Winstcijfers kansspelsector stijgen, ondanks strengere regels: "Op de onlinegokmarkt is sociale controle onbestaande"

Het laatste jaarverslag van de Kansspelcommissie heeft nogmaals aangetoond dat de gokindustrie een 'booming business' is. In twee jaar tijd steeg de brutowinst van de hele sector met bijna 50 procent (van 1,18 miljard euro in 2021 naar meer dan 1,7 miljard euro in 2023). Ondanks de sterke regulering blijven gokkantoren het dus zeer goed doen.

Vooral het onlinegokken lijkt de wind stevig in de zeilen te hebben. De digitale gokmarkt maakte maar liefst 18 procent meer winst dan in het jaar voorheen. Die cijfers baren experts zorgen.

"Het probleem is dat op de onlinegokmarkt haast geen sociale controle bestaat", legt gokexpert Bram Constandt uit. "Mensen kunnen 24/24 blijven doorspelen. Sinds de coronacrisis kent die industrie een enorme boost."

Hendrik Peuskens, voorzitter van het Vlaams expertisecentrum voor alcohol en andere drugs (VAD), treedt hem daarin bij: "Digtitaal gokken is een instantgebeuren. Alles gaat heel snel, de spanningsboog gaat continu op en af. Dat is een versnellende factor bij het ontwikkelen van verslavingen."

Dat gokken verslavend werkt, is natuurlijk niet nieuw. Er bestonden al tal van regels die de sector in toom moesten houden.

Zo bestaat sinds vorig jaar een verbod op gokreclame en moeten bedrijven de leeftijd van iedere speler controleren vooraleer die toegang kan krijgen tot kansspelen en weddenschappen, zowel online als offline. Daarnaast bestaat een stortingslimiet van 200 euro per week, per aanbieder of website.

Vanaf september komt daar nog een belangrijke regel bij: de minimumleeftijd voor kansspelen wordt verhoogd naar 21 jaar. Ook het verbod op gokreclame zit nog eens in die wet verankerd.

Constandt verwacht veel van de nieuwe wet, al is het nog te vroeg om nu al uitspraken te doen over de effecten ervan. "We moeten blijven dammen opwerpen. Ik pleit bijvoorbeeld voor een overkoepelende consumptielimiet over alle kantoren heen."

Dat de huidige regels nog te laks zijn, bewijzen tal van voorbeelden. "Sommige minderjarigen die online willen gokken, maken een account aan met het rijksregisternummer van een volwassen familielid", geeft Stefaan Savenberg, woordvoerder van de Kansspelcommissie, toe. "Dat valt heel moeilijk te controleren."

De vraag is maar of de nieuwe leeftijdsverhoging dat soort problemen kan aanpakken. Over de verificatie van leeftijden wordt in de nieuwe wet immers met geen woord gerept.

Daarnaast is er het voorbeeld van de zogenaamde EPIS-lijst, een vorm van zelfhulp.  Problematische gokkers  kunnen zich op die lijst inschrijven om zichzelf uit te sluiten van gokactiviteiten. "Maar als je morgen van gedachte verandert, kan je een mailtje sturen en jezelf weer uitschrijven", benadrukt Constandt. "Dat is veel te gemakkelijk."

De kansspelsector zelf, ten slotte, put tegelijk alle mogelijkheden uit die de wetgever voor haar heeft overgelaten. "Reclame maken via eigen kanalen of via amateurvoetbalploegen kan nog altijd", verklaart Constandt.

Niet iedereen is trouwens laaiend enthousiast over de bijkomende verstrengingen. Savenberg kaart nog een probleem aan: "Regels zijn belangrijk, maar de legale sector moet wel aantrekkelijk blijven. Overregulering kan ertoe leiden dat gokkers het illegale circuit gaan opzoeken, waar helemaal geen bescherming meer is."

Tom De Clercq, voorzitter van BAGO (de vereniging van de kansspelsector), treedt hem daarin bij: "Voor alle duidelijkheid: wij zijn voorstander van alles wat de bescherming van de speler dient. Maar op dit moment gokt 1/4 van de spelers via illegale wegen. Wij controleren streng, bijvoorbeeld door gebruik te maken van Itsme. Kantoren zonder licentie doen helaas wat ze willen."

Constandt countert die stellingen: "Er bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs voor de stelling dat strengere wetgeving meer spelers richting de illegaliteit drijft."

De controle van de sector ligt trouwens voor een groot stuk in handen van de Kansspelcommissie zelf. "Maar wij zijn volledig onderbemand", benadrukt Savenberg. "Wij werken in beperkte mate samen met parket en politie, maar met 5 controleurs kom je gewoon niet toe."

Uit een eerder rapport van de Kansspelcommissie bleek dat het aantal nieuwe online spelers licht gedaald is in vergelijking met vorig jaar. Daarbij gaat het natuurlijk enkel om de cijfers die bij de officiële gokkantoren worden bijgehouden. Hoeveel spelers er zijn bijgekomen of weggegaan in de illegale gokindustrie, blijkt onmogelijk te achterhalen.

"Dat is slechts het topje van de ijsberg", verduidelijkt Peuskens, die ook diensthoofd van het team Verslavingszorg in de Psychiatrische Kliniek Alexianen Tienen is. "De voorbije 15 jaar is het aantal mensen met gokstoornissen sterk gestegen. Vroeger ging het om een marginaal fenomeen, maar nu krijgen wij dagelijks vragen binnen."

De problemen die met een gokverslaving gepaard gaan, zijn sterk uiteenlopend. "Naast het financiële aspect - het opbouwen van enorme schulden - kan overmatig gokken ook leiden tot psychologische en relationele problemen. In bepaalde gevallen kan een gokverslaving zelfs fataal zijn", aldus Peuskens.

Dat strenge regels belangrijk zijn, wordt dus door beide experten bevestigd. "Uiteindelijk maakt iedereen zijn eigen keuzes", vertelt Constandt nog. "Het is zeker niet de bedoeling om gokken compleet te gaan verbieden. Maar de schade die gokken kan teweegbrengen, is immens. Bepaalde groepen, zeker jongeren, zijn daar des te gevoeliger voor. We kunnen niet anders dan die mensen tegen zichzelf te beschermen."