Na golden retriever Beacon bij Team USA: hoe worden emotionele zorghonden bij ons ingezet? 

Of Beacon, de golden retriever die de Amerikaanse gymnasten in de aanloop naar de Spelen heeft bijgestaan, ook daadwerkelijk heeft bijgedragen aan de gouden medailles van het team, kunnen we niet met zekerheid zeggen. Feit is wel dat de hond de voorbije maanden op heel wat knuffels kon rekenen van 'Team USA'. "Thank god for Beacon", kopte Sunisa Lee recent nog in een post op Instagram, na een wedstrijd in de aanloop van de Olympische Spelen. 

Ook in ons land hebben we 'therapy dogs', of emotionele zorghonden. Denk bijvoorbeeld aan Lucky, de golden retriever van de politie van Brussel die sinds 2022 slachtoffers bijstaat. Lucky was ook aanwezig op het proces van de aanslagen op Brussels Airport en metrostation Maalbeek.

Elke De Vleeschhouwer is hoofdtrainer van Hachiko vzw, waar emotionele zorghonden worden opgeleid voor hun opdracht. "Emotionele zorghonden werken vaak met jongeren of volwassenen die trauma's hebben meegemaakt", vertelt De Vleeschhouwer. "Ze zijn een buffer, zeker bij getuigenissen bij de politie wanneer mensen opnieuw hun verhaal moeten doen."

"We weten al langer dat de aanwezigheid en het aanraken van een hond rust geeft aan mensen, en dat helpt soms om een moeilijk verhaal opnieuw te vertellen. Slachtoffers legen ook sneller de connectie met zo'n hond dan met vreemde personen. Met honden heb je vaak veel sneller een band, bij mensen heb je veel meer tijd nodig om een band op te bouwen."

"De hond is ook een manier om de aandacht af te leiden, en zonder dat je het beseft ga je trager ademen en geraak je op je gemak", vertelt De Vleeschhouwer. Dat is volgens De Veelschhouwer ook het effect dat Beacon, de hond van Team USA, heeft bij de Amerikaanse sporters. 

Toch is niet zomaar elke hond geschikt om ingezet te worden als emotionele zorghond. Zo zijn jonge hondjes geen geschikte kandidaat voor de job. "Ik was blij toen ik las dat Beacon al 4 jaar oud is", zegt De Vleesschhouwer. "Het gaat hier dus niet om een jonge hond die plots in zo'n drukke situatie terechtkomt." 

"Daarnaast moet je zien dat de hond plezier heeft in het contact met mensen. Je mag er niet zomaar van uitgaan dat honden het leuk vinden om aangeraakt te worden", gaat De Vleesschouwer verder. "Als mensen hebben we ook momenten waarop we het minder leuk vinden om aangeraakt te worden, dat is ook zo bij onze emotionele zorghonden." 

"Het is belangrijk dat mensen leren toestemming te vragen aan een hond en goed te kijken of de hond het leuk vindt om aangeraakt te worden of niet. Dat zie je duidelijk aan de lichaamstaal van de hond. Het is belangrijk om dat ook te respecteren, zodat het emmertje van de hond niet overloopt." 

Beacon is een golden retriever, net zoals Lucky, de hond van de politie Brussel. Fluf, de hond van de politie Gent is dan weer een labrador retriever. Maar dat wil niet zeggen dat enkel golden retrievers of labradors geschikt zijn als emotionele zorghond. "Binnen alle rassen heb je nog steeds veel verschillende individuele karakters", zegt De Vleesschouwer.

Al zijn er wel wat elementen die maken dat golden retrievers en labradors populaire rassen zijn om in te zetten als zorghonden. Dat de twee rassen de voorbije jaren ook commercieel zijn uitgegroeid tot de familiehonden bij uitstek, speelt daar volgens De Vleeschhouwer ook in mee. Ook zij werkt bij Hachiko vzw vaak met labradors en golden retrievers. 

"Golden retrievers en labradors hebben in de eerste plaats een goede hoogte. Dat is belangrijk voor hondjes die dingen moeten oprapen of bijvoorbeeld de deur moeten openen. Een jack russel is ook heel slim en leuk, maar met zo'n kleine hond is het al wat moeilijker om iets op te rapen en af te geven." 

Een slimme hond is dus ook belangrijk. "Er moet een intelligentie aanwezig zijn om dingen aan te leren, maar ook de zin om dat te leren en om een connectie aan te gaan met mensen is belangrijk", beaamt De Vleeschhouwer. 

Ook belangrijk is het talent om te kunnen schakelen tussen een speelse, energieke omgeving en een meer rustige omgeving. "Als Beacon bij de atleten is, zie je hem ook vaak naast hen liggen. Dan merk je heel goed dat hij gemakkelijk kan schakelen tussen het energieke en het rustige. Een Mechelse herder zou het daar veel moeilijker mee hebben, die heeft veel meer intrinsieke energie en staat veel vaker 'aan'. Het zou dan ook niet fair zijn voor zo'n hond om die te plaatsen op een plek waar ook veel rust nodig is." 

Tot slot speelt volgens De Vleeschhouwer ook het sociale aspect een rol. Zo zijn golden retrievers of labradors sociaal beter aanvaard dan sommige andere rassen. "Over pitbulls hebben mensen bijvoorbeeld andere meningen dan over een golden retriever."

Maar dat wil zeker niet zeggen dat die andere rassen geen prima emotionele zorghonden kunnen zijn. "Het belangrijkste is nog steeds het individu van de hond. We kijken naar wat die hond graag doet en goed doet, en hoe we die dan kunnen inzetten. Het welzijn van de honden komt daarbij altijd op de eerste plaats", besluit De Vleeschhouwer.