Maanden na plotse golf van bendegeweld is rust in Haïti nog steeds niet teruggekeerd: "Situatie blijft zorgwekkend"

Op 12 maart dit jaar dient Haïtiaans premier Ariel Henry zijn ontslag in. De situatie in zijn land is voor hem onhoudbaar geworden. Al weken wordt het land overspoeld door een golf van geweld, dat wordt opgepookt door een alliantie van machtige criminele bendes. De bendes vallen onder meer politiebureaus en vliegvelden aan en hebben zowat 4.500 gevangenen bevrijd uit gevangenissen. Uiteindelijk worden hun eisen ingewilligd: Henry vertrekt en het land krijgt een nieuwe overgangsraad.

Het vertrek van premier Ariel Henry brengt geen einde aan de golf van geweld, en ook de nieuwe overgangsraad krijgt de situatie duidelijk niet onder controle. Maanden na de plotse opwelling van geweld, is de situatie er nog steeds zorgwekkend, getuigt verpleegkundige bij Artsen Zonder Grenzen Karen Ruts. Ze is net terug uit Haïti, en is erg bezorgd over de huidige gang van zaken.

"Heel veel mensen zijn nog steeds op de vlucht voor het bendegeweld. Het geweld blijft erg aanwezig en momenteel blijft de noodtoestand van kracht", vertelt ze in De Ochtend op Radio 1. "Nog altijd werden mensen met schot- of steekwonden binnengebracht. Ook onrechtstreeks merkten we de gevolgen van het bendegeweld. Zo hebben veel mensen niet langer voldoende middelen om naar het ziekenhuis te gaan."

Het ziekenhuis waar Ruts heeft gewerkt, was een traumaziekenhuis. Patiënten worden er opgevangen en doorverwezen naar andere ziekenhuizen. Over het algemeen laten de bendes Artsen Zonder Grenzen hun werk doen, maar toch was het er vaak moeilijk werken.

"Het gezondheidssysteem in Haïti faalt volledig", zegt Ruts. "In de hoofdstad Port-au-Prince werkt nog maar 20 procent van de ziekenhuizen. Dat is catastrofaal voor de bevolking. Mensen zijn dus niet enkel het directe slachtoffer van bendegeweld, maar ook onrechtstreeks hebben veel mensen daaronder te lijden."

Ook voor de medewerkers van Artsen Zonder Grenzen is het vaak zwaar. "Ik hoor van veel collega's dat de werkdruk er nog steeds erg hoog ligt. Het is heel moeilijk om iedereen te verzorgen. Het is sowieso al een erg arm land, maar nu hebben de mensen vooral nood aan stabiliteit en gezondheidszorg. Dat zou al een groot verschil betekenen. En dat mensen zich gewoon veilig kunnen verplaatsen door de straten en naar school kunnen gaan. Dat zou al heel wat zijn."

Volgens een rapport van de Verenigde Naties zijn bijna 580.000 mensen op de vlucht voor het bendegeweld. Het merendeel van de mensen ontvluchten de hoofdstad en trekken naar andere provincies, maar die hebben vaak niet voldoende middelen om de grote stroom aan ontheemden op te vangen. 

"Bijna alle ontheemden worden momenteel opgevangen door gemeenschappen die al worstelen met overbelaste sociale voorzieningen en een slechte infrastructuur. Dat doet verder zorgen rijzen over spanningen die mogelijk tot verder geweld kunnen leiden", aldus het rapport.

In de eerste 3 maanden van het jaar zijn ook zeker 2.500 mensen omgekomen of gewond geraakt door het bendegeweld. De nationale politie van Haïti is onderbemand en maakt weinig tot geen kans tegen de machtige en zwaarbewapende bendes.

De huidige eerste minster van de overgangsraad, Garry Conille, woonde ruim een maand geleden ook een ceremonie bij waar 400 agenten afstudeerden van de politieschool. Zij moeten helpen om het bendegeweld in te tomen, maar het blijft koffiedik kijken of dat wel zal lukken.

Tot dusver zijn de autoriteiten er nog niet in geslaagd om de situatie onder controle te krijgen. De bendes hebben de controle over ongeveer 80 procent van de hoofdstad en verschillende belangrijke verbindingswegen naar de rest van het land.