Het ontslag van 2 kopstukken uit de culturele wereld veroorzaakt commotie in Slovakije. Gisteravond zijn duizenden mensen op straat gekomen tegen de omstreden beslissingen van Martina Simkovicova, minister van Cultuur in de populistische regering van Robert Fico. De betogers verwijten haar en de regering ervan onafhankelijke instellingen meer en meer in hun greep te willen krijgen.
Ontslag van theater- en museumdirecteur leidt tot commotie en protest in Slovakije
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Zo'n 18.000 mensen kwamen gisteravond op straat in de hoofdstad Bratislava. Tot de betoging was opgeroepen door de oppositie, nadat de dag voordien ook al de culturele wereld zelf had actiegevoerd.
De betogers uitten hun ongenoegen over een aantal nieuwe beslissingen van Martina Simkovicova, de nationalistische minister van Cultuur in de regering van de populistische premier Robert Fico.
Vorige week ontsloeg ze zowel de directeur van het Nationaal Museum als die van het Nationaal Theater, dat ook het belangrijkste ballet- en operahuis van het land omvat. De ontslagen kwamen zonder voorafgaande waarschuwing en de motivering ervan wordt betwist.
"Regering wil niet dat cultuur vrij is"
Vooral Matej Drlicka, die het Nationaal Theater leidde, heeft zijn ontslag fel aangevochten. Hij werd aan de kant gezet omdat minister Simkovicova hem, net als zijn collega van het Nationaal Museum, "politiek activisme" verwijt. Ook zegt ze dat hij buitenlandse operazangers verkoos boven Slovaakse.
Daarnaast zou hij onvoldoende hebben gereageerd na een incident op 1 juni, dat is Kinderdag in Slovakije en veel andere voormalige gewezen communistische landen van het voormalige Oostblok. Tijdens een voorstelling kwam toen een kristallen kroonluchter naar beneden. Niemand raakte gewond, maar voor minister Simkovicova was het een incident "dat de reputatie van de instelling ernstig schaadde".
"De verklaringen die Simkovicova geeft zijn een optelling van volstrekte leugens", reageerde Drlicka afgelopen weekend nog in de Britse krant Observer/The Guardian. "De enige reden is dat haar regering niet wil dat cultuur vrij is."
Protestbeweging komt opnieuw op gang
De ontslagen in de culturele wereld passen volgens de betogers in een plan om onafhankelijke overheidsinstellingen onder controle van de regering te brengen.
De eerste instelling die in het vizier kwam van de nieuwe regering was de openbare omroep. Die werd 2 maanden geleden ontbonden en vervangen door een nieuwe. Die moet volgens Simkovicova "ondubbelzinnig nationaal en staatsvormend" zal zijn.
Simkovicova, die de plannen voor de vernieuwde omroep vormgaf, werkte vroeger zelf voor een tv-zender die een forum bood voor samenzweringstheorieën. Net als de directeurs van de cultuurinstellingen kreeg ook de vroegere omroep van haar het verwijt "activistisch en vooringenomen" te zijn.
De nieuwe omroep zal volgens critici niets meer zijn dan een volgzame spreekbuis van de regering. Maandenlang kwamen mensen massaal op straat om - tevergeefs - te protesteren tegen de beslissing om de openbare omroep op te doeken.
Na de mislukte moordaanslag op premier Robert Fico op 15 mei vervaagde de protestbeweging. Door de nieuwe ontslagen in de culturele wereld lijkt ze een tweede adem te vinden.
