanleiding van de eerste aanval op een brug in Koersk. "Daarbij werd de brug volledig verwoest, en zijn vrijwilligers vermoord die hielpen om inwoners te evacueren."

Voor alle duidelijkheid, zowel het militaire bondgenootschap NAVO als de Verenigde Staten hebben Oekraïne de toestemming gegeven om westerse wapens in te zetten tegen Russische doelwitten. Al krijgen de Oekraïners daarbij geen volledige carte blanche. Zo mag het Oekraïense leger voorlopig geen zwaardere ATACMS, die doelwitten tot 300 kilometer ver kan raken, inzetten tegen Russische doelwitten. 

Voorlopig moet het Oekraïense leger het dus enkel stellen met de HIMARS, die ongeveer 70 tot 90 kilometer ver kunnen reiken. "Ik denk dat Washington hier het grootste probleem is", zegt John Hardie, adjunct-directeur van het Russische programma bij de Foundation for Defense of Democracies, aan Voice of America. 

"Als de VS groen licht had gegeven voor het gebruik van de ATACMS op Russisch grondgebied, denk ik dat de Britten en misschien ook de Fransen dit voorbeeld zouden hebben gevolgd met hun kruisraketten die zij aan Oekraïne hebben geleverd. Ik denk dat deze wapens nuttig zouden zijn in dit offensief, ook voor de aanvallen op Russische commandoposten, logistieke knooppunten of andere doelen die verder weg liggen dan HIMARS kunnen bereiken."