Jaarlijks sterven in Europa, een van de snelst opwarmende regio's van de wereld, ruim 175.000 mensen aan de gevolgen van extreme hitte. Dat meldt de Europese afdeling van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). "Hittestress is de belangrijkste oorzaak van klimaatgerelateerde sterfte in Europa", schrijft de directeur van WHO Europa.
Wereldwijd zijn er tussen 2000 en 2019 jaarlijks ongeveer 489.000 hittegerelateerde sterfgevallen geregistreerd. Mensen betalen volgens de WHO de "ultieme prijs" voor het niet-ingrijpen in het klimaat. Europa is verantwoordelijk voor het grootste deel van die wereldwijde sterftecijfers, met 176.000 sterfgevallen per jaar.
In Europa is de hittegerelateerde sterfte in 20 jaar met 30 procent toegenomen. De directeur van WHO Europa, Hans Kluge, benadrukt dat de 3 warmste jaren ooit geregistreerd allemaal plaatsvonden sinds 2020.
Kluge waarschuwt voor de dodelijke gevolgen van de stijgende temperaturen over heel de wereld. "Hittestress is de belangrijkste oorzaak van klimaatgerelateerde sterfte in Europa." Dat is geen verrassing, want 2023 telde een recordaantal dagen met het label 'extreme hittestress' in Europa. Het aantal dagen met 'hoge hittestress' (strong heat stress) vertoont de laatste jaren een stijgende trend.
Wat is hittestress?
Ons lichaam probeert de temperatuur permanent op 36,4 graden te regelen. Als het (te) warm is, dan warmt ons lichaam op tot boven de ideale temperatuur en komt het onder stress te staan. Als reactie gaan we dan zweten: het hart gaat sneller pompen zodat er meer bloed naar de huid en de spieren gaat voor afkoeling. De bloedvaten verwijden.
We verliezen door het zweten veel vocht, wat tot uitdroging kan leiden, en/of tot een zouttekort. Fysieke inspanningen zijn bij hittestress absoluut niet aan te raden, want daardoor warmt het lichaam nog verder op.
Een zonneslag bijvoorbeeld krijg je vaak door de combinatie van hitte met een fysieke inspanning. Onze lichaamstemperatuur loopt dan op tot 38 à 40 graden. Bij een hitteslag is het nog erger en kan de lichaamstemperatuur stijgen tot boven de 40 graden, waarbij het levensbedreigend wordt.
Het gaat niet enkel over de temperatuur overdag. Wanneer het 's nachts tijdens hitteperiodes onvoldoende afkoelt, kan ons lichaam minder goed recupereren van de warmte. Zeker in steden is dat een probleem omdat de warmte daar wordt vastgehouden door het vele steen en beton, het hitte-eilandeffect. We kunnen vermoeider raken en minder geconcentreerd.
De extreme temperaturen verergeren volgens Kluge de gezondheid bij diabetesgerelateerde aandoeningen en bij mensen met een chronische aandoening aan het hart, de hersenen en de longen. "Extreme hitte is vooral een probleem voor ouderen en voor degenen die alleen wonen. Het kan ook een extra last vormen voor zwangere vrouwen", zegt hij.
Preventie
De schadelijke effecten van warm weer kunnen volgens Kluge grotendeels voorkomen worden door preventieve maatregelen. "Als we beter voorbereid zijn op een warmere regio, kunnen we veel levens redden, zowel nu als in de toekomst." De WHO geeft in een campagne 4 eenvoudige richtlijnen, waarmee iedereen veilig kan blijven:
Blijf uit de hitte.
Hou je huis koel.
Hou je lichaam koel en gehydrateerd.
Zorg goed voor jezelf en anderen.
