Goudvissen blijken een beter geheugen te hebben dan vroeger werd gedacht. Dat blijkt uit een experiment van de Australische bioloog Culum Brown. "Als een vis zich maar enkele seconden iets zou kunnen herinneren, zou dat een heel onaangepast organisme zijn in de natuur", zegt Rudi D’Hooge, professor aan het Laboratorium voor Biologische Psychologie (KU Leuven).
Goudvissen onthouden veel meer dan vroeger werd gedacht: "Ze hebben een besef van plaats en tijd"
Andrei Stiru
Gepubliceerd:
Brown voerde een experiment uit waarbij goudvissen via een gat moesten ontsnappen uit een net. Dat vertelde hij aan de Britse openbare omroep BBC. Bij elke herhaling van het experiment slaagden de vissen er steeds sneller in om te ontsnappen. Wanneer de goudvissen 11 maanden later opnieuw in het net werden geplaatst, wisten ze nog altijd hoe ze eruit kunnen raken. Dat lukte bij de eerste poging.
Dat goudvissen in tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen een goed geheugen hebben, is logisch, zegt D’Hooge aan De Ochtend op Radio 1. "Vissen moeten roofdieren kunnen ontwijken en ze moeten hun eigen eten kunnen zoeken. Ze moeten zich ook herinneren welke plaatsen in hun vijver, rivier of oceaan onveilig zijn en welke veiliger zijn."
Goudvissen zijn een soort die afstamt van de karper. "Die leven al miljoenen jaren in rivieren en vijvers en hebben zich daaraan moeten aanpassen. Zo’n organisme heeft een geheugen nodig en een besef van plaats en tijd. Het is evident dat zo’n dier niet verder kan zonder enige mate van intelligentie", aldus D’Hooge.
Eigenlijk al lang bekend
Het feit dat goudvissen helemaal geen slecht geheugen hebben, is eigenlijk al langer bekend. Uit een experiment uit 2003 van de Engelse Plymouth University bleek dat goudvissen kunnen leren om een hendel in te drukken om eten te krijgen uit een container.
Wanneer de voedselafgifte werd beperkt tot een bepaald uur, leerden de vissen snel om die enkel aan te raken tijdens de voedertijd. Uit een ander experiment uit 2006 blijkt dat de dieren kunnen leren om uit een doolhof te ontsnappen. Ze onthouden de correcte routes bovendien maandenlang.
Mensen die thuis goudvissen hebben in een aquarium of in een vijver, weten dat zelf al langer, zegt D’Hooge. "Zij merken ook dat wanneer ze hun vissen gaan voederen en dat elke dag op hetzelfde moment gebeurt, dat die vissen al klaarstaan op de juiste plaats en op het juiste moment. Dat illustreert dat ze weten waar ze naartoe moeten voor hun eten en wanneer ze daar moeten aankomen."
Niet enkel goudvissen
Ook andere vissoorten moeten niet worden onderschat, zegt de onderzoeker. "De grootste vis in Europa is de zoetwatermeerval. Die vissen zijn zo enorm dat ze duiven in hun geheel kunnen inslikken. Van die vissen is bekend dat die op bepaalde plaatsen aanwezig zijn op het moment dat duiven komen drinken. Ze onthouden dat voor hun ganse leven en dat kan vele tientallen jaren zijn."
Andere voorbeelden zijn zalmen. Deze vissen worden geboren in zoetwater, migreren naar de oceaan om daar op te groeien, en keren vervolgens terug naar hun geboorteplek om te paaien. Ze onthouden de locatie van hun geboorterivier en zijn in staat om duizenden kilometers door de oceaan te navigeren om precies dezelfde plek te vinden waar ze geboren zijn.
Maar waarom blijft de hardnekkige mythe dan leven dat goudvissen een geheugen van slechts enkele seconden hebben? "Ik vermoed dat het misschien wel te maken heeft met het sussen van ons geweten. Op die manier vinden we het niet erg dat we zo’n goudvis in een heel trieste situatie in een kleine bokaal helemaal alleen huisvesten, want ze zijn ook sociaal. Daar zouden we mee moeten stoppen", zegt D’Hooge.
