Tegen 2032 wil de NMBS 176 van de 555 treinstations in ons land volledig toegankelijk maken. 70 procent van de treinreizigers neemt de trein in die 176 stations, zegt de spoorwegmaatschappij. De doelstelling van de NMBS klinkt misschien wel ambitieus, maar is het ambitieus genoeg? Reizigersorganisatie TreinTramBus reageert sceptisch, en ook de ervaringsdeskundigen met wie wij spraken, hebben zo hun bedenkingen.
NMBS wil 176 van de 555 stations toegankelijk maken tegen 2032: "Het mag best wat meer zijn"
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Momenteel zijn 106 van onze 555 treinstations volledig toegankelijk. 4 jaar geleden waren dat er 78. Het afgelopen jaar heeft de NMBS naar eigen zeggen 6 stations 'autonoom toegankelijk' gemaakt. Tegen 2032 moeten er 176 stations autonoom toegankelijk zijn, zegt de NMBS. De spoorwegmaatschappij zal nog een flink tandje mogen bijsteken om haar doelstelling te halen.
Wanneer is een station autonoom toegankelijk?
Als het is voorzien van een helling of een lift naar elk perron.
Als de perrons 76 centimeter hoog zijn.
Als de perrons met geleidelijnen voor slechtzienden zijn uitgerust.
Als er minstens één toegankelijke ticketautomaat met een assistentieknop is, waardoor reizigers onmiddellijk in contact komen met een NMBS-medewerker die de bediening van de automaat vanop afstand kan overnemen.
Nog volgens de NMBS zijn nu 194 treinstations uitgerust met verhoogde perrons, maar die zijn dus niet allemaal 'autonoom toegankelijk'.
"Gebrek aan ambitie"
"Dit getuigt van een gebrek aan ambitie van de NMBS", reageert Peter Meukens van reizigersvereniging TreinTramBus. "Wat heb je aan het feit dat 176 stations toegankelijk zullen zijn als je als rolstoelgebruiker makkelijk de trein op kan in Antwerpen-Centraal, maar er niet uit raakt bij aankomst in Zedelgem bijvoorbeeld?"
Ter vergelijking: in Nederland reist nu al 90 procent van de treinreizigers van en naar een 'zelfstandig toegankelijk station'. Infrastructuurbeheerder ProRail plant om tegen 2030 alle 399 Nederlandse stations zelfstandig toegankelijk te maken.
"Het mag allemaal wat meer zijn", beaamt ervaringsdeskundige Veerle Baert, zelf rolstoelgebruikster. "Ik woon in Gent en heb ooit mijn job in Brussel moeten laten staan, omdat ik 's avonds moeilijk weer thuis raakte met de trein. 's Morgens was het geen probleem om assistentie te reserveren, omdat je dan weet met welke trein je naar Brussel moet, maar 's avonds was dat veel moeilijker omdat ik niet altijd wist hoe lang een vergadering bijvoorbeeld zou uitlopen. Dat was allemaal behoorlijk frustrerend." Ze werkt nu als docente aan de Arteveldehogeschool in Gent.
Soms is het gewoon absurd
Veerle Baert
Ook de aanhoudende werken in het station Gent-Sint-Pieters speelden Baert wel eens parten. "De trein naar Brussel vertrekt meestal aan de twee - vernieuwde - perrons aan de achterzijde van het station. Maar het was voor mij geen optie om daar op assistentie te wachten, want de paal waar je die assistentie moet oproepen bevindt zich aan de voorzijde van het station. Tussen die paal en het perron ligt voor de rolstoelgebruiker een heel hindernissenparcours."
Die assistentie is er trouwens niet zomaar. In 41 stations moet die tot 3 uur op voorhand telefonisch worden gereserveerd, in 132 stations tot 24 uur op voorhand. Voor de andere stations is assistentie reserveren niet mogelijk. "Het aantal stations waar je assistentie kan aanvragen, is te beperkt", vindt Reinhart Niesten, rolstoelgebruiker en beleidsmedewerker bij belangenvereniging Dito.
"Schaf die reservatieplicht toch af", zegt Veerle Baert. "Soms is het gewoon absurd. Zelf woon ik in de buurt van het station Gent-Dampoort, en soms moet de NMBS een begeleider vanuit Gent-Sint-Pieters sturen als je assistentie vanuit Gent-Dampoort vraagt." "Het principe van reservatie voor openbaar vervoer staat haaks op het woord openbaar", vindt Niesten.
"Er is méér nodig"
Begin dit jaar heeft de NMBS een eerste van in totaal 130 treinstellen voorgesteld die het voor mensen met een beperkte mobiliteit beter zouden moeten maken. "Dat is al een hele verbetering voor rolstoelgebruikers, mensen met een scootmobiel of mensen met zware koffers of een fiets", denkt Veerle Baert. "Eén zo'n wagon per trein is al voldoende, als die ook nog eens kan stoppen ter hoogte van de lift op een perron."
Het is vooral een politieke verantwoordelijkheid om de NMBS voldoende middelen te geven
Reinhart Niesten (vzw Dito)
"Er is echt méér nodig voor mensen met een beperkte mobiliteit. Zoniet dreigen zij tot thuis binnenblijven te worden veroordeeld. Of tot een dure taxirit als ze zelf niet in staat zijn om auto te rijden." Veerle Baert heeft het over een keten: efficiënte assistentie, verhoogde perrons en toegankelijke treinstellen. "Waarom kan het in andere landen wel? In Italië bijvoorbeeld ben ik zonder enig probleem vanuit een klein station naar Firenze kunnen sporen."
"NMBS, luister ook naar óns", luidt de boodschap van Baert, die intussen kandidaat is op de kartellijst Voor Gent en campagne voert rond het thema toegankelijkheid. "Het is vooral een politieke verantwoordelijkheid om de NMBS voldoende middelen te geven", vindt Reinhart Niesten. "Maak van toegankelijkheid een prioriteit."
