Eiwitrijke voeding voorkomt niet dat patiënten op intensieve zorg spiermassa verliezen. Hun levenskwaliteit verbetert er niet door, en het kan zelfs hun ziekenhuisopname verlengen. Dat blijkt uit een grootschalig klinisch onderzoek aan Belgische en Nederlandse ziekenhuizen dat vandaag in het vakblad The Lancet verschijnt. "We waren absoluut verrast door de resultaten", zegt professor Dieter Mesotten.
Eiwitrijke voeding gaat verlies van spiermassa op intensieve zorg niet tegen (en kan zelfs contraproductief werken)
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Kritiek zieke patiënten verliezen vaak al in de eerste week van hun opname op intensive zorgen heel veel spiermassa. Dat leidt tot sterk verzwakte spieren en een verminderde levenskwaliteit.
"In de Verenigde Staten is de aanbeveling 1,2 tot 2 gram eiwitten per kilogram lichaamsgewicht. In Europa staat dat op 1,3 gram. Niemand wist echt hoeveel gram nu het beste is voor de patiënt", vertelt professor Dieter Mesotten van Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk, die mee het onderzoek leidde, aan VRT NWS.
We waren absoluut verrast door de resultaten
Professor Dieter Mesotten van Ziekenhuis Oost-Limburg
"Kleinere studies met een minder rigoureuze methodologie toonden dat patiënten die meer eiwitten kregen toegediend tijdens een verblijf op intensieve zorg vaker overleefden. Het bewijs voor verhoogde eiwittoediening was dus veeleer dun", zegt Mesotten.
De onderzoekers wilden om die redenen wel eens een groter en onafhankelijk onderzoek doen. "We waren absoluut verrast door de resultaten", vertelt Mesotten. Hij zegt dat het de eerste keer is dat kan worden aangetoond dat het toedienen van extra eiwitten negatief kan werken voor ernstig kritiek zieke patiënten.
Eiwitten, die veel stikstof bevatten, kunnen een negatief effect hebben bij patiënten die niet bewegen zoals de patiënten in het onderzoek. Dat komt omdat de eiwitten in dat geval worden omgezet in aminozuren, die op hun beurt tot toxische afvalstoffen worden afgebroken omdat ze niet tot spiereiwitten kunnen worden omgebouwd in het lichaam.
"Ze kunnen bovendien het herstelmechanisme in de cel afremmen", legt Mesotten uit.
Voor alle duidelijkheid: eens de patiënten na hun ziekenhuisopname revalideren, zijn de extra eiwitten wel een meerwaarde.
Hoe ging het onderzoek in zijn werk? De 'PRECISe-studie' werd uitgevoerd in 5 Belgische ziekenhuizen (CHU de Liège, CHR Citadelle Liège, UZ Brussel, AZ Groeninge en Ziekenhuis Oost-Limburg) en 5 Nederlandse ziekenhuizen.
In totaal werden 935 kritiek zieke patiënten gevolgd tot 6 maanden na hun opname. Tijdens hun verblijf op intensieve zorg kreeg de helft van de patiënten standaard sondevoeding (1,3 gram eiwitten per kilogram lichaamsgewicht per dag), terwijl de andere helft een eiwitrijke sondevoeding (2,0 g/kg per dag) kreeg.
In zowat de helft van de gevallen ging het om patiënten die acuut in het ziekenhuis werden opgenomen met een sepsis, een zware veralgemeende infectie. Alle patiënten uit het onderzoek moesten ook minstens 3 dagen beademd worden.
Wat zijn de conclusies van het onderzoek?
De patiënten die meer eiwitten toegediend kregen, waren er niet beter aan toe, toont de studie. Dit zijn de voornaamste conclusies:
Hun levenskwaliteit lag na de intensieve zorg lager dan die van patiënten met een standaardinname van eiwitten. Ze waren bijvoorbeeld minder in staat om voor zichzelf te zorgen (bijvoorbeeld zichzelf wassen of huishoudelijke taken doen), hadden meer problemen met stappen of hadden meer pijn.
Vaak moesten ze langer in het ziekenhuis blijven.
De kans op sterfte tijdens de opgevolgde periode was 42 procent, vergeleken met 38 procent voor de 'standaardgroep'. Dat verschil is statistisch niet significant, "maar het is klinisch wel relevant", vertelt Mesotten.
Ze vertoonden meer maag- en darmproblemen zoals een opgeblazen gevoel, misselijkheid of braken.
De verminderde levenskwaliteit was meer uitgesproken bij vrouwelijke patiënten. "Dit zou kunnen zijn omdat vrouwen gemiddeld minder spiermassa hebben en daardoor mogelijk gevoeliger zijn voor een overmaat aan eiwitten", zeggen de onderzoekers.
Hoe moet het nu verder?
De onderzoekers pleiten voor nieuwe aanbevelingen wat betreft de dosering van eiwitten op intensieve zorg. Ook zou een verdere personalisatie, op basis van geslacht, overwogen kunnen worden. Er volgt zeker nog verder onderzoek in de materie, zegt Mesotten.
