Rusland heeft de Amerikaanse journalist Evan Gershkovich vrijgelaten, die vastzat voor spionage. Hij is een van de 26 mensen die betrokken zijn bij een grootschalige gevangenenruil tussen Rusland en de VS en enkele andere westerse landen. De gevangenenruil werd gecoördineerd door Turkije.
Amerikaanse journalist Gershkovich en dissident Kara-Moerza komen vrij bij grootste gevangenenruil sinds Koude Oorlog
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De vrijlating van Evan Gershkovich past in een grote gevangenenruil tussen Rusland en Wit-Rusland enerzijds en de Verenigde Staten en enkele andere westerse landen anderzijds. Geruchten dat die op til was, deden al enige tijd de ronde.
Volgens het persagentschap Reuters gaat het om de grootste gevangenenruil tussen Rusland en het Westen sinds de Koude Oorlog.
Bij de ruil zijn 24 gevangenen (en 2 kinderen die in een pleeggezin zaten, red.) betrokken uit 7 landen. Naast Rusland en de VS zijn dat ook Duitsland, Polen, Slovenië, Noorwegen en Wit-Rusland. De gevangenenruil werd gecoördineerd door Turkije. Het land is een NAVO-lidstaat, maar onderhoudt goede betrekkingen met Rusland. De gevangenen werden in 7 vliegtuigen overgebracht naar de Turkse hoofdstad Ankara.
Turkije zegt dat alle gevangenen van boord zijn gehaald en onder Turks toezicht naar beveiligde locaties zijn overgebracht. Daar "zijn de ratificatieprocedures tussen de verschillende partijen, de gezondheidscontroles van de gevangenen en de andere vereiste formaliteiten uitgevoerd."
Russische dissidenten
Rusland heeft in totaal 16 gevangenen vrijgelaten. Opvallend is dat daar ook verschillende politieke dissidenten bij zijn. Een van hen is Ilja Lasjin, een opposant die eind 2022 werd veroordeeld omdat hij de invasie in Oekraïne had bekritiseerd.
Ook enkele medestanders van de overleden oppositieleider Aleksej Navalny zijn erbij.
De bekendste vrijgelaten dissident is de Brits-Russische politiek activist Vladimir Kara-Moerza, die in Rusland tot 25 jaar cel was veroordeeld wegens verraad. Hij heeft een Amerikaanse Green Card of verblijfsvergunning en zal naar de VS worden gebracht.
De andere dissidenten zouden naar Duitsland worden overgebracht. Ook enkele Duitse staatsburgers die in Rusland in de gevangenis waren beland, onder wie een medewerker van een hulporganisatie, zouden naar Duitsland terugkeren.
Gershkovich en Whelan
Bij de gevangenen die Rusland vrijlaat, zijn ook 3 Amerikaanse staatsburgers. De bekendste is journalist Evan Gershkovich. Dat hij erbij is, had het persbureau Bloomberg eerder vanmiddag al gemeld en is later bevestigd door Turkije.
Gershkovich (32) was voor de Wall Street Journal gespecialiseerd in Ruslandverslaggeving. Hij werd in maart 2023 door de Russische veiligheidsdiensten gearresteerd op verdenking van spionage voor de Verenigde Staten. Twee weken geleden werd hij veroordeeld tot 16 jaar cel.
De Wall Street Journal bleef lang stil over het nieuws, maar bevestigde uiteindelijk dat Gershkovich als een vrij man uit het vliegtuig in Ankara is gestapt en snel naar huis in de VS zal vertrekken. "Ik kan het immense geluk en de opluchting niet beschrijven dat dit nieuws met zich meebrengt", zei ze. "Dit is een dag van grote vreugde voor Evan en zijn familie, en een historische dag voor de Wall Street Journal."
Ook de voormalige Amerikaanse marinier Paul Whelan (54) is vrijgelaten. Ook hij werd beschuldigd van spionage in Rusland. Hij werd in juni 2020 veroordeeld tot 16 jaar.
De derde Amerikaanse staatsburger is Alsu Kurmasheva, een Amerikaans-Russische radiojournaliste van Radio Free Europe/Radio Liberty. Zij werd vorige maand veroordeeld tot 6,5 jaar cel.
De Verenigde Staten onderhandelden al jaren over de gevangenenruil. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft altijd gezegd dat ze onterecht werden vastgehouden.
Russische gevangenen in het Westen
Uit de Verenigde Staten en andere westerse landen zijn dan weer 8 Russen vrijgelaten.
Een van hen is Vadim Krasikov. Hij kreeg in Duitsland een levenslange gevangenisstraf voor de moord op een Tsjetsjeens-Georgische dissident in 2019.
De andere vrijgelatenen uit westerse gevangenissen zijn vooral spionnen of medewerkers van de Russische geheime diensten. Dat is onder meer het geval voor een echtpaar dat in Slovenië was veroordeeld. Zij keren naar Rusland terug met hun 2 minderjarige kinderen.
Bij de 26 mensen die bij de gevangenenruil betrokken zijn, zijn dus 24 gevangenen en 2 kinderen, die voor alle duidelijkheid niet gevangen zaten.
