Hoe zit dat met de aanpassing van de vluchtroutes van en naar Brussels Airport? "Het juridische steekspel gaat voort"

"De rechter geeft de Vlaamse overheid en de Noordrandgemeenten zo over de hele lijn gelijk", meldt Vlaams minister Ben Weyts (N-VA) op 9 februari . "Een aanpassing van de vliegroutes heeft immers overlast verschoven naar Vlaanderen, ten voordele van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest." Weyts kaart aan dat de Brusselse noordrand door nieuwe procedures voor landen en opstijgen nog maar eens wordt getroffen door extra geluidsoverlast.

Federaal minister voor Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) krijgt van de rechter 6 maanden om een oplossing uit te werken. Die periode loopt af op 26 augustus. "Er zijn veel mensen en regio's die genieten van de lusten van de luchthaven, dus moet je ook de lasten billijk verdelen", aldus Ben Weyts.

Eind mei kondigt Weyts aan dat de Vlaamse regering een nieuwe procedure voor het hof van beroep opstart om dwangsommen van 100.000 euro per dag te eisen zolang de federale regering de vliegroutes niet opnieuw aanpast. "Als de federale regering niet vatbaar is voor redelijkheid en argumenten, moeten zware dwangsommen de doorbraak forceren", klinkt het.

Gilkinet ontkent dat hij niets zou doen om de lawaaihinder te verminderen. Hij verwijst naar een overlegplatform met bewonersverenigingen en de betrokken gemeenten, naar een systeem waarbij luchtvaartmaatschappijen meer moeten betalen als ze met oude en lawaaierige toestellen vliegen, naar de strengere milieu- en geluidsnormen in het beheerscontract met verkeersleider Skeyes en naar zijn plannen voor een nieuwe vliegwet, die er overigens nog niet is.

Die aanpassing van de vliegprocedures blijkt trouwens niet zo gemakkelijk. "Vliegtuigen vliegen nu veel nauwkeuriger via bepaalde gps-punten", legt luchtvaarteconoom Wouter Dewulf (Universiteit Antwerpen ) uit.

"Er bestaat een soort atlas die jaarlijks wordt uitgegeven en waarvan alle piloten kennis hebben. Je kan niet zomaar zeggen dat je gps-punten enkele honderden naar links of naar rechts opschuift. Zoiets duurt een jaar tot anderhalf jaar."

"Er is tot op heden geen dwangsom geëist met betrekking tot dit vonnis", laat het kabinet van minister Gilkinet weten. De federale overheid heeft beroep aangetekend tegen de uitspraak van de rechter in eerste aanleg. "Een uitspraak wordt verwacht eind september of tijdens de eerste helft van oktober", horen we bij het kabinet van Vlaams minister Weyts.

Met andere woorden is er de afgelopen 6 maanden eigenlijk niets gebeurd. Dat heeft te maken met de techniciteit van het dossier waardoor je blijkbaar niet in een handomdraai een oplossing tevoorschijn kan toveren. "Als je puur naar de technische zaken kijkt, heeft de Vlaamse regering geen punt", vindt transporteconoom Wouter Dewulf. "Ik vermoed dat minister Weyts zichzelf heeft willen profileren naar aanleiding van de verkiezingen."

Al is het ook wel zo dat vliegtuigen vaker boven dezelfde zone vliegen omdat ze hun route door de gps-navigatie veel preciezer kunnen volgen. "Die vliegroutes zijn voor een stuk geperfectioneerd, dus zal een aantal mensen meer last hebben omdat vliegtuigen nu altijd over exact dezelfde plaats vliegen", verduidelijkt Dewulf.

En blijkbaar vliegen ze daardoor vaker over de noordrand. "Het is een technische kwestie die een beetje politiek wordt uitgebuit", vindt Dewulf. "Je kan die routes verschuiven, maar dan verschuif je het probleem."

