Niet "zomaar" hoofdpijn: 15 procent van de bevolking heeft migraine, dit moet je weten over die ziekte

Of je er nu zelf aan lijdt of iemand om je heen, iedereen heeft wel al eens te maken gehad met migraine. Toch kleeft volgens neuroloog Annick Verstappen nog steeds een enorm stigma aan de aandoening. "Het wordt nog steeds gebanaliseerd", zegt ze in '#weetikveel' op Radio 1.

"Het probleem is dat iedereen hoofdpijn kent, maar hoofdpijn is niet hetzelfde als migraine. Dat is lastig: mensen gaan zichzelf ook dat stigma aanpraten. Dat toch naar het werk gaan, en vervolgens niet kunnen functioneren op de werkvloer, is effectief een probleem." Naast die professionele impact zijn er ook sociale gevolgen. "Voor relaties, bijvoorbeeld. Ook je rol als ouder is minder evident."

Wil je de ziekte beter begrijpen, voor jezelf of in functie van je omgeving? Verstappen beantwoordt hier enkele van de meest voorkomende vragen over migraine.

"Het is echt een hersenaandoening", zegt Annick Verstappen. "De manier waarop het voorkomt, is heel variabel. Er zijn mensen die een paar aanvallen per jaar hebben, maar er zijn ook mensen die elke dag last hebben. Dat maakt het zo mysterieus."

In het meest typische geval hebben mensen last van aanvalsgewijze optredende hoofdpijn. "Die is vaak ernstig en gaat gepaard met overgevoeligheid voor licht, lawaai, geuren… ze hebben ook vaak last van misselijkheid."

Dat zijn de klachten die zijn opgenomen in de criteria die gebruikt worden om de diagnose van migraine te stellen. "Daarnaast zijn er heel wat klachten waarvan we zeker weten dat ze migrainegerelateerd zijn, maar die niet in de diagnosecriteria worden opgenomen. Toch zijn ze hinderlijk. Denk aan geheugenklachten, vermoeidheidsgevoel, depressieve gevoelens, verandering van eetlust, vaak moeten plassen en geeuwen…"

Een typische migraineaanval bestaat uit 3 tot 4 fases. De eerste fase, de aanloopfase, is eerder onopvallend. "Mensen ervaren dan veranderingen in heel wat evenwichten. Ze moeten bijvoorbeeld veel plassen, houden veel vocht op, of hebben veel dorst of honger."

"Ze kunnen ook zin krijgen in specifieke dingen, zoals chocolade, een stukje oude kaas of iets heel vettigs. Ze hebben ook een verandering van hun energiepeil. De ene zit te geeuwen, de andere ervaart euforie." Die fase kan makkelijk 2 dagen duren.

Wat volgt is de hoofdpijnfase, die tot 3 dagen in beslag kan nemen. "Velen schrijven die hoofdpijn dan toe aan het eten van chocolade of iets dergelijks." Al is het niet duidelijk of dat effectief het geval is.

"Na dat alles is er nog een herstelfase waarbij mensen moe zijn, zich niet kunnen concentreren, en eigenlijk nog niet klaar zijn om weer aan het werk te gaan."

Tussen de aanloopfase en hoofdpijnfase kan bij sommige migrainelijders een aura optreden. "Dat is een fase van neurologische veranderingen. Mensen zien flikkeringen, zien minder goed, ervaren tintelingen aan één kant van het lichaam of krijgen zelfs verlammingsverschijnselen." Dat is de kortste fase en duurt maximaal één uur.

"Het is een fenomeen dat ontstaat omdat er plots een verhoogde activiteit is in ons brein. Meestal start dat aan de achterkant, waar visuele waarnemingen gebeuren", legt Verstappen uit.

Die fase van verhoogde activiteit wordt gevolgd door een fase van verminderde activiteit. "Eerst gaan mensen eerst extra fenomenen ervaren, zoals lichtflitsen of gekleurde bollen. Nadien gaan ze eerder minder goed zien, valt een deel van hun gezichtsveld weg."

"Er zijn ook gevoelsmatige veranderingen. Sommige mensen ervaren ook spraakmoeilijkheden: ze vinden de juiste woorden niet of kunnen niet meer begrijpen wat de omgeving tegen hen zegt."

Die aurafase gaat niet bij iedereen gepaard met hoofdpijn. "Mensen die migraine met aura’s doormaken, krijgen vaak minder en minder hoofdpijn naarmate ze ouder worden. Ze ervaren dan enkel nog de aura’s."

"Op zijn minst matig, maar meestal hevig", zo omschrijft Verstappen de hoofdpijn die bij migraine komt kijken. "Het is kloppend tot stekend, maar kan ook continue zijn. Meestal aan één kant van het hoofd, hoewel sommigen aan beide kanten last hebben."

"De pijn kent een toename bij routinematige fysieke activiteiten. Dat maakt het bijna onmogelijk om recht te staan en medicatie te gaan halen." Velen kunnen dan ook niet anders dan bewegingloos blijven liggen in een koele, donkere ruimte.

"Clusterhoofdpijn is een veel kortere hoofdpijn die hevig tot heel hevig is. Het duurt tussen de 5 en 180 minuten, en is specifiek rond het oog gecentreerd. Het gaat ook gepaard met zichtbare veranderingen, zijnde een ooglid dat naar beneden hangt, rood ziet of sterk begint te tranen."

"Soms is het heel moeilijk om dat onderscheid te maken", zegt Verstappen. Kenmerken van de hoofdpijn blijven bevragen om de juiste diagnose te stellen, is volgens haar cruciaal. 

"Hoofdpijngeneeskunde draait vooral rond wat mensen beschrijven, maar mensen stappen de raadplegingsruimte niet binnen met een duidelijke beschrijving van wat hen exact overkomt. Ze willen vooral de ernst van hun lijden overbrengen." De correcte diagnose laat in de realiteit soms lang op zich wachten. In de nationale hoofdpijnclassificatie komen dan ook een 200-tal hoofdpijnen voor.

"Veel mensen hebben een raadpleging of 5 nodig om goed na te denken over bepaalde kenmerken." Foto’s van zichzelf nemen tijdens een aanval, of een partner die mee op consultatie komt, kunnen dat proces vergemakkelijken.

"Stress kan migraine triggeren, maar het is vooral het wegvallen van stress dat het kan uitlokken. Heel wat mensen hebben 'weekendmigraine'. Na een drukke werkweek, staan ze op met een aanval op zaterdagochtend." Al is de realiteit vaak wel complexer. "Vaak heeft dat ook te maken met een verandering van ritme", zegt Verstappen.

"We denken ook dat mensen die een aanval gaan doormaken, iets minder goed met stress omkunnen. Het is eigenlijk een heel duale relatie. Maar het is wel zo dat als stress wegvalt, migraine verbetert."