5.000 jaar oude paalsporen van gebouw gevonden tijdens opgravingen op bouwwerf Maaseik: "Heel uitzonderlijk in Vlaanderen"

Op de bouwwerf van Box2Lock aan de Weerstersteenweg in Maaseik is per toeval een uitzonderlijke archeologische ontdekking gedaan. Tijdens graafwerken zijn resten aangetroffen van een nederzetting die voorlopig gedateerd wordt in het laatneolithicum, ongeveer zo’n 5.000 jaar geleden.

“De vondst van de paalsporen van een gebouw uit het laatneolithicum is heel uitzonderlijk in Vlaanderen”, vertelt archeologe Petra Driesen. “Tot nu toe werden de resten van minimaal 1 en mogelijk zelfs 2 gebouwplattegronden blootgelegd. Waarschijnlijk gaat het om een afdruk van een woning, hoeve of boerderij. Door de opengelegde kuilen, waar ooit de palen van het gebouw instonden, met elkaar te verbinden, gaan we proberen om de plattegrond te reconstrueren. Die gaan we dan vergelijken met plattegronden van vergelijkbare sites in de omgeving”, vervolgt ze.

Behalve de kuilen werden op de site ook nog andere vondsten aangetroffen. “Rond de paalkuilen vonden we ook heel wat kleinere kuilen terug”, vertelt Driesen. “Die kuilen kunnen bijvoorbeeld gegraven zijn om afval in te gooien, maar het precieze doel ervan achterhalen blijft moeilijk. Daarnaast hebben we ook heel wat andere vondsten opgegraven die een beter zicht geven op het totale plaatje. Hier in Maaseik vonden we zo bijvoorbeeld handgevormd aardewerk dat niet op een pottenbakkerswiel gedraaid werd, stukjes van vuurstenen werktuigen en een fragment van een gepolijst stenen bijltje”, vervolgt ze.

De aangetroffen handgevormde aardewerken en vuurstenen werktuigen getuigen van een samenleving die zich al aan landbouw had gewijd, in tegenstelling tot de prehistorische jagers-verzamelaars die voordien in deze streken leven.

Het gaat dus om een vondst uit het laatneolithicum of de nieuwe steentijd. De nederzetting is dus uniek voor Vlaanderen en Limburg, waardoor ze nog vrij onbekend is voor de archeologen.

Driesen: “Het gaat waarschijnlijk om resten van een nederzetting van de Stein-Vlaardingencultuur. Er zijn nog maar enkele sites uit die periode gevonden in onze regio, dus zowel de periode zelf als de cultuur zijn erg zeldzaam. Meestal zijn deze vondsten ook weinig informatief, omdat het gaat om losse vondsten zonder context. Maar omdat we op de site al verschillende voorwerpen vonden, is dit ongelooflijk waardevol voor verder onderzoek”, besluit ze.

Waar de ontdekkingen ontzettend waardevol zijn voor het team van archeologen, zijn de vondsten minder goed nieuws voor grondeigenaar Theo Huisman.

“We waren volop bezig met de werken voor het plaatsen van storage units op de grond”, vertelt Huisman. “Nu blijkt dit een archeologische site te zijn, hetgeen voor ons toch wel een gigantische financiële aderlating betekent. Als grondeigenaar zijn dan ook verplicht om alle archeologische kosten op ons te nemen. In ruil daarvoor krijgen we wel een premie, maar die dekt uiteraard zeker niet alle kosten.”

Ook de timing en planning van de werken moesten verschoven worden, al valt dat al bij al nog mee: “In totaal lopen de werken zo’n 2 à 3 weken vertraging op. Gelukkig kan onze aannemer wat schuiven met de ploegen, waardoor we de voorziene opleverdatum eind 2024 normaal gezien wel zouden kunnen behouden”, besluit Driesen opgelucht.

Volgens Huisman zullen de vondsten nadien geschonken worden aan het Regionaal Archeologisch Museum. Zo zijn ze niet alleen wetenschappelijk waardevol, maar zijn ze ook van groot educatief belang voor de gemeenschap.