De West-Afrikaanse landen Mali en Niger hebben de diplomatieke banden met Oekraïne verbroken. Eind vorige maand leed het Malinese leger, gesteund door Russische bondgenoten, een grote nederlaag bij gevechten met rebellen. Mali en Niger vermoeden dat Oekraïne de rebellen geholpen heeft.
Na Mali verbreekt ook Niger banden met Oekraïne: "Reactie op mogelijke inmenging van Kiev in conflict met rebellen"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De nederlaag die het Malinese leger en de Russische bondgenoten (de Wagnergroep, die tegenwoordig het Africa Corps wordt genoemd) hebben geleden, is ronduit vernederend te noemen. Bij gevechten met de separatistische rebellen (Toearegs) en een mogelijke aanval van jihadisten zouden zeker 84 Russische huurlingen van Wagner en 47 Malinese soldaten zijn gedood, beweren althans de rebellen.
Het zou daarmee een van de grootse nederlagen in jaren zijn voor het Malinese regeringsleger en de Russische Wagnergroep.
Dat is niet onopgemerkt voorbijgegaan in Russische kringen. Bij de gevechten waren enkele belangrijke commandanten aanwezig die vaak Russische propaganda verspreiden. Op het socialeberichtenkanaal Telegram circuleren veel gruwelijke beelden van de nederlaag, en dan zijn theorieën over samenzweringen en complotten nooit echt veraf.
Oekraïense inlichtingen
Zo vermoedt Mali dat Oekraïne een belangrijke rol heeft gespeeld in de nederlaag. Die vermoedens komen er na een uitspraak van Andrej Yusov, de woordvoerder van de Oekraïense militaire inlichtingendienst. Hij heeft bij de Oekraïense publieke omroep gezegd dat Malinese rebellen "de benodigde informatie" kregen om "een succesvolle militaire operatie tegen Russische oorlogsmisdadigers uit te voeren".
Hoewel hij niet meteen de betrokkenheid van Oekraïne bevestigde, gaat de Malinese overheid hier wel van uit. Het ministerie spreekt op X van "de betrokkenheid van Oekraïne bij de laffe, verraderlijke en barbaarse aanval".
"De acties van de Oekraïense autoriteiten schenden de soevereiniteit van Mali, gaan verder dan de toegestane buitenlandse inmenging, die op zichzelf al verwerpelijk is, en vormen een duidelijke agressie tegen Mali en steun voor internationaal terrorisme", aldus de Malinese regering.
Oekraïne wil Rusland "pesten"
Dat Niger die redenering nu volgt, is niet vreemd, duidt Afrikakenner bij VRT NWS Stijn Vercruysse. "De 2 landen lijken sterk op elkaar. Net als in Mali zijn in Niger militairen aan de macht gekomen na een staatsgreep. Samen met Burkina Faso, waar dat ook gebeurde, hebben de landen zich verenigd in een verbond, dat gesteund wordt door Rusland. Ik verwacht dus dat Burkina Faso de komende dagen ook de diplomatieke banden met Oekraïne zal verbreken", aldus Vercruysse.
Waarover gaat de strijd in Mali?
In Mali is er een conflict gaande waarbij het Malinese leger samenwerkt met de Russische huurlingengroep Wagner. Deze samenwerking is gericht op het bestrijden van twee verschillende groepen vijanden: de Toeareg rebellen en jihadistische groeperingen.
De Toeareg is een nomadisch Berber-volk dat voornamelijk in de Sahara leeft. Een aantal Toeareg groepen in Mali wil meer autonomie of onafhankelijkheid van de centrale regering van Mali. Ze zijn meerdere keren in opstand gekomen. De jihadisten zijn extremistische islamitische strijders die een islamitische staat willen stichten. In Mali zijn verschillende jihadistische groeperingen actief, zoals Al-Qaeda en IS.
De aankondiging om de diplomatieke banden te verbreken is vooral een symbolische beslissing. Mali en Niger hebben geen ambassade in Oekraïne, en ook omgekeerd heeft Oekraïne geen diplomatieke vertegenwoordigers in Mali en Niger. Dat Oekraïne zich in het conflict mengt, toont vooral de machtsstrijd die gaande is in de Sahel-regio.
"Oekraïne mag dan wel vechten tegen Rusland in eigen land, ook op andere fronten wordt de oorlog uitgevochten", weet Vercruysse. Het Kremlin verwijt Oekraïne dat het nu een tweede front opent in Afrika. "Daar is al jarenlang een strijd bezig is om politieke invloed. Zowel Oekraïne als Rusland proberen daar steun te verwerven voor de oorlog, al is Rusland die strijd wel aan het winnen."
Het is lang niet zeker dat Oekraïne de rebellen inlichtingen heeft gegeven, maar dat Oekraïne dat insinueert, is volgens Vercruysse een vorm van "pestgedrag". "Oekraïne is echt bezig met een charmeoffensief in Afrika. Het land heeft er een reeks tournees op zitten en wil ook verschillende ambassades openen op het continent."
Toch verbleken die inspanningen voorlopig ten opzichte van de invloed die Rusland heeft verworven op het continent.
