Voorzittersverkiezingen Open VLD van start, laatste debat tussen 8 kandidaten: "Het wordt alles of niks voor de partij"

Vanaf vandaag kunnen ongeveer 40.000 Open VLD-leden kiezen wie hun nieuwe voorzitter wordt. Tot en met zaterdag mogen ze online hun stem uitbrengen. Als niemand meer dan de helft van de stemmen haalt, dan volgt er een tweede stemronde tussen de twee kandidaten met de hoogste score.

De 8 kandidaat-voorzitters trokken afgelopen weken langs lokale afdelingen overal in Vlaanderen. Meer dan 10 keer gingen ze in debat. Gisterenavond kruisten ze voor een publiek van een 100-tal militanten en lokale mandatarissen een laatste keer de degens in het Liberaal Huis in Antwerpen.

De Koekenstad is volgens lokaal lijsttrekker Willem-Frederik Schiltz de uitgelezen plek om over de toekomst van Open VLD te debatteren. "De miserie waar de partij nationaal in zit, die hebben wij hier lokaal al meegemaakt."

Om de miserie van de verkiezingsuitslag achter zich te laten heeft de partij nood aan vernieuwing. De kandidaten proberen de aanwezigen er allemaal van te overtuigen dat net zij de verpersoonlijking van die vernieuwing zijn.

Frédéric De Gucht – zoon van – heeft door zijn achternaam de perceptie tegen. Kan iemand met zo'n liberale stamboom echt voor een nieuw elan zorgen? In al zijn tussenkomsten benadrukt hij zijn achtergrond als ondernemer: "We hebben nood aan nieuw bloed, niet aan een beroepspoliticus" aldus De Gucht. 

Voormalig staatssecretaris Eva De Bleeker geniet de meeste naamsbekendheid. "Buiten mijn 2 jaar als staatssecretaris heb ik altijd buiten de politiek gewerkt", probeert ook zij de militanten te overtuigen dat ze geen deel uitmaakt van het partijestablishment.

West-Vlaming Stefaan Nuytten ziet zich als een tijdelijke "crisismanager": "Na 2 jaar maak ik weer plaats voor een andere voorzitter." Voormalig jongerenvoorzitter Bert Schelfhout - zelfverklaard "Mr Proper van Open VLD"- wil "een grote schoonmaak houden binnen de partij."

Het recept dat de kandidaten voor die vernieuwing naar voren schuiven verschilt weinig. De partij moet opnieuw een duidelijke liberale koers varen en die beter uitdragen. Vooral als het gaat over de economie. Ondernemerschap stimuleren, minder overheidsinmenging en lagere belastingen, klinkt het unaniem.

Ook "de basis" moet opnieuw meer macht krijgen binnen de Open VLD. Die partijnaam verdwijnt trouwens zeker, ook daar zijn alle kandidaten het over eens.

"We moeten geloofwaardigheid en gedurfde principes vooropstellen", vindt Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde. "We zijn te bang geweest en te veel op zoek gegaan naar het compromis in het verleden. We moeten ook weerstand durven omarmen en niet voor iedereen goed willen doen. Als 70 procent van de kiezers tegen je is, kan je nog altijd de verkiezingen winnen met 30 procent."

Ook volgens Vincent Verbeecke mist de partij in de eerste plaats scherpte. "We moeten bijvoorbeeld durven zeggen dat naar de dokter gaan vandaag voor veel mensen te goedkoop is. 2 miljoen Belgen betalen 1 euro remgeld, dat is niet meer oké."

"We hebben onze eigen principes aan de kant geschoven de afgelopen jaren omdat we dachten dat wij een staatsdragende partij moesten zijn". Verbeecke speelt in Antwerpen een thuismatch. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in oktober duwt hij er de lijst. Wanneer de voormalige woordvoerder van Gwendolyn Rutten aan het woord komt, gaat de applausmeter de hoogte in.   

Achter de eensgezindheid gaan wel degelijk inhoudelijke verschillen schuil. Vande Reyde kwam met een uitgebreid en concreet programma dat hij aan alle 40.000 stemgerechtigde leden bezorgde. Maxime Natus, werkzaam op de studiedienst, ziet zichzelf als de "kandidaat van de inhoud" en probeert de Antwerpenaren te overtuigen met een pleidooi om de partij zowel economisch als cultureel naar rechts te doen opschuiven. 

Echt scherp is het debat nooit. Tot frustratie van sommige aanwezigen, die de kandidaten zelf het vuur aan de schenen willen leggen. "Er is gewoon geen discussie mogelijk", roept iemand uit de zaal. 

Die is er wel onder de kandidaten over een mogelijke decumul – waarbij de rol van parlementslid en burgemeester niet meer gecombineerd zou mogen worden – en het standpunt van de partij over asiel en migratie.

"De toegang tot de sociale zekerheid moet strenger voor nieuwkomers", vindt Tineke Van hooland. "Zo simpel is het niet", countert De Bleeker haar. Juridisch is een onderscheid maken tussen mensen onmogelijk. "Ook voor mensen die hier geboren zijn moet de toegang tot de sociale zekerheid strenger", besluit ze.

Ook flexijobs zijn een twistpunt. Vande Reyde houdt er een stevig pleidooi voor. De Gucht vindt de uitbreiding van het systeem een fout: "Dat ontwricht de arbeidsmarkt. We moeten die fundamenteel hervormen en niet altijd maar pleisters bijplakken op de wonde. Dat is typisch Belgisch."

Op de vraag wie hun voorkeur wegdraagt, klinken bij de aanwezigen na het debat vooral de namen van De Bleeker, Verbeecke en Vande Reyde. Ook De Gucht oogst bijval. "Hij heeft zich de afgelopen campagne echt op de kaart gezet", vindt een militant uit Beveren die de afgelopen weken verschillende debatten bijwoonde. "Hij is no-nonsense en ik denk dat hij als ondernemer veel leden kan aanspreken."

Al stellen sommigen zich de vraag of er onder de kandidaten wel iemand is die het tij echt kan doen keren. "Ik heb vandaag heel weinig toekomst gehoord”, werpt iemand hen voor de voeten. "Ik wil verrast worden. Verkiezingen win je niet met een analyse van het verleden, maar met een geloofwaardig en wervend verhaal over de toekomst. Ik heb dat niet gehoord"

"Het wordt hoe dan ook alles of niks voor onze partij" wijst een partijlid op het belang van de verkiezingen. "Ofwel slagen we er in de komende jaren terug op te staan als liberalen, ofwel is het gedaan". "Ik denk hoe dan dat er een politieke herverkaveling aankomt. Het is tijd voor één groot rechts project in Vlaanderen", voegt iemand toe. 

Al klinkt er ook optimisme. "We moet af van dat imago van postjespakkers, maar inhoudelijk is er geen probleem. Een liberale partij die de vrijheid centraal stelt zal altijd kunnen blijven bestaan" denkt een aanwezige die al bijna 50 jaar over een lidkaart beschikt. 

De partijleden krijgen nu 6 dagen om hun stem uit te brengen. De campagne zit er dus niet op. Wie er in deze vakantieperiode de komende dagen in slaagt veel liberalen te mobiliseren om ook effectief hun stem uit te brengen, kan mogelijk een verschil maken. 

De kans lijkt klein dat één kandidaat meteen meer dan de helft van de stemmen weet te veroveren. Na de uitslag op zaterdag zal er duidelijkheid zijn over een mogelijke tweede ronde, die op 19 augustus van start gaat. Op 24 augustus weten we wie de komende jaren mag proberen om de liberalen terug op de kaart te zetten.