Wat is de English Defence League, die de grootste protesten van de laatste 10 jaar in het Verenigd Koninkrijk mee aanvoert?

Op 30 juli houdt het Britse stadje Southport een herdenkingsmoment voor de slachtoffers van de dodelijke mesaanval die plaatsvond tijdens een 'Taylor Swift'-danskamp. 3 jonge meisjes, Bebe (6), Elsie (7) en Alice (9), overleven de aanval niet. 

Enkele uren na de ceremonie breken rellen uit. Betogers gooien met flessen en kasseien naar agenten en steken wagens in brand. Een lokale moskee wordt ook geviseerd, omdat de relschoppers de valse geruchten geloven dat de dader een recent aangekomen asielzoeker en moslim was.

De politie van het graafschap Merseyside wijst voor het geweld vrijwel meteen naar een specifieke extreemrechtse groep: de English Defence League (EDL).

De English Defence League wordt in 2009 opgericht door Stephen Yaxley-Lennon, die door het leven gaat onder de naam Tommy Robinson. Zijn organisatie wil zich verzetten tegen de islam, migratie en multiculturaliteit in het Verenigd Koninkrijk. 

"Onze volgende generatie leert op school dat de islam een religie van vrede is", zegt Robinson in 2013 na de moord op een Britse soldaat door twee islamitische terroristen. "Dat is hij niet en dat is hij nooit geweest. Iedereen heeft er genoeg van. Er moet een reactie komen, voor de regering om te luisteren, voor de politie om te luisteren, om te begrijpen hoe boos dit Britse publiek is."

Om de regering en de politie "te laten luisteren", grijpt de EDL naar betogingen die meermaals op geweld uitdraaien. De groep sterkt in de begindagen dan ook vooral aan door voetbalhooligans, onder meer supporters uit Robinsons thuisstad Luton. Ook Robinson zelf is doorheen de jaren meermaals gearresteerd voor "gewelddadig en ordeverstorend gedrag".

Na de gloriejaren tussen 2009 en 2012 zwakt de impact van de groep al snel weer af. Het radicale karakter van de groep wordt ook steeds duidelijker. Er worden onder meer banden vastgesteld tussen de EDL en de Noorse extreemrechtse terrorist Anders Breivik, die uit racistische overwegingen 77 mensen heeft vermoord. Enkele EDL-leden spreken over een "inspirerende" aanslag en noemen Breivik "een rolmodel".

Het extremisme gaat zelfs voor Robinson op een bepaald moment te ver. "Om het gevaar van extreemrechts" tegen te gaan, beslist hij in 2013 op te stappen als leider van de EDL. Robinson blijft de jaren daarna - en ook vandaag - wel nog actief in rechtse kringen. 

Ondertussen kan de EDL eigenlijk geen organisatie of groepering meer worden genoemd. Dat zegt ook de Britse openbare omroep BBC, al wordt er op gewezen dat de ideologie wel nog wijdverspreid is.

Er zijn mensen die zich nog steeds als EDL-sympathisanten en -aanhangers beschrijven, maar die zich eerder focussen op het verspreiden van hun boodschap via sociale media. Die online berichten propageren meestal een antimigratiestandpunt, voornamelijk gericht tegen moslims.

Onder meer het X-account 'Lord Simon' - dat door de BBC aan Robinson wordt gelinkt - was een van de eerste om op te roepen tot nationaal protest na de moordpartij in Southport. Het account bericht ook dat de dader een asielzoeker is, al is ondertussen meermaals bewezen dat de man van Rwandese afkomst is en in Cardiff geboren is.

De Britse vicepremier Angela Rayner wil laten nakijken of de English Defence League kan worden veroordeeld op basis van de terrorismewetgeving. "We hebben wetten die beschrijven welke groepen moeten worden verboden", zegt Rayner. "Dat wordt ook regelmatig herbekeken, dus ik weet zeker dat de minister van Binnenlandse Zaken (Yvette Cooper) dit zal nakijken."

De vicepremier uit ook kritiek op de leider van de partij Reform UK, Nigel Farage. Terwijl bijna de volledige politieke top van het Verenigd Koninkrijk het geweld veroordeelt, laat Farage weten dat "hij twijfelt of de waarheid niet wordt verborgen", verwijzend naar de identiteit van de vermoedelijke dader.