1 op de 8 dronken bestuurders in ongeval met gewonden of doden is niet aan proefstuk toe

De dronken bestuurder die vannacht 2 ouders en hun 8-jarige dochter van achteren aanreed bij een fataal ongeval op de E403, was lang niet aan zijn proefstuk toe. De vijftiger uit Torhout was al meer dan 10 keer veroordeeld, onder andere voor rijden onder invloed. Zijn rijbewijs was ook al verschillende keren ingetrokken. 

Op het moment van het dodelijke ongeval had de man wel een geldig rijbewijs. De aanrijder zelf kwam er met een hersenschudding van af. De man had 3 tot 4 keer meer gedronken dan de toegelaten drempel van 0,5 promille. Vanmorgen was hij nog niet nuchter genoeg om verhoord te worden. 

Die bestuurder is geen alleenstaand geval. Wie positief test op alcohol na een letselongeval - een ongeval met gewonden of doden - heeft in 13 procent van de gevallen al eerder zo'n letselongeval gehad. 1 op de 8 dronken bestuurders die bij een zwaar ongeval betrokken is, had dus al eerder zo'n ongeval. 

Bij bestuurders die nuchter zijn tijdens het letselongeval, was 'amper' 6,3 procent al eerder betrokken in een zwaar ongeval. Dat blijkt uit cijfers van het Verkeersinstituut VIAS, dat keek naar ongevallen tussen 2015 en 2023. 

In 2023 waren er in totaal 4.050 letselongevallen waar alcohol in het spel was: een van de partijen testte positief na het ongeval. Mogelijk is dat een onderschatting, omdat er niet altijd getest wordt op alcoholintoxicatie. In vergelijking met 10 jaar geleden (2014) is het aantal letselongevallen met bestuurders die positief testen op alcohol wel met 10 procent gedaald.

Voor recidivisten, zoals het geval lijkt bij de bestuurder van gisteren, is een rijbewijs met punten aangeraden, zegt VIAS. "Je moet kijken wat mensen nog op hun trackrecord hebben. Dat kan alleen maar als je een goed systeem hebt om alle overtredingen in kaart te brengen. Het rijbewijs met punten is zo'n systeem", zegt woordvoerder Stef Willems.

Bij een rijbewijs met punten krijg je 'strafpunten' afhankelijk van de zwaarte van de overtreding. Die punten worden ook bijgehouden. Een vereiste voor zo'n systeem is een eengemaakte database voor verkeersovertredingen: er bestaat al het 'MaCH-systeem' van justitie, maar daar zitten GAS-boetes niet in.

In het regeerakkoord van de vorige federale regering stond al dat een rijbewijs met punten "de basis vormt" van de aanpak van recidive, maar de regeling werd geblokkeerd door de Franstaligen van de PS en MR. Volgens verschillende kranten ligt een rijbewijs met punten opnieuw op de federale onderhandelingstafel. Al 22 EU-lidstaten hebben zo'n systeem. 

Blijft het probleem dat overtreders ook zonder geldig rijbewijs in hun wagen kunnen stappen, al dan niet dronken. Op termijn ziet VIAS daarom heil in een digitaal rijbewijs en een rijbewijsslot. "Dat wil zeggen dat je wagen, deelwagen of huurwagen enkel open gaat met een geldig rijbewijs", zegt Willems. 

Een rijbewijsslot is zo op meerdere voertuigen van toepassing, in tegenstelling tot een alcoholslot, dat aan 1 wagen is gekoppeld. "Maar ook bij een alcoholslot wordt er wel gekeken naar afwijkend rijgedrag. Wanneer iemand bijvoorbeeld 2 maanden niet met z'n wagen rijdt, zal dat opvallen."

"Een alcoholslot wordt nu al verplicht opgelegd als je betrapt wordt met 1,8 promille", legt Willems uit. "Er rijden momenteel in ons land meer dan 1.000 mensen rond met zo'n verplicht alcoholslot. Het grote probleem daarbij is dat er vaak veel tijd zit tussen de inbreuk en het moment dat die mensen voor de rechter verschijnen." 

Voor minder zware profielen blijft nultolerantie voor alcohol achter het stuur het 'duidelijkste', vindt VIAS. "We overschatten stelselmatig wat we nog kunnen met enkele glazen alcohol op. Nultolerantie maakt het ook makkelijker om mensen aan te spreken op hun gedrag. Bovendien wil 0 niet zeggen dat je geen likeurpraline meer mag eten. Er zal altijd een kleine technische tolerantiemarge blijven."