Minister Gilkinet heeft naar eigen zeggen geprobeerd om een oplossing te zoeken, tevergeefs. "Dit is een contante houding in dit dossier. De Vlaamse regering - en in elk geval de N-VA - weigert elke redelijke en objectieve benadering en geeft de voorkeur aan politiseren voor communautaire doeleinden", haalt hij uit. "Het is betreurenswaardig."

"Het juridische steekspel gaat voort", horen we op het kabinet van Vlaams minister Weyts. Daar hoopt men op een doorbraak in het dossier tijdens de federale formatie.

Wellicht zal het de volgende federale minister van Mobiliteit zijn om op zijn beurt een oplossing te zoeken. Dat kan bijvoorbeeld door een grote hervorming van de vliegroutes. "Maar de vorige 2 federale regeringen hebben dat al geprobeerd en het is 2 keer 'mission impossible' gebleken", zegt Wouter Dewulf. En nieuwe routes betekent ook andere mensen die last zullen hebben van vliegtuiglawaai. "Je kan routes verschuiven, maar dan verschuif je het probleem."

Wat ook al niet helpt, is dat Brussels Airport in relatief dicht bevolkt gebied ligt. Dat betekent onvermijdelijk geluidsoverlast voor wie in de buurt woont, onder een aanvliegroute of in het verlengde van een startbaan. Nog een verzwarende factor is dat de luchthaven ten oosten van Brussel ligt. Omdat vliegtuigen in principe het best tegen de wind in opstijgen en er in ons land vaak een westenwind waait, krijgen de hoofdstad en de noordrand relatief veel vliegverkeer over zich.

Hoewel de luchthaven officieel Brussels Airport heet, ligt ze in het Vlaams Gewest. De kritische bedenkingen van Vlaams minister Weyts dat veel mensen die genieten van de lusten van de luchthaven er de lasten niet willen bij nemen, geldt in zekere zin ook voor Vlaanderen zelf.

Zo verzet Weyts zich tegen de beslissing van federaal minister Gilkinet om DHL te verbieden met de Boeing 777 te blijven vliegen, omdat die toestellen te lawaaierig zouden zijn. Ook het voorstel dat Gilkinet vorige zomer deed om nachtvluchten te verbieden is een stille dood gestorven: Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) heeft een nieuwe milieuvergunning voor de luchthaven afgeleverd, en daarin is geen sprake van een verbod op nachtvluchten. In die dossiers primeren de economische belangen van Vlaanderen.

De beruchte niet-homogene bevoegdheidspakketten van ons land bemoeilijken het vinden van een billijke oplossing voor de luchthaven. Het Brussels Gewest, waar de groene partijen vrij goed vertegenwoordigd zijn, hoort het liefst zo weinig mogelijk vliegtuigen vliegen. De rijke gemeenten in het oosten van het Brussels Gewest zien die hinderlijke vliegtuigen ook liever ergens anders vliegen.

Brussel heeft bovendien strengere geluidsnormen dan Vlaanderen. Dat leidt tot boetes voor die luchtvaartmaatschappijen die de normen overschrijden, al hoeven die niet te worden geïnd. Al bij al erg verwarrend voor internationale bedrijven.

Vlaanderen schermt enerzijds voor de vele Vlaamse jobs op de luchthaven, maar wil liefst zo weinig mogelijk vliegtuiglawaai in de noordrand. Vlaams minister Ben Weyts zou daarom liever meer vliegtuigen boven het koninklijk domein van Laken laten opstijgen. Dat hij zo tegelijkertijd ook nog eens duidelijk kan maken dat hij niet hoog oploopt met het koningshuis is mooi meegenomen.

Communautaire tegenstellingen en/of profileringsdrang, gekoppeld aan NIMBY-gedrag (not in my backyard, red.): het zogenoemde 'klotedossier' gaat al 25 jaar mee. Een oplossing lijkt nog niet meteen in zicht.

Nochtans is dat wel in het belang van het land: in totaal zorgt de luchthaven voor 64.000 banen en draagt ze 5,4 miljard euro bij aan onze economie. "Ik zie het niet opgelost raken in de nabije toekomst", besluit Wouter Dewulf.