De Italiaanse culinaire sector heeft last van een oncontroleerbare krabbenplaag. Tot voor kort leefde de Amerikaanse blauwe zwemkrab alleen in de kustgebieden van Noord- en Zuid-Amerika, maar nu komt ze ook in Europese wateren voor. Zonder echte natuurlijke vijanden groeien de aantallen erg snel. Ze voeden zich met Italiaanse zee-producten die onmisbaar zijn voor traditionele gerechten. Italië onderneemt nu actie.
Italiaanse actie tegen invasie van blauwe krabben, die traditioneel pastagerecht 'alle vongole' bedreigt
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De Amerikaanse blauwe zwemkrab werd voor het eerst gespot voor de Spaanse kust in 2012. Het is niet helemaal duidelijk hoe de krab er is terechtgekomen. Waarschijnlijk werden de larven van het dier vervoerd in het ballastwater van transportschepen. Dat ballastwater wordt gebruikt om de diepgang, stabiliteit en sterkte van een zeeschip te verbeteren als het schip niet geladen is.
Wanneer schepen hun ballastwater opnemen in een gebied waar de blauwe zwemkrab voorkomt, kunnen de larven van de krab daarin worden meegevoerd. Wanneer dat ballastwater later in Europese havens wordt geloosd, kunnen de larven zich daar vestigen en verder verspreiden.
De zwemkrab heeft het hier best naar zijn zin. Hogere watertemperaturen maken Europese wateren steeds geschikter voor de soort om te overleven en zich voort te planten, waardoor de krab zich gemakkelijker kan vestigen in nieuwe gebieden.
Pasta alle vongole bedreigd
Lang niet iedereen is er tevreden mee, zeker niet in Italië. Daar wordt het maritieme zeeleven bedreigd door een ware blauwe krabbeninvasie. Zo ook in de baai van Veneto, de Italiaanse regio waar ook de populaire stad Venetië ligt. Daar heeft de krab geen natuurlijke vijanden. De krabben voeden zich met schelpen, mosselen en oesters, waardoor al 90 procent van de populatie schelpdieren verdwenen is.
Volgens de lobbygroep Coldiretti, die onder andere de visindustrie vertegenwoordigt, zou de blauwe krab al voor meer dan 100 miljoen euro aan schade hebben aangericht.
Dat leidt tot grote problemen, niet alleen voor het ecosysteem, maar ook voor de lokale economie. Zo wordt ook één van de meest legendarische traditionele gerechten van Italië bedreigd: de pasta alle vongole. Naast spaghetti, olijfolie, peterselie, sjalotten, look, peper en zout, pronken er op het gerecht ook venusschelpen. En die schelpen zijn net ook één van de favoriete maaltijden van de blauwe krab.
In combinatie met de lang aanhoudende droogte in Italië zijn de schelpen erg schaars (en vooral erg duur) geworden. "Het is een catastrofe. We zitten op een nulproductie. We vangen alleen maar krabben", zegt Paolo Mancin, hoofd van de Visserscoöperatie van de Polesine, een deel van de Po-delta.
Italië grijpt in
In Italië blijven ze niet bij de pakken zitten en zijn ze vastberaden om hun culinaire tradities met hand en tand te verdedigen. Een eerste initiatief kwam er in 2023 van de Italiaanse overheid. Die maakte 2,9 miljoen euro vrij om de verspreiding van de krabben tegen te gaan. Het geld zou worden gebruikt om coöperatieven van vissers en zogenaamde 'aquafarmers' te ondersteunen om het aantal krabben terug te dringen.
Toch bleek dat niet voldoende en nam het aantal krabben niet af. De Italiaanse overheid gooide het vervolgens over een andere boeg en probeerde Italianen te stimuleren om meer blauwe krab te eten. Er is nu ook een speciaal commissaris aangesteld die dat plan moet coördineren. Al blijkt dat minder eenvoudig dan gedacht.
Waarom kan de blauwe zwemkrab zich zo snel voortplanten?
Blauwe zwemkrabben zijn zeer vruchtbaar, een vrouwtje kan tot 8 miljoen eieren per jaar produceren. De krabben hebben een korte levenscyclus en kunnen zich al binnen een jaar voortplanten. Daarnaast kunnen vrouwtjes sperma opslaan, waardoor ze meerdere broedsels kunnen produceren zonder opnieuw te paren.
Hun brede tolerantie voor verschillende zoutgehalten en temperaturen maakt dat ze zich in diverse omgevingen kunnen voortplanten. Ten slotte hebben ze weinig natuurlijke vijanden buiten hun oorspronkelijke leefgebied, wat hun overlevings- en voortplantingskansen vergroot.
Over het algemeen worden de regels rond de consumptie en het vissen van zeedieren vastgelegd in het Algemeen Visserijbeleid (CFP) van de Europese Unie. Daar bestaat een lijst met de invasieve soorten waar de Unie zich zorgen om maakt. Dieren die op de lijst staan, mogen niet worden verhandeld, gehouden, gebruikt of uitgewisseld.
De redenering hierachter is dat het vissen en vermarkten van niet-inheemse soorten de populariteit kan opkrikken. Dat zou het moeilijk maken om de aantallen van die soorten te beteugelen.
Momenteel staat de blauwe zwemkrab niet op de lijst en mag de krab dus worden verhandeld en verwerkt in gerechten. Maar in de niet zo verre toekomst zou dat wel eens kunnen veranderen. In maart vorig jaar heeft de Europese Commissie de procedure opgestart om de blauwe krab als een "gevaarlijke invasieve soort" te bestempelen en op de lijst te plaatsen. Dat zou een grote stap terug zijn voor het huidige plan van de Italiaanse regering.
Volop experimenteren
In de culinaire sector is alvast veel goede wil om met de blauwe krabben aan de slag te gaan. "In de Venetiaanse keuken zijn we altijd gewoon geweest om met verschillende soorten krabben te koken", vertelt Denis Begiqi, chef-kok bij Ristorante Adriatica in het Palazzo-hotel in Venetië, aan de Washington Post. "We maken er heerlijke pastagerechten mee."
En dus wil Begiqi wel aan de slag met de invasieve blauwe krab. "Hoe ik het zie, moeten we er alles aan doen om het erfgoed dat we hebben, te beschermen", zegt hij. Begiqi en zijn sous-chef gebruiken daarom zoveel mogelijk blauwe krab als ze kunnen, om de lagune te beschermen. De krab wordt verwerkt in pasta- en risottogerechten, maar ook in vleesballetjes en bao, een soort broodje.
Begiqi's voorbeeld wordt ook gevolgd door andere chefs. Ook Chiara Pavan, chef bij de Venissa en bekroond met een Michelinster, experimenteert wel vaker met nieuwe producten. Zelf noemt ze het "een milieubewuste keuken". Logisch dus dat ook zij de wapens - in dit geval mes en vork - wil opnemen tegen de blauwe krab.
