Na jaren ijveren voor meer macht bij de Verenigde Naties, "wil Afrika niet langer wachten", zegt Sierra Leone's president Julius Maada Bio tijdens een VN-vergadering. Hij dringt aan op permanente zetels voor Afrika in de VN-veiligheidsraad. Antonio Guterres, secretaris-generaal van de VN treedt hem bij en vraagt voor een herstructurering van het "verouderde VN-systeem".
Afrika eist permanente rol op in VN-Veiligheidsraad: "Systeem is verouderd"
Emilie Joubert
Gepubliceerd:
President Bio riep zelf een vergadering samen om de rol van Afrika in de Verenigde Naties hoger op de agenda te zetten. Hij klaagt aan dat het continent ondervertegenwoordigd is in de belangrijkste veiligheids- en vredesorganisatie van de wereld.
We verwachten dat onze oproep voor rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid gehoord wordt
President Julius Maada Bio
"De tijd van omslachtige maatregels en tergend trage vooruitgang is voorbij. Afrika is het slachtoffer van een gedateerde, niet-representatieve Veiligheidsraad. We verwachten dat onze oproep voor rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid gehoord wordt", aldus Bio. De Afrikaanse Unie wil vier extra zetels voor Afrikaanse lidstaten, waarvan twee permanente plaatsen in de Veiligheidsraad.
Wat is de VN-Veiligheidsraad?
Na de Tweede Wereldoorlog hunkert de wereld naar vrede en omkadering voor internationale samenwerking. Als antwoord daarop, worden de Verenigde Naties opgericht. De VN-Veiligheidsraad, één van de zes belangrijkste organen van de VN, komt in 1945 voor het eerst samen.
Het hoofdkwartier van de Raad is in New York. De leden komt daar samen om toe te zien op de vrede en veiligheid in de wereld.
Als het misloopt, kan de Raad sancties heffen, (militaire) vredesmissies inzetten in conflictgebieden en aanbevelingen doen.
De raad is samengesteld uit permanente en niet-permanente leden:
5 permanente lidstaten met vetorecht: China, Rusland, de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië.
10 niet-permanente lidstaten die wisselen om de twee jaar en verkozen worden.
"Het is tijd om Afrika's vredeskracht te ontketenen"
De impact van VN-beslissingen op Afrika mag niet worden onderschat. Het Afrikaanse continent heeft wereldwijd de snelst groeiende populatie. De 54 Afrikaanse landen vormen 28 procent van de lidstaten van de VN. In veel regio's worden vluchtelingen opgevangen. En op dit moment vinden er 5 (van de 11) VN-vredesmissies in Afrika plaats.
VN-secretaris Guterres vatte het zo samen: "Afrika kent veel voorbeelden van eenheid en solidariteit in een verscheurde wereld. Maar de menselijke kosten van de conflicten in Afrika is hartverscheurend, het daarbij horende verlies in vooruitgang is tragisch. Het is nu tijd om Afrika's vredeskracht te ontketenen en Afrika's leiderschap op het gebied van vrede en op het wereldtoneel te versterken."
President Bio samen met secretaris-generaal Guterres tijdens de General Assembly van de VN in 2023.
Maandag zetelde president Bio de vergadering voor waarin hij aandacht vraagt voor de rol van Afrika in de VN-Veiligheidsraad.
Guterres aarzelde tijdens de vergadering niet om kritisch naar de VN te kijken. Hij steunt de vraag van Afrika. Op X herhaalt hij zijn visie: "De Veiligheidsraad is er in gefaald om mee te gaan met zijn tijd. Afrikaanse stemmen en inzichten moeten een onderdeel zijn van de beraadslagingen en acties van de Raad."
Een momentum voor verandering
De Afrikaanse Unie is niet alleen in haar oproep. Meerdere landen hopen dat er nu een momentum komt voor verandering en eerlijke vertegenwoordiging. De wereldleiders kunnen een nieuwe betekenis geven aan hoe internationale samenwerking eruit kan zien in de 21e eeuw.
Simpel wordt die verandering niet. Er zijn veel uiteenlopende ideeën over hoe de VN-Veiligheidsraad aangepast kan worden. Die discussies gaan over of er wel of niet nood is aan uitbreiding, welke landen en regio's betrokken moeten worden en of er nog vetorecht mag zijn.
In afwachting van een nieuwe VN-structuur ondernemen Afrikaanse landen steeds vaker zelf actie op het wereldtoneel. Zo spande Zuid-Afrika eerder dit jaar een rechtszaak aan bij het Internationaal Gerechtshof tegen Israël. En de Afrikaanse Unie vervoegde een jaar geleden de G20 als permanent lid.
De huidige verdeling van de 10 niet-permanente zetels De 10 niet-permanente zetels van de VN-Veiligheidsraad worden onder deze continenten en regio's verdeeld:
3 lidstaten uit Afrika
2 lidstaten uit Azië
2 lidstaten uit Latijns-Amerika en de Caraïben
2 lidstaten uit West-Europa (en Overige)
1 lidstaat uit Oost-Europa